Güven inşa etmek için dolandırıcılar, gerçekte sahip olmadıkları lisansları öne sürer veya tanınmış kişilerin kimliğini taklit eder.
Sahte lisans iddiası
- Türkiye’de sermaye piyasası faaliyetleri SPK denetimindedir; lisans iddiası doğrudan SPK/ilgili kurum kayıtlarından teyit edilmelidir.
- Yurtdışı düzenleyici (ör. yabancı otorite) adı, çoğu zaman ilgisiz bir şirket için uydurulur.
Kimlik taklidi
- Tanınmış danışman/finansçının adı, fotoğrafı ve videoları (bazen yapay zekâ ile) izinsiz kullanılır.
- Bu durum, taklit edilen kişi yönünden de suç ve haksız fiil oluşturur.
Lisans ve kimlik iddiası nasıl doğrulanır?
- Bir platformun lisansını kendi beyanından değil, resmi kurum kayıtlarından teyit edin (Türkiye’de sermaye piyasası faaliyeti için SPK).
- "Yurtdışı lisans" iddiasında, verilen lisans numarasını ilgili otoritenin resmi sicilinden doğrulayın; çoğu zaman numara başka/ilgisiz bir şirkete aittir.
- Bir kişinin adı/videosu kullanılıyorsa, o kişinin resmi/doğrulanmış hesabından aynı yönlendirmeyi yapıp yapmadığını kontrol edin; yapay zekâ ile üretilmiş sahte video/ses yaygındır.
Mağdur olduysanız
- Sahte lisans/kimlik iddiasının ekran görüntülerini ve yönlendirme bağlantılarını saklayın.
- Kimliği taklit edilen kişi de mağdurdur ve şikayetçi olabilir; bu, dosyanızı güçlendirir.
- Alan adı, sunucu ve iletişim bilgilerini not edin — erişim engeli ve fail tespiti için gereklidir.
Hukuki değerlendirme
Bu tür fiiller çoğunlukla TCK m.158 nitelikli dolandırıcılık kapsamındadır; delil koruma, savcılık şikayeti, MASAK bildirimi (5549 s.K.) ve malvarlığının dondurulması (CMK m.128) ile sahte platform için erişim engeli (5651 s.K.) izlenmesi gereken temel adımlardır. Ayrıntılı yol haritası ve gerçek içtihatlar için Yargıtay Kararları bölümüne ve avukatlık görüşmesine bakınız.
Not: Bu yazıda hiçbir belirli platform, şirket veya kişi adı hedef gösterilmez; anlatılan yöntemler kamuya mal olmuş dolandırıcılık teknikleridir.