6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (YUKK), yabancıların Türkiye'de ikamet iznini düzenler. İznin reddi durumunda yabancının itiraz hakkı vardır.
İkamet İzni Türleri
- Kısa dönem ikamet izni (turistik, eğitim, çalışma).
- Aile ikamet izni.
- Öğrenci ikamet izni.
- Uzun dönem ikamet izni (8 yıl + şartlar).
- İnsani ikamet izni (özel durumlar).
- İnsan ticareti mağduru ikamet izni.
Red Sebepleri (YUKK m.31-44)
- Belge eksikliği veya sahte belge.
- Maddi yeterlilik eksikliği.
- Sağlık sigortası eksikliği.
- Adres beyanının uygun olmaması.
- Ülkeye giriş yasağı bulunması.
- Kamu güvenliğine tehdit.
- Suç geçmişi.
- Vize ihlali.
İtiraz Yolu
- Red kararına 10 gün içinde Göç İdaresi'ne idari itiraz.
- İdari itiraz reddedilirse 60 gün içinde idare mahkemesi.
- Yürütmeyi durdurma talebi.
- Karar idare mahkemesinden; istinaf-temyiz yolu.
- İç hukuk yolları tükendikten sonra AYM.
İnsani İkamet İzni
YUKK m.46 — sıralı koşullarda verilebilir:
- Çocuğun üstün yararı.
- Türkiye'den çıkışında tehlike altında olma.
- Ağır sağlık durumu, yaş, hamilelik.
- Suç mağduru olma.
- Olağandışı durumlar.
Aile Birliği Hakkı
- YUKK m.34 — Türk vatandaşı veya ikamet sahibinin eşi/çocuğu için aile ikameti.
- Yabancı eşin red kararı, aile birliğine müdahale niteliğinde olabilir.
- AİHS m.8 — özel ve aile hayatına saygı.
- AYM bireysel başvurularda sıkça başarılı dayanak.
Danıştay 10. Dairesi — Yerleşik Yaklaşım
Danıştay 10. Dairesi, ikamet izni reddinde orantılılık ve makul gerekçe, aile birliği, çocuğun üstün yararı kıstaslarını gözetir; salt biçimsel sebeplerle red kararlarının haksız olabileceğini benimsemektedir.
"Çıkış Yasağı" Bulunması
- Türkiye'ye giriş yasağı (V69, V70 gibi kodlar).
- Yasakı aşma süresi (genelde 5 yıl).
- Yasakın kaldırılması talebi (özel başvuru).
- İdari yargı yolu ile yasakın iptali.
Pratik Tavsiyeler
- Red sebebini kararda dikkatlice okuyun.
- 10 gün içinde Göç İdaresi'ne idari itiraz.
- Eksik belgeleri tamamlayın.
- Aile durumu, sağlık, çocuk durumu için belge.
- İdari itiraz reddedilirse 60 gün içinde idare mahkemesi.
- Yürütmeyi durdurma talebi şart.
İkamet izni dosyaları aile geleceğini etkiler. Yabancılar hukuku avukatı önerilir.