Deepfake, yapay zeka ile üretilen sahte video/ses içeriklerdir. Kişinin yüzü, sesi veya kimliği izinsiz kullanılır; kişilik haklarına ağır saldırı oluşturur.
Hukuki Çerçeve
- TMK m.24-25: Kişilik haklarının korunması.
- TBK m.49, 56: Manevi tazminat.
- TCK m.134-136: Kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesi/yayılması.
- TCK m.105: Cinsel taciz.
- TCK m.125: Hakaret (içerik niteliğine göre).
- 5651 sayılı Kanun m.9: İçeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi.
Yaygın Deepfake Türleri
- Pornografik içerik (intim deepfake) — en sık ve en zarar verici.
- Siyasi propaganda (sahte konuşma).
- Dolandırıcılık (CEO ses taklidi ile finansal aldatma).
- Şantaj amaçlı içerik.
- Eğlence amaçlı (mizah da olsa rıza yokluğunda saldırı).
İçerik Kaldırma — Hızlı Eylem
- 5651 m.9 başvurusu: Sulh ceza hâkimliğine, kişilik haklarına saldırı sebebiyle.
- 4 saat içinde karar; BTK aracılığıyla 24 saat içinde uygulama.
- Platform doğrudan başvurusu (Instagram, TikTok, YouTube içerik şikâyeti).
- Google "right to be forgotten" formu.
Tazminat Davası
- Manevi tazminat — içeriğin yaygınlığı, mağdurun konumu, saldırının ağırlığı.
- Maddi tazminat — iş kaybı, tedavi giderleri, itibar zararı.
- Karşı tarafın belirlenememesi durumunda platform sorumluluğu (sınırlı).
Yargıtay 4. HD ve HGK — Yerleşik Yaklaşım
4. HD ve HGK, kişilik haklarına saldırının dijital ortamda yapılmasında "yayılma hızı ve kalıcılığı"nın manevi tazminatı artırıcı bir faktör olduğunu, içerik kaldırma kararının verilmesinde "kişinin maddi-manevi varlığını koruma hakkı"nın önceliği olduğunu benimsemektedir.
Cezai Boyut
- İntim deepfake → TCK m.134 (özel hayatın gizliliği), m.105 (cinsel taciz), m.107 (şantaj).
- Aleni hakaret içeren deepfake → TCK m.125.
- Dolandırıcılık amaçlı deepfake → TCK m.158 (nitelikli dolandırıcılık).
- Cumhuriyet savcılığına suç duyurusu.
Üreticinin Sorumluluğu
Deepfake üretici platformlar (FaceApp, deepfake araçları), Türk hukuku açısından kullanıcı eylemleri için sınırlı sorumlu olabilir; ancak bilerek izin vermek (kötüye kullanım için bilinçli ortam) tazminat sorumluluğunu artırır.
Pratik Tavsiyeler
- İçerik tespit edildiği an itibariyle ekran görüntüsü/URL kayıt.
- Platform şikâyet — paralel olarak 5651 m.9.
- Suç duyurusu (savcılık).
- Manevi tazminat davası.
- Psikolojik destek.
Deepfake mağduriyeti hızla yayılır; bilişim ve ceza hukuku avukatı hızlı eylem alabilir.