Kripto varlıkların geri döndürülemez (irreversible) doğası, dolandırıcılık için istismar edilir. En yaygın kalıplar sahte borsa/panel ve cüzdan-erişim tuzaklarıdır.
Sık görülen kalıplar
- Sahte borsa/panel: Yüksek getiri gösterir; çekim isteyince "vergi/komisyon önce ödensin" denir.
- Sahte airdrop/mint: "Ücretsiz token" için cüzdan bağlatılır; imzalanan onay fonları çeker.
- Adres değiştirme (clipboard hijack): Kopyalanan cüzdan adresi zararlı yazılımla değiştirilir.
- Sahte "kurtarma" servisleri: Mağduru ikinci kez dolandıran "paranı geri alırız" ekipleri.
Korunma
- Yalnız bilinen, düzenlemeye tabi borsaları kullanın; çekim için önden ödeme isteyen hiçbir yere güvenmeyin.
- Cüzdan "connect/approve" isteklerini dikkatle inceleyin; şüpheli onayları geri çekin.
- Seed/private key hiçbir yere girilmez.
Hukuki süreç
On-chain veriler (işlem hash, cüzdan adresleri) takip edilebilir delildir; savcılık ve MASAK süreçlerinde fonun aktığı platformların işbirliğiyle dondurma talep edilir.
Hukuki dayanak: TCK m.158 (nitelikli dolandırıcılık), TCK m.245, 5549 s. MASAK Kanunu, CMK m.128 (elkoyma), 5651 s. Kanun (erişim engeli). İlgili gerçek içtihatlar: Yargıtay Kararları. Genel bilgilendirmedir; somut olay için avukatlık görüşmesi gerekir.
Bu yazıda belirli bir platform/kişi hedef gösterilmez; anlatılanlar kamuya mal olmuş dolandırıcılık teknikleridir.
Sıkça Sorulan Sorular
Sahte borsa/cüzdan dolandırıcılığında hangi ceza uygulanır?
Nitelikli dolandırıcılık hükümleri uygulanır. TCK m.158/1-f uyarınca bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle işlenmesi hâlinde temel ceza üç yıldan on yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî paradır; ancak bu bentte hapsin alt sınırı dört yıldan, adlî para cezası suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz. Fail kendini banka/sigorta/kredi kurumu çalışanı veya kamu görevlisi olarak tanıttıysa m.158/1-l de aynı ağırlaştırmayı doğurur. Suçun üç veya daha fazla kişi tarafından işlenmesi hâlinde ceza yarı oranında, örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde bir kat artırılır (m.158/3).
Cüzdanıma izinsiz erişildiyse ek suç var mı?
Evet. TCK m.243/1 uyarınca bir bilişim sisteminin bütününe veya bir kısmına hukuka aykırı olarak giren veya orada kalmaya devam eden kimse cezalandırılır; m.243/3 uyarınca bu fiil nedeniyle sistemin içerdiği veriler yok olur veya değişirse altı aydan iki yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Verilerin bozulması, değiştirilmesi veya başka yere gönderilmesi bakımından ise TCK m.244/2 uyarınca altı aydan üç yıla kadar hapis öngörülmüştür.
Paranın izi sürülebilir mi?
Blok zinciri işlemleri geri alınamaz; ancak işlem karması (transaction hash) üzerinden transferin izi sürülebilir ve varlıkların bir borsada tutulduğu tespit edilirse elkoyma gündeme gelir. Bu nedenle şikâyetten önce cüzdan adresleri, hash değerleri, işlem zamanları, platform ekran görüntüleri ve yazışmalar kaydedilmelidir. Gecikme, varlıkların aktarım zincirinde dağılmasına yol açar.
Hesabını kullandıran kişinin cezası ne olur?
7589 sayılı Kanunla TCK m.158'e eklenen dördüncü fıkra bu kişiler için indirim öngörür: iştirakin, kendisine veya başkasına ait ödeme araçlarını ya da banka, aracı kurum, ödeme hizmeti sağlayıcıları veya kripto varlık hizmet sağlayıcıları nezdindeki hesabın kullanılmasını sağlayan zorunlu bilgi veya araçları başkasına vermek fiiliyle sınırlı olması hâlinde verilecek ceza yarı oranında indirilir. Bu bir iştirak indirimidir, ayrı suç tipi değildir — ikincil kaynaklarda “müstakil suç” veya “üst sınır iki yıl” biçiminde aktarılması hatalıdır. Zararın giderilmesi hâlinde ayrıca TCK m.168 uygulanır.