CEZA MUHAKEMESİ KANUNU · NO. 5271

CMK Rehberi

Ceza Muhakemesi Kanunu'nun maddeleri sade ve anlaşılır bir dille. Her madde için “nedir?”, koşulları, süresi ve ihlali hâlinde sonucu açıklanır.

330 madde · 17 konu başlığı

Genel Hükümler ve Kavramlar

Kanunun kapsamı, temel tanımlar, davaların birleştirilmesi ve ayrılması, kararların gerekçesi ve tebliği, tebligat, sürelerin hesaplanması, eski hâle getirme ve elektronik (UYAP) işlemler.

18 madde

Madde 1Kanunun KapsamıCeza Muhakemesi Kanununun neyi düzenlediği: ceza muhakemesinin yürütülmesine ilişkin kurallar.Madde 2TanımlarŞüpheli, sanık, müdafi, kovuşturma, soruşturma, malen sorumlu gibi temel kavramların tanımı.Madde 8Davaların Birleştirilerek AçılmasıBağlantılı suçlara ilişkin davaların birlikte açılması ve birlikte görülmesi.Madde 9Bağlantılı Davaların Birleştirilmesi ve AyrılmasıAyrı mahkemelerde görülen bağlantılı davaların birleştirilmesi ve birleşen davaların yeniden ayrılabilmesi.Madde 33Kararların Yerine Getirilmesi (İnfazı)Hâkim ve mahkeme kararlarının Cumhuriyet savcısı tarafından yerine getirilmesi.Madde 34Kararların Gerekçeli OlmasıHâkim ve mahkeme kararlarının gerekçeli yazılması ve başvurulacak kanun yolunun gösterilmesi.Madde 35Kararların Açıklanması ve TebliğiKararların ilgili tarafın yüzüne karşı açıklanması veya yokluğunda tebliğ edilmesi ve süreye etkisi.Madde 36Tebligat ve Yazışmaların YapılmasıTebligat ve yazışmaların mahkeme başkanı veya hâkim tarafından yapılması; infaz edilecek kararların başsavcılığa verilmesi.Madde 37Tebligat UsulüCeza muhakemesinde tebligatın ilgili kanun hükümlerine göre yapılması.Madde 38aElektronik İşlemler (UYAP)Ceza muhakemesi işlemlerinin UYAP üzerinden elektronik ortamda yürütülmesi ve güvenli imza.Madde 39Sürelerin HesaplanmasıGün, hafta ve ay olarak belirlenen sürelerin nasıl hesaplanacağı ve son günün tatil olması hâli.Madde 40Eski Hâle Getirme (Süreyi Kusursuz Kaçırma)Kusuru olmaksızın bir süreyi geçiren kişinin eski hâle getirme isteminde bulunabilmesi.Madde 41Eski Hâle Getirme Dilekçesi (İki Hafta)Eski hâle getirme dilekçesinin, engelin kalkmasından itibaren iki hafta içinde ilgili mahkemeye verilmesi ve yapılamayan işlemin de yerine getirilmesi.Madde 42Eski Hâle Getirme İstemi Üzerine KararEski hâle getirme istemini, esasa hükmedecek mahkemenin karara bağlaması; kararın kesinliği ve icraya etkisi.Madde 331Adli Tatil (Ceza İşlerinde Çalışmaya Ara Verme)Ceza işlerini gören makam ve mahkemelerin yirmi temmuzdan otuz bir ağustosa kadar çalışmaya ara vermesi ve tutuklu/ivedi işlerin sürmesi.Madde 332İstenen Bilgilere On Gün İçinde Cevap ZorunluluğuSavcı, hâkim veya mahkemece yazılı istenen bilgilere on gün içinde cevap verilmesi zorunluluğu.Madde 333Yönetmeliklerin ÇıkarılmasıBu Kanunda öngörülen yönetmeliklerin, ilgili bakanlıkların görüşü alınarak Adalet Bakanlığınca çıkarılması.Madde 334YürürlükCeza Muhakemesi Kanununun 1 Haziran 2005 tarihinde yürürlüğe girmesi.

Görev, Yetki ve Hâkimin Tarafsızlığı

Davaya hangi mahkemenin, nerede bakacağı; görevsizlik ve görev uyuşmazlığı, yetki uyuşmazlığı ve yetkisizlik, bağlantı, davanın nakli ve hâkimin yasaklılığı, reddi ile tarafsızlık güvencesi.

28 madde

Madde 3Mahkemelerin GöreviDavaya bakma görevinin kanunla belirlenmesi ve görev uyuşmazlığının çözümü.Madde 4Görevsizlik Kararı ve Görev UyuşmazlığıMahkemenin görevsizlik kararı verebilmesi ve mahkemeler arasında görev uyuşmazlığı çıkması hâli.Madde 5İşin Üst Dereceli Mahkemenin Görevine GirmesiDavaya bakan mahkemenin, işin üst dereceli (ağır ceza) mahkemenin görevine girdiği kanısına varması hâlindeki usul.Madde 6Görevsizlik Kararı ve İddianamenin İadesiİddianamenin kabulünden sonra suçun daha ağır cezayı gerektirdiği anlaşılırsa görevsizlik kararı verilmesi.Madde 7Yetkisiz Hâkim veya Mahkeme İşlemlerinin HükümsüzlüğüYenilenmesi mümkün olmayanlar dışında, görevli olmayan hâkim veya mahkemece yapılan işlemlerin hükümsüz olması.Madde 10Bağlantılı Davalarda Görevli MahkemeBağlantılı ceza davalarının birleştirilmesi hâlinde, en yüksek görevli mahkemenin davaya bakması.Madde 11Davaların Birleştirilmesine Karar Verecek MerciBağlantılı davaların birleştirilmesine ve ayrılmasına, ortak yüksek görevli mahkeme tarafından karar verilmesi.Madde 12Yer Bakımından YetkiDavaya bakma yetkisinin kural olarak suçun işlendiği yer mahkemesine ait olması.Madde 13Bağlantılı Suçlarda YetkiBağlantılı suçlardan birine ilişkin yetkili mahkemenin, diğer bağlantılı suçlara da bakabilmesi.Madde 14Yer Yetkisinin Belirlenmesi (Suç Yeri Belli Değilse)Suçun işlendiği yerin belli olmaması hâlinde yer yönünden yetkinin nasıl belirleneceği.Madde 15Yurt Dışında İşlenen Suçlarda YetkiYabancı ülkede işlenip Türkiye'de yargılanacak suçlarda yetkili mahkemenin belirlenmesi.Madde 16Yetkinin Belirlenmesinde Bağlantılı Suçun ÖlçütüBağlantılı suçlarda yetkinin, en ağır cezayı gerektiren suça göre belirlenmesi.Madde 17Yetki UyuşmazlığıBirden çok mahkemenin kendini yetkili veya yetkisiz görmesi hâlinde uyuşmazlığın ortak yüksek mahkemece çözülmesi.Madde 18Yetkisizlik İddiası ve KararıSanığın yetkisizlik iddiasını ilk itiraz olarak ne zamana kadar ileri sürebileceği ve mahkemenin yetkisizlik kararı.Madde 19Davanın Nakli (Başka Yere Gönderilmesi)Yetkili mahkemenin davaya bakamayacağı veya güvenlik gerekçesiyle davanın başka bir mahkemeye nakli.Madde 20Davanın Nakli İstemi ve UsulüDavanın başka bir mahkemeye nakli isteminin kim tarafından ve nasıl yapılacağı ile karar mercii.Madde 21Bağlantı Kavramı (Davaların Birleştirilmesi)Bir kişinin birden çok suçu veya bir suçun birden çok failinin bulunması gibi hâllerde davalar arasındaki bağlantı.Madde 22Hâkimin Davaya Bakamayacağı Hâller (Yasaklılık)Hâkimin tarafsızlığını zedeleyen ve davaya bakmasını kanunen yasaklayan hâllerin sayımı.Madde 23Yargılamaya Katılamayacak HâkimAynı işte daha önce karar veren hâkimin kanun yolu incelemesinde veya yeniden yargılamada görev alamaması.Madde 24Hâkimin ReddiTarafsızlığından şüphe duyulan hâkimin taraflarca reddedilebilmesi ve davaya bakamayacağı haller.Madde 25Tarafsızlığı Şüpheye Düşüren Davranış Nedeniyle RetHâkimin, davranışlarıyla tarafsızlığından şüphe duyulmasına yol açması hâlinde reddedilebilmesi.Madde 26Hâkimin Reddi İsteminin SüresiHâkimin reddi isteminin, duruşmanın başlamasından ve sonradan öğrenilen nedenlerde gecikmeksizin ileri sürülmesi.Madde 27Hâkimin Reddini İnceleyecek MerciReddedilen hâkim hakkındaki talebin hangi mercii tarafından ve nasıl inceleneceği.Madde 28Ret İstemi Üzerine Verilen KararlarRet isteminin kabulüne ilişkin kararın kesin olması, kabul edilmemesine ilişkin karara itiraz edilebilmesi.Madde 29Reddi İstenen Hâkimin Yapabileceği İşlemlerReddi istenen hâkimin, ret istemi karara bağlanana kadar yalnızca ertelenemeyecek işlemleri yapabilmesi.Madde 30Ret İsteminin Usulü (Nasıl Yapılır?)Hâkimin reddi isteminin, ret nedeni ve delilleri gösterilerek dilekçe veya beyanla yapılması.Madde 31Ret İsteminin Geri ÇevrilmesiSüresinden sonra veya kötüniyetle yapılan ya da bir neden gösterilmeyen ret isteminin geri çevrilmesi.Madde 32Zabıt Kâtibinin ReddiHâkimin reddine ilişkin hükümlerin zabıt kâtipleri hakkında da uygulanması.

Yakalama ve Gözaltı

Özgürlüğü kısıtlayan ilk tedbirler, süre güvenceleri, yakalananın hâkim önüne çıkarılması ve durumun yakınlara bildirilmesi.

10 madde

Madde 90Yakalama ve Yakalanan Kişi Hakkında Yapılacak İşlemlerKimlerin hangi hallerde yakalama yapabileceği, kolluğun yetkisi ve yakalanan kişinin dokunulmaz hakları.Madde 91Gözaltı Süresi ve ŞartlarıGözaltının koşulları, azami süresi (24 saat, toplu suçlarda 4 gün), yol süresi ve gözaltına itiraz.Madde 92Gözaltı İşlemlerinin DenetimiCumhuriyet başsavcılarının veya görevlendireceği savcıların, gözaltına alınan kişilerin durumunu ve nezarethaneleri denetlemesi.Madde 93Kelepçe TakılmasıYakalanan veya nakledilen kişiye, ancak kaçma ya da tehlike belirtisi bulunduğunda kelepçe takılabilmesi.Madde 94Yakalanan Kişinin Mahkemeye GötürülmesiHakkında yakalama emri bulunan kişinin en geç yirmi dört saat içinde hâkim önüne çıkarılması.Madde 95Yakalananın Durumunun Yakınlarına BildirilmesiŞüpheli veya sanık yakalandığında ya da gözaltı süresi uzatıldığında durumun bir yakınına haber verilmesi.Madde 96Şikâyete Bağlı Suçta Yakalamanın BildirilmesiŞikâyete bağlı suçta şikâyetten önce şüpheli yakalanmışsa durumun şikâyete yetkili kişiye bildirilmesi.Madde 97Yakalama TutanağıYakalama işleminin, koşulları ve hakların anlatıldığını gösteren bir tutanağa bağlanması.Madde 98Yakalama Emri ve NedenleriÇağrıya gelmeyen şüpheli veya kaçak sanık hakkında yakalama emri düzenlenmesinin koşulları.Madde 99Nezarethane ve Gözaltı İşlemlerinin Yönetmelikle DüzenlenmesiNezarethanelerin koşulları, sağlık kontrolü, kayıtlar ve gözaltı işlemlerine ilişkin kuralların yönetmelikte gösterilmesi.

Tutuklama ve Adli Kontrol

En ağır tedbir olan tutuklama; koşulları, süreleri, incelenmesi, alternatifi (adli kontrol/güvence), kaldırılması, tedbire uymama ve tazminat (istem, geri alınma, isteyemeyecekler).

20 madde

Madde 100Tutuklama NedenleriKuvvetli suç şüphesi, tutuklama nedenleri (kaçma, delil karartma), katalog suçlar ve ölçülülük şartı.Madde 101Tutuklama Kararı ve İtirazTutuklama kararını kimin verdiği, gerekçe zorunluluğu, müdafi güvencesi, düzenli inceleme ve itiraz.Madde 102Tutuklulukta Geçecek SüreSoruşturma ve kovuşturmada azami tutukluluk süreleri; ağır ceza işleri ve özel suçlarda üst sınırlar.Madde 103Savcının Tutuklunun Salıverilmesini İstemesiSoruşturmada Cumhuriyet savcısının, tutuklunun adli kontrol altında veya koşulsuz serbest bırakılmasını isteyebilmesi.Madde 104Şüpheli veya Sanığın Salıverilmesini İstemesiTutuklunun her aşamada tahliye (salıverilme) isteme hakkı ve istemin karara bağlanması.Madde 105Tahliye ve Adli Kontrol İstemi Üzerine KararSalıverilme veya adli kontrol istemi hakkında mercinin süresinde karar verme zorunluluğu.Madde 106Adli Kontrolde Güvence (Teminat)Adli kontrol kapsamında yatırılan güvence bedelinin hangi amaçlara tahsis edileceği.Madde 107Tutuklamanın Yakınlara BildirilmesiTutuklanan kişinin durumunun bir yakınına gecikmeksizin bildirilmesi ve tutuklunun yakınıyla görüşebilmesi.Madde 108Tutukluluğun İncelenmesiTutukluluğun soruşturmada 30 günde bir ve kovuşturmada düzenli olarak re’sen gözden geçirilmesi.Madde 109Adli KontrolTutuklama yerine uygulanan tedbirler: yurt dışı yasağı, imza, güvence, konut kısıtı ve yükümlülükler.Madde 110Adli Kontrol Kararını Vermeye Yetkili MerciAdli kontrol kararının soruşturmada hâkim, kovuşturmada mahkeme tarafından verilmesi ve değiştirilmesi.Madde 111Adli Kontrolün KaldırılmasıŞüpheli veya sanığın istemi üzerine adli kontrol tedbirinin kaldırılmasının değerlendirilmesi.Madde 112Adli Kontrol Yükümlülüklerine UymamaAdli kontrol yükümlülüklerine uymayan sanık hakkında tutuklama kararı verilebilmesi.Madde 113Adli Kontrol Güvencesinin (Teminatın) SağladıklarıAdli kontrol kapsamında gösterilen güvencenin, sanığın hazır bulunmasını ve giderler ile zararların karşılanmasını sağlaması.Madde 114Güvencenin Mağdura veya Nafaka Alacaklısına VerilmesiŞüpheli/sanığın rızasıyla güvencenin mağdurun haklarını veya nafaka borcunu karşılayan kısmının ilgililere ödenmesi.Madde 115Güvencenin Geri VerilmesiYükümlülükler yerine getirildiğinde veya beraat/takipsizlik hâlinde güvencenin ilgiliye geri verilmesi.Madde 141Koruma Tedbirleri Nedeniyle TazminatHaksız yakalama, gözaltı ve tutuklama nedeniyle Devletten tazminat isteyebilecek kişiler ve şartları.Madde 142Tazminat İsteminin Koşulları ve UsulüKoruma tedbirleri nedeniyle tazminat isteminin süresi, görevli mahkeme ve başvuru usulü.Madde 143Tazminatın Geri AlınmasıKoruma tedbiri nedeniyle ödenen tazminatın, sonradan mahkûmiyet gibi hâllerde geri istenebilmesi.Madde 144Tazminat İsteyemeyecek KişilerKendi kusuruyla tutulmasına ya da tedbire yol açan kişilerin koruma tedbiri tazminatı isteyememesi.

Arama ve Elkoyma

Konut, üst, eşya, malvarlığı ve dijital cihazlarda arama; gece arama yasağı, aramada hazır bulunacaklar, arama belgesi, postada elkoyma, şirkete kayyım, elkoymanın kaldırılması ve eşyanın iadesi.

19 madde

Madde 116Arama (Koşulları ve Kapsamı)Kişinin üstü, eşyası, konutu ve işyerinin aranması için gereken şüphe eşiği ve ölçülülük.Madde 117Diğer Kişilerde (Şüpheli Olmayanlarda) AramaŞüpheli veya sanık dışındaki kişilerin üstü, eşyası ve konutunun hangi koşullarda aranabileceği.Madde 118Geceleyin Arama YasağıKonut, iş yeri ve kapalı alanlarda kural olarak geceleyin arama yapılamaması ve istisnaları.Madde 119Arama Kararı ve YetkiAramaya kimin karar verebileceği: hâkim kararı, gecikmede savcı emri ve konut/işyerinde yetki sınırı.Madde 120Aramada Hazır BulunabileceklerArama sırasında konut/iş yeri sahibinin, komşuların veya ihtiyar heyeti üyelerinin hazır bulunması.Madde 121Aramada İlgiliye Verilecek BelgeArama sonunda, aramanın kapsamını ve elkonulan eşyayı gösteren belgenin ilgiliye verilmesi.Madde 122Aramada Bulunan Belge ve Kâğıtların İncelenmesiArama işlemi uygulanan kimsenin belge ve kâğıtlarını inceleme yetkisinin savcı ve hâkime ait olması.Madde 123Eşyanın Muhafaza Altına Alınması ve ElkoymaDelil olabilecek veya müsadereye tabi eşyanın muhafaza altına alınması ve rızayla teslim.Madde 124Eşyayı Gösterme ve Teslim YükümlülüğüElkonulacak eşyayı yanında bulunduran kişinin, istem üzerine bunu göstermek ve teslim etmekle yükümlü olması.Madde 125İçeriği Devlet Sırrı Olan Belgelerin İncelenmesiBir suç olgusuna ilişkin bilgileri içeren belgelerin, Devlet sırrı olsa dahi mahkemeye karşı gizli tutulamaması.Madde 126Müdafi ile Yazışmalara Elkoyma YasağıŞüpheli/sanık ile tanıklıktan çekinebilecek kişiler arasındaki mektup ve belgelere, bu kişilerin elinde bulundukça elkonulamaması.Madde 127Elkoyma Kararı ve YetkiEşyaya elkoyma yetkisi, savcı/kolluk elkoymasında 24 saatlik hâkim onayı ve iade koşulları.Madde 128Taşınmazlara, Hak ve Alacaklara ElkoymaKatalog suçlarda suçtan elde edilen taşınmaz, banka hesabı ve şirket paylarına hâkim kararıyla elkoyma.Madde 129Postada ElkoymaSuçun aydınlatılması için posta ve kargo gönderilerine hâkim kararıyla el konulması.Madde 130Avukat Bürolarında Arama, Elkoyma ve Postada ElkoymaAvukat bürolarının ancak mahkeme kararıyla, belirtilen olayla ilgili ve baro temsilcisi huzurunda aranabilmesi.Madde 131Elkoymanın Kaldırılması (Eşyanın Geri Verilmesi)Elkoymanın devamına gerek kalmadığında veya müsadereye tabi olmadığında eşyanın ilgilisine iadesi.Madde 132Elkonulan Eşyanın Muhafazası veya İadesiElkonulan eşyanın korunması, muhafazasının sakıncalı olması hâlinde satılması ve soruşturmayla ilgisi kalmayınca iadesi.Madde 133Şirket Yönetimi İçin Kayyım AtanmasıSuç bir şirketin faaliyeti çerçevesinde işlenmişse, şirket yönetimine kayyım atanabilmesi.Madde 134Bilgisayarlarda Arama, Kopyalama ve ElkoymaTelefon, bilgisayar ve dijital verilerde aramanın koşulları, imaj (yedek) alma güvencesi ve iade.

İletişim ve Teknik Tedbirler

İletişimin denetlenmesi, müdafi iletişiminin dokunulmazlığı, kayıtların yok edilmesi, teknik takip, gizli soruşturma ve tesadüfi deliller.

6 madde

Madde 135İletişimin Tespiti, Dinlenmesi ve Kayda AlınmasıTelefon dinleme koşulları, katalog suçlar, azami süre (2 ay + 1 ay uzatma) ve hâkim onayı.Madde 136Müdafiin İletişiminin DenetlenememesiŞüpheli veya sanık ile müdafi arasındaki iletişimin dinlenememesi ve kayda alınamaması.Madde 137İletişim Denetimi Kayıtlarının Yok Edilmesiİletişimin denetlenmesi tedbiri sonunda, soruşturmayla ilgisi olmayan veya kovuşturmaya yer olmadığında kayıtların imhası.Madde 138Tesadüfen Elde Edilen DelillerArama, elkoyma veya iletişim denetlenmesi sırasında başka bir suça ait tesadüfi delilin akıbeti.Madde 139Gizli Soruşturmacı GörevlendirilmesiÖrgütlü ve katalog suçlarda gizli soruşturmacı atanmasının koşulları ve kışkırtma yasağı.Madde 140Teknik Araçlarla İzlemeKatalog suçlarda şüpheli/sanığın teknik araçlarla izlenmesinin koşulları ve süresi.

Delil ve Beden Muayenesi

Şüpheli ve diğer kişilerin beden muayenesi, kadının muayenesinde cinsiyet güvencesi, akıl sağlığı için gözlem altına alma ile örnek alınmasının koşulları.

4 madde

Madde 74Gözlem Altına Alma (Akıl Sağlığının İncelenmesi)Suç işlediği şüphesi bulunan kişinin akıl hastalığı yönünden incelenmesi için sağlık kurumunda gözlem altına alınması.Madde 75Şüpheli/Sanığın Beden Muayenesi ve Örnek Alınmasıİç beden muayenesi ile kan/biyolojik örnek alınmasının hâkim kararı ve sağlık güvencesi.Madde 76Diğer Kişilerin Beden MuayenesiŞüpheli/sanık dışındaki kişilerden (mağdur, tanık) örnek alınmasının daha dar koşulları.Madde 77Kadının Beden Muayenesinde Cinsiyet GüvencesiKadının muayenesinin, istemi hâlinde ve olanak varsa bir kadın hekim tarafından yapılması.

Tanıklık

Tanıkların çağrılması, gelmeyen tanığın zorla getirilmesi, tanıklıktan çekinme ve hakkın hatırlatılması, ayrı dinleme/yüzleştirme, yemin ve tanığın korunması (gizli tanık).

19 madde

Madde 43Tanıkların ÇağrılmasıTanıkların çağrı kâğıdı ile davet edilmesi, gelmemenin sonuçları ve zorla getirme.Madde 44Çağrıya Uymayan Tanık (Zorla Getirme)Usulüne uygun çağrıldığı hâlde gelmeyen tanığın zorla getirilmesi ve giderlere mahkûm edilmesi.Madde 45Tanıklıktan Çekinme (Akrabalık)Sanığın eşi, nişanlısı ve belirli yakınlarının tanıklık yapmaktan çekinebilme hakkı.Madde 46Meslek Sırrı Nedeniyle Tanıklıktan ÇekinmeAvukat, hekim gibi meslek mensuplarının sır kapsamındaki bilgiler hakkında çekinme hakkı.Madde 47Devlet Sırrı Niteliğindeki Bilgilerle TanıklıkDevlet sırrı niteliğindeki bilgiler hakkında tanıklığın sınırı ve mahkemece değerlendirilmesi.Madde 48Kendi veya Yakını Aleyhine Tanıklıktan ÇekinmeTanığın, kendisini veya yakınını suçlayacak sorulara cevap vermekten çekinebilmesi.Madde 49Tanıklıktan Çekinme Hakkının HatırlatılmasıTanıklıktan çekinme hakkı bulunan kişiye, dinlenmeden önce bu hakkının hatırlatılması zorunluluğu.Madde 50Yemin Verilmeyen TanıklarYaşı küçük olanlar, ayırt etme gücü bulunmayanlar ve suça iştirak şüphelileri yeminsiz dinlenir.Madde 51Çekinebilecek Tanığa Yemin ve Yeminden ÇekinmeTanıklıktan çekinebilecek kişilere yemin verilip verilmemesinin takdiri ve tanığın yemin etmekten çekinebilmesi.Madde 52Tanıkların Ayrı Ayrı Dinlenmesi ve YüzleştirmeTanıkların kural olarak ayrı ayrı ve birbirinin yokluğunda dinlenmesi ile gerektiğinde yüzleştirme.Madde 53Tanığa Görevinin Önemi ve Sorumluluğunun AnlatılmasıTanığa, dinlenmeden önce gerçeği söyleme yükümlülüğünün ve yalan tanıklığın sonuçlarının hatırlatılması.Madde 54Yeminin Biçimi ve ZamanıTanığa yeminin ne şekilde ve ne zaman (dinlenmeden önce veya sonra) verileceği.Madde 55Yeminin Şekli (Yemin Metni)Tanığa verilecek yeminin, kanunda gösterilen belirli metinle ve ayağa kalkılarak yapılması.Madde 56Yeminin Yerine Getirilmesi, Sağır veya Dilsizin YeminiTanığın yemini yüksek sesle tekrar ederek etmesi ve sağır/dilsiz tanıkların yemin biçimi.Madde 57Tanığın Tekrar DinlenmesiYeminle dinlenen tanığın aynı evrede tekrar dinlenmesinde, yeniden yemin yerine önceki yeminin hatırlatılabilmesi.Madde 58Tanığın Korunması (Gizli Tanık)Kimliğinin açıklanması tehlike doğuracak tanığın kimlik ve güvenliğinin korunması.Madde 59Tanığın Dinlenme TarzıTanığa önce olay hakkında bildiklerinin serbestçe anlattırılması, ardından soru yöneltilmesi.Madde 60Tanıklıktan veya Yeminden Sebepsiz Çekinen TanıkYasal bir nedeni olmadan tanıklıktan veya yeminden çekinen tanığa uygulanacak yaptırımlar.Madde 61Tanığa Verilecek Tazminat ve GiderlerÇağrılan tanığa, kaybettiği zamanla orantılı tazminat ile yol, ikamet ve beslenme giderlerinin ödenmesi.

Bilirkişi ve Keşif

Bilirkişiye başvuru hâlleri, atanması, görevi kabul yükümlülüğü, yemini, rapor süresi, reddi, moleküler genetik (DNA) inceleme ile keşif, ölü muayenesi ve otopsi.

24 madde

Madde 62Bilirkişiye Hangi Hâllerde Başvurulur?Çözümü uzmanlığı gerektiren konularda bilirkişiye başvurulması ve genel bilgiyle çözülecek konularda başvurulmaması.Madde 63Bilirkişinin AtanmasıÇözümü uzmanlık gerektiren konularda bilirkişi görevlendirilmesi ve hukuki konularda sınır.Madde 64Bilirkişinin Atanması UsulüBilirkişilerin listelerden seçilerek atanması, kural olarak bir bilirkişi görevlendirilmesi ve gerekçeyle birden çok atanabilmesi.Madde 65Bilirkişilik Görevini Kabul YükümlülüğüBelirli kişi ve kurumların, atanmaları hâlinde bilirkişilik görevini kabul etme yükümlülüğü.Madde 66Bilirkişi İncelemesinin SüresiBilirkişinin raporunu vermesi için belirlenen süre, en çok üç ay ve gerekçeyle uzatılabilmesi.Madde 67Bilirkişi Raporu ve Uzman MütalaasıBilirkişi raporunun içeriği, kanaate nasıl varıldığı ve tarafların uzman mütalaası sunma hakkı.Madde 68Duruşmada Bilirkişinin AçıklamasıBilirkişinin duruşmaya çağrılıp raporunu açıklaması ve taraflarca soru yöneltilmesi.Madde 69Bilirkişinin ReddiBilirkişinin, hâkimin reddini gerektiren sebeplerle ve tarafsızlığından şüphe edilmesi hâlinde reddedilebilmesi.Madde 70Bilirkişinin YeminiListeye kayıtlı olmayan bilirkişilerin, göreve başlamadan önce yemin etmesi.Madde 71Görevini Yapmayan BilirkişiUsulüne göre çağrıldığı hâlde gelmeyen veya görevini yapmaktan çekinen bilirkişiye uygulanacak yaptırımlar.Madde 72Bilirkişinin Görevinin SınırlarıBilirkişinin yalnızca kendisine yöneltilen ve uzmanlık gerektiren teknik sorularla sınırlı görüş bildirmesi.Madde 73Para ve Değerlerde Sahtecilik İncelemesiPara, tahvil, Hazine bonosu gibi değerler üzerindeki sahtecilik suçlarında elkonulanların ilgili kurumlara incelettirilmesi.Madde 78Moleküler Genetik İnceleme (DNA)Bulunan biyolojik örnekler üzerinde soybağı veya kimlik tespiti amacıyla moleküler genetik (DNA) inceleme yapılması.Madde 79Otopsi (Ölü Muayenesinin Usulü)Otopsinin, Cumhuriyet savcısı huzurunda ve kural olarak biri adli tıp uzmanı iki hekim tarafından yapılması.Madde 80Yeni Doğanın Cesedinin Muayenesi ve OtopsisiYeni doğan bir çocuğun cesedinin muayenesinde, doğum sırasında ya da sonra sağ olup olmadığının araştırılması.Madde 81Zehirlenme Şüphesinde İncelemeBir ölümün zehirlenmeden kaynaklandığı şüphesi varsa, organlardan örnek alınarak kimyasal inceleme yapılması.Madde 82Gömülmüş Cesedin Mezardan ÇıkarılmasıSuçun aydınlatılması için gerekliyse, gömülmüş bir cesedin muayene veya otopsi amacıyla mezardan çıkarılması.Madde 83KeşifSuç yerinin ve delillerin yerinde incelenmesi (keşif) ve keşif tutanağının düzenlenmesi.Madde 84Keşifte Hazır BulunabileceklerKeşif sırasında şüpheli, sanık, müdafi, katılan ve vekilin hazır bulunabilmesi.Madde 85Yer Gösterme İşlemiŞüpheli veya sanığın, olayın geçtiği yeri ve suça ilişkin unsurları göstererek olayın aydınlatılmasına katkı sunması.Madde 86Ölünün Adli MuayenesiŞüpheli ölümlerde cesedin, otopsiden önce Cumhuriyet savcısı huzurunda adli muayenesi.Madde 87OtopsiÖlüm nedeninin belirlenmesi için cesedin iç muayenesi (otopsi) ve usulü.Madde 88Yeni Doğanın Cesedinin Otopsisinde AraştırılacaklarYeni doğanın cesedinin otopsisinde, doğum sırasında/sonrasında yaşam bulguları ve yaşama yeteneğinin saptanması.Madde 89Moleküler Genetik Verilerinin Korunması ve İmhasıElde edilen genetik incelemede kullanılan örnek ve verilerin, amaç dışı kullanılmaması ve gerektiğinde yok edilmesi.

İfade ve Savunma Hakları

İfadeye çağrı, susma hakkı, müdafi seçimi ve güvenceleri, müdafi ile görüşme, baro görevlendirmesi, menfaat çatışması, dosya inceleme ve ifade almada yasak usuller.

11 madde

Madde 145İfade ve Sorgu İçin Çağrıİfadesi alınacak veya sorgusu yapılacak kişinin çağrı kâğıdı ile davet edilmesi.Madde 146Zorla GetirmeUsulüne uygun çağrıya rağmen gelmeyen şüpheli/sanık veya tanığın zorla getirilmesinin koşulları.Madde 147İfade ve Sorgunun Tarzı (Şüphelinin Hakları)İfade/sorguda susma hakkı, müdafi yardımı, isnadın bildirilmesi ve lehe delil toplama hakkı.Madde 148İfade ve Sorguda Yasak Usullerİşkence, ilaç, yorma, aldatma ve cebir yasağı; müdafisiz kollukta alınan ifadenin hükme esas alınamaması.Madde 149Müdafi Seçimi ve Zorunlu MüdafiŞüpheli/sanığın avukat hakkı, müdafi ile gizli görüşme güvencesi ve zorunlu müdafi hâlleri.Madde 150Müdafiin Görevlendirilmesi (Zorunlu Müdafi Usulü)Müdafi seçemeyen şüpheli/sanığa baro tarafından avukat atanması ve zorunlu müdafi hâlleri.Madde 151Müdafiin Görevini Yerine Getirememesi ve YasaklanmasıGörevini yerine getirmeyen müdafinin yerine yenisinin atanması ve belirli suçlarda müdafinin görevden yasaklanması.Madde 152Bir Müdafiin Birden Çok Şüpheliyi Savunması (Menfaat Çatışması)Aralarında menfaat çatışması bulunmayan birden çok şüpheli veya sanığın aynı müdafi tarafından savunulabilmesi.Madde 153Müdafiin Dosya İnceleme YetkisiMüdafiin soruşturma ve kovuşturma dosyasını inceleme, belge örneği alma yetkisi ve kısıtlama.Madde 154Şüpheli veya Sanığın Müdafi ile GörüşmesiŞüpheli veya sanığın, vekâletname aranmaksızın müdafii ile her zaman ve gizli görüşebilmesi.Madde 156Baro Tarafından Müdafi GörevlendirilmesiZorunlu müdafilik veya müdafi istemi hâllerinde müdafinin baro tarafından görevlendirilmesi usulü.

Soruşturma ve İddianame

İhbar-şikâyet, gizlilik, adli kolluk ve yükümlülükleri, savcının görev ve yetkileri, iddianame, takipsizlik, itiraz ve uzlaştırma (soruşturma ve kovuşturmada).

21 madde

Madde 157Soruşturmanın GizliliğiSoruşturma evresindeki işlemlerin kural olarak gizli yürütülmesi ve gizliliğin sınırı.Madde 158İhbar ve ŞikâyetSuçun makamlara ihbar veya şikâyetle bildirilmesi ve savcılığın soruşturmaya başlaması.Madde 159Şüpheli Ölümün İhbarıBir ölümün doğal nedenlere dayanmadığı kuşkusu varsa durumun savcıya bildirilmesi ve gömme izni.Madde 160Cumhuriyet Savcısının Soruşturmadaki GöreviSavcının suç şüphesini öğrenince soruşturmaya başlaması ve lehe-aleyhe delilleri toplaması.Madde 161Cumhuriyet Savcısının YetkileriSavcının kolluğa emir verme, her türlü bilgiyi isteme ve soruşturma işlemlerini yürütme yetkisi.Madde 162Cumhuriyet Savcısının Hâkimden Karar İstemesiSoruşturmada hâkim kararı gereken işlemler için savcının yetkili sulh ceza hâkimine başvurması.Madde 163Hâkim Tarafından Soruşturma İşlemleriSuçüstü veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde savcıya erişilemiyorsa sulh ceza hâkiminin soruşturma işlemlerini yapabilmesi.Madde 164Adli Kolluk ve GöreviAdli kolluğun tanımı ve soruşturma işlemlerini savcının emri altında yürütmesi.Madde 165Diğer Kişilerin ve Kolluğun YükümlülüğüCumhuriyet savcısının ve mahkemenin verdiği emir ve kararların ilgili kolluk ve kişilerce yerine getirilmesi.Madde 166Soruşturma İşlemlerinin Cumhuriyet Savcısına BildirilmesiKolluğun, öğrendiği suçları ve yürüttüğü soruşturma işlemlerini gecikmeksizin Cumhuriyet savcısına bildirmesi.Madde 167Adli Kolluğa İlişkin YönetmelikAdli kolluk görevlilerinin nitelikleri, eğitimi ve çalışma esaslarının Adalet ve İçişleri Bakanlıklarınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenmesi.Madde 168Adli Kolluğun Olay Yerinde Müdahaleyi ÖnlemesiOlay yerinde işleme başlayan adli kolluk görevlisinin, işlemleri engelleyenleri gerektiğinde zor kullanarak men edebilmesi.Madde 169Soruşturma İşlemlerinin Tutanağa BağlanmasıSoruşturma işlemlerinin tutanakla belgelenmesi, tutanakta bulunması gereken bilgiler ve imza.Madde 170İddianame ve Kamu Davasının AçılmasıKamu davasının iddianame ile açılması, yeterli şüphe ölçütü ve iddianamede bulunması gerekenler.Madde 171Kamu Davasının Açılmasının ErtelenmesiÜst sınırı 3 yıl veya az hapsi gerektiren suçlarda kamu davasının ertelenmesi koşulları.Madde 172Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karar (KYOK)Yeterli şüphe veya kovuşturma olanağı bulunmadığında savcının takipsizlik (KYOK) kararı vermesi.Madde 173Kovuşturmaya Yer Olmadığı Kararına İtirazTakipsizlik (KYOK) kararına karşı sulh ceza hâkimliğine iki hafta içinde itiraz yolu.Madde 174İddianamenin İadesiMahkemenin, eksik veya usulsüz iddianameyi Cumhuriyet savcısına iade etmesinin nedenleri ve süresi.Madde 253UzlaştırmaŞikâyete bağlı ve kanunda sayılan suçlarda mağdur ile şüpheli/sanığın uzlaştırıcı aracılığıyla anlaşması.Madde 254Kovuşturma (Mahkeme) Aşamasında UzlaştırmaUzlaştırma kapsamındaki bir suçta soruşturmada uzlaşılamamışsa, kovuşturma aşamasında mahkemece uzlaştırma denenmesi.Madde 255Birden Çok Kişinin Bulunduğu Hâlde UzlaşmaAynı suçta birden çok fail veya mağdur bulunması hâlinde uzlaşmanın yalnızca uzlaşan kişiler bakımından sonuç doğurması.

Duruşma ve Deliller

Duruşma hazırlığı, çağrı, sanığın delil istemi, aleniyet, düzen, süreklilik, sanığın sorgusu, çapraz sorgu, tercüman, belge okuma, çekinen tanığın beyanı, tutanağın ispat gücü, son söz ve delillerin tartışılması.

52 madde

Madde 155Sanığın Kanuni Temsilcisi ve Eşinin Duruşmadaki KonumuSanığın kanuni temsilcisine duruşma gününün bildirilmesi ve istemi üzerine dinlenebilmesi; aynı hükmün eşe uygulanması.Madde 175Duruşma Hazırlığı ve İddianamenin Tebliğiİddianamenin kabulüyle kovuşturmanın başlaması, duruşma gününün belirlenmesi ve sanığa tebliğ.Madde 176Sanığa Çağrı Kâğıdı ve SüreSanığa çağrı kâğıdının tebliği ile duruşma günü arasında en az bir haftalık süre tanınması.Madde 177Sanığın Delil Toplanması İstemiSanığın, duruşmadan önce lehine olan delillerin toplanmasını isteyebilmesi ve mahkemenin değerlendirmesi.Madde 178Reddedilen Delil ve Doğrudan Getirilen TanıkMahkemece çağrılması reddedilen tanık veya uzman kişinin, taraflarca doğrudan duruşmaya getirilip dinlenmesi.Madde 179Tutuklu Sanığın Duruşmaya ÇağrılmasıTutuklu sanığa çağrının ve iddianamenin tebliği ile duruşmada hazır bulundurulması.Madde 180Naiple veya İstinabe Yoluyla DinlemeHastalık veya uzaklık gibi nedenlerle duruşmaya gelemeyecek tanık veya bilirkişinin naiple ya da istinabe yoluyla dinlenmesi.Madde 181Dinleme veya Keşif Gününün Taraflara BildirilmesiNaiple/istinabe dinleme veya keşif gününün savcı, zarar gören, sanık ve müdafiye bildirilmesi.Madde 182Duruşmanın Açıklığı (Aleniyet)Duruşmaların kural olarak herkese açık yapılması ve kapalılık kararının istisnai koşulları.Madde 183Duruşmada Ses ve Görüntü Kaydı YasağıAdliye binası içinde ve duruşmada, mahkeme kararı dışında ses ve görüntü alınmasının yasak olması.Madde 184Kapalılık Kararının VerilmesiDuruşmanın kapalı yapılmasına ilişkin kararın gerekçesiyle verilmesi ve kapalılığın gerekçesinin açık oturumda açıklanması.Madde 185Kapalılık Kararı ve GerekçesiDuruşmanın kapalı yapılmasına karar verilmesi, gerekçesinin açıklanması ve kararın tutanağa geçirilmesi.Madde 186Kapalı Duruşmadaki İçeriğin Yayınlanması YasağıKapalı yapılan bir duruşmadaki söz ve olayların basın-yayın yoluyla açıklanmasının yasak olması.Madde 187Adli İşlemlerin Yayınlanması ve Küçüklerin KorunmasıAdliyedeki ve duruşmadaki görüntü/seslerin yayınlanmasına ilişkin sınırlar ve küçüklerin korunması.Madde 188Duruşmada Hazır BulunacaklarDuruşmanın yapılabilmesi için hâkim, savcı ve zabıt kâtibinin kesintisiz hazır bulunma zorunluluğu.Madde 189Birden Çok Savcı ve Avukatın Duruşmaya KatılmasıAynı duruşmaya birden çok Cumhuriyet savcısı ve birden çok avukatın katılabilmesi ve aralarında işbölümü yapabilmesi.Madde 190Duruşmaya Ara Verilmesi ve SüreklilikDuruşmanın kesintisiz yürütülmesi ilkesi ve zorunlu hâllerde ara verilebilmesi.Madde 191Duruşmanın Başlaması ve Sanığın SorgusuDuruşmanın açılışı, iddianamenin okunması, sanığa hakların hatırlatılması ve sorgunun yapılması.Madde 192Delillerin İkamesi ve Duruşmanın Akış SırasıSanığın sorgusundan sonra delillerin ortaya konulması ve tanık-bilirkişilerin dinlenerek belgelerin okunması.Madde 193Sanık Olmadan Duruşma YapılamamasıKural olarak sanık hazır olmadan duruşma yapılamaması ve istisnaları.Madde 194Sanığın Duruşmada Hazır Bulunması ve KaçmasıSanığın duruşmada hazır bulunmasının sağlanması, kaçması hâlinde alınacak önlemler ve yargılamanın yürütülmesi.Madde 195Sanığın Yokluğunda Duruşma (Hafif Suçlar)Yalnızca adli para cezası veya müsadereyi gerektiren suçlarda sanık gelmese de duruşma yapılabilmesi.Madde 196Sanığın Duruşmadan Bağışık Tutulması (İstinabe / SEGBİS)Sanığın istinabe yoluyla veya ses-görüntü sistemiyle (SEGBİS) duruşmaya katılımı.Madde 197Sanığın Hazır Bulunmaktan Bağışık TutulmasıSorgusu yapılmış olan sanığın, istemi üzerine ya da zorunlu hâllerde duruşmada hazır bulunmaktan bağışık tutulabilmesi.Madde 198Yokluğunda Yapılan Duruşmada Eski Hâle GetirmeSanık hazır bulunmaksızın yapılan duruşmada, tebliğden itibaren bir hafta içinde eski hâle getirme istenebilmesi.Madde 199Mahkemenin Delil Toplaması (Maddi Gerçeğin Araştırılması)Mahkemenin, gerçeğin ortaya çıkması için gerekli gördüğü delilleri re'sen (kendiliğinden) toplayabilmesi.Madde 200Sanığın Duruşma Salonundan ÇıkarılmasıYüzüne karşı söylenmesi sakıncalı hâllerde bir sanığın geçici olarak salondan çıkarılması ve bilgilendirilmesi.Madde 201Doğrudan Soru Yöneltme (Çapraz Sorgu)Savcı, müdafi ve katılan vekilinin tanık ve bilirkişilere doğrudan soru yöneltebilmesi.Madde 202Tercüman BulundurulmasıTürkçe bilmeyen veya engelli sanığa/mağdura ücretsiz tercüman sağlanması hakkı.Madde 203Duruşmanın Düzeni ve DisipliniDuruşma düzenini sağlama yetkisinin mahkeme başkanında olması ve düzeni bozanlara karşı alınacak önlemler.Madde 204Düzeni Bozan Sanığın ÇıkarılmasıDuruşma düzenini bozan sanığın salondan çıkarılması ve yargılamanın yokluğunda sürdürülebilmesi.Madde 205Duruşma Tutanağının İspat GücüDuruşmadaki usul işlemlerinin ancak tutanakla ispatlanabilmesi ve tutanağın hukuki değeri.Madde 206Delillerin Ortaya Konulması ve ReddiDelillerin duruşmada tartışılması ve hukuka aykırı/ilgisiz/gecikme amaçlı delil taleplerinin reddi.Madde 207Delillerin İleri Sürülebilmesi (Delil Sunma Zamanı)Delillerin duruşmanın her aşamasında ileri sürülebilmesi ve geç sunulması gerekçesiyle reddedilememesi.Madde 208Duruşmada Belge ve Yazıların GösterilmesiHükme esas alınacak belgelerin duruşmada okunması veya ilgililere gösterilerek tartışılması.Madde 209Belgelerin ve Tutanakların OkunmasıDuruşmada delil belgelerinin ve tutanakların okunarak taraflarca tartışılabilir hale getirilmesi.Madde 210Tanıklıktan Çekinebilecek Kişinin Önceki Beyanının OkunamamasıDuruşmada tanıklıktan çekinen kişinin, daha önce alınmış beyanlarının hükme esas alınmak üzere okunamaması.Madde 211Tanık ve Sanık Beyanlarının Okunabileceği HâllerDaha önce alınmış tanık veya sanık beyanlarının, ölüm, hazır olamama gibi hâllerde duruşmada okunabilmesi.Madde 212Tanığın Önceki İfadesinin Okunması (Çelişki/Hatırlatma)Tanığın hatırlayamadığı veya çelişki bulunan hâllerde önceki ifadesinin okunarak yardım edilmesi.Madde 213Sanık Beyanları Arasındaki ÇelişkiSanığın mahkemedeki açıklamaları ile savcı veya müdafi huzurundaki kolluk ifadesi arasında çelişki varsa tutanakların okunabilmesi.Madde 214Dinlenen Tanık/Bilirkişi Üzerine Diyeceklerin SorulmasıDinlenen her tanık, bilirkişi veya incelenen belge üzerine tarafların diyeceklerinin sorulması.Madde 215Her Delil Üzerine Sanığın Diyeceklerinin SorulmasıOrtaya konulan her delil hakkında, aleyhe olsun olmasın, sanığa diyeceğinin sorulması.Madde 216Delillerin Tartışılması ve Son Sözün Sanığa VerilmesiEsas hakkında mütalaa, savunma sırası ve hükümden önce son sözün mutlaka sanığa verilmesi.Madde 217Delillerin Değerlendirilmesi ve Hukuka Aykırı Delil YasağıHâkimin vicdani kanaati ve suçun ancak hukuka uygun elde edilmiş delillerle ispatlanabilmesi ilkesi.Madde 218Bekletici Mesele (Bekletici Sorun)Suçun varlığının başka bir mahkemenin görevine giren bir soruna bağlı olması hâlinde o sorunun çözümünün beklenmesi.Madde 219Duruşma Tutanağının Tutulması ve İçeriğiDuruşmanın bir zabıt kâtibi tarafından tutanağa geçirilmesi ve tutanağın hâkim ile kâtip tarafından imzalanması.Madde 220Duruşma Tutanağının İmzalanmasıTutanağın her oturum için ayrı ayrı imzalanması ve hâkimin engeli hâlinde imza usulü.Madde 221Tutanağa Geçirilecek HususlarDuruşma tutanağında yer alması gereken bilgiler: hazır bulunanlar, beyanlar, kararlar ve usul işlemleri.Madde 222Duruşmanın Tutanakla İspatıDuruşmanın usule uygun yapılıp yapılmadığının ancak tutanakla ispat olunabilmesi ve tutanağa yalnız sahtecilik iddiası yöneltilebilmesi.Madde 250Seri Muhakeme UsulüBelirli suçlarda, şüphelinin kabulü hâlinde savcının teklif ettiği ve mahkemece onaylanan, cezada indirim sağlayan hızlı yargılama usulü.Madde 251Basit Yargılama UsulüAsliye ceza mahkemesinde, adli para cezası veya üst sınırı iki yıla kadar hapsi gerektiren suçlarda duruşma açılmadan yapılabilen yargılama.Madde 252Basit Yargılama Usulünde İtirazBasit yargılama usulüyle verilen hükümlere itiraz edilebilmesi ve itiraz üzerine duruşmalı yargılamaya geçilmesi.

Mağdur ve Katılan

Mağdur ve şikâyetçinin çağrılması, çocuk mağdurun dinlenmesi, hakları ve kamu davasına katılma usulü ile katılanın hakları (ücretsiz vekil).

12 madde

Madde 233Mağdur ve Şikâyetçinin ÇağrılmasıMağdur ve şikâyetçinin dinlenmek üzere çağrılması ve çağrıya uymamanın sonucu.Madde 234Mağdur ile Şikâyetçinin HaklarıMağdur ve şikâyetçinin soruşturma ve kovuşturmadaki hakları: vekil, bilgi alma, delil isteme, katılma.Madde 235Mağdur Çocukların ve Duruşmaya Getirilemeyenlerin DinlenmesiMağdur çocukların ve duruşmaya getirilemeyecek durumdaki mağdurların özel usulle dinlenmesi.Madde 236Mağdurun ve Şikâyetçinin DinlenmesiMağdurun tanık olarak dinlenmesi, beyanının kaydı ve mümkün olduğunca tek sefer dinlenmesi ilkesi.Madde 237Kamu Davasına Katılma (Katılan / Müdahil)Mağdur, suçtan zarar gören ve malen sorumlunun davaya katılan sıfatıyla katılabilmesi.Madde 238Kamu Davasına Katılma UsulüSuçtan zarar görenin, kovuşturma aşamasında dilekçe veya beyanla kamu davasına katılabilmesi.Madde 239Katılanın Hakları (Vekil/Avukat)Katılanın davada sahip olduğu haklar ve belirli suçlarda baro tarafından ücretsiz vekil (avukat) görevlendirilmesi.Madde 240Katılma Davayı DurdurmazKamu davasına katılmanın yargılamayı durdurmaması ve belirlenmiş duruşmaların katılan çağrılamasa da yapılması.Madde 241Katılmadan Önce Verilen KararlarKatılmadan önce verilmiş kararların katılana tebliğ edilmemesi ve kanun yolu süresinin savcıya göre işlemesi.Madde 242Katılanın Bağımsız Kanun Yolu HakkıKatılanın, Cumhuriyet savcısına bağlı olmaksızın kanun yollarına başvurabilmesi.Madde 243Katılmanın Hükümsüz Kalması (Vazgeçme veya Ölüm)Katılanın vazgeçmesi veya ölmesi hâlinde katılmanın hükümsüz kalması ve mirasçıların davaya katılabilmesi.Madde 249Tüzel Kişinin Soruşturma ve Kovuşturmada TemsiliBir tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde işlenen suçta, organ veya temsilcisinin duruşmaya kabul edilerek katılan/sanık haklarını kullanabilmesi.

Gaiplerin ve Kaçakların Yargılanması

Bulunamayan (gaip) ve yargılamadan kaçan (kaçak) sanıkların durumu; güvence belgesi, yokluğunda yargılama, malvarlığına tedbir ve zorunlu müdafi.

5 madde

Madde 244Gaibin Tanımı ve Gaipler Hakkında YargılamaBulunduğu yer bilinemeyen veya yurt dışında olup getirilemeyen sanığın (gaip) durumu ve hakkında duruşma yapılamaması.Madde 245Gaibe Verilecek Güvence BelgesiGaip sanığa, mahkeme önüne gelmesi hâlinde tutuklanmayacağına dair güvence belgesi verilebilmesi.Madde 246Kaçak Sanığın TanımıHakkındaki kovuşturmadan kaçmak amacıyla saklanan veya yurt dışına giden sanığın (kaçak) durumu.Madde 247Kaçak Hakkında Yapılacak İşlemlerKaçak sanık hakkında yokluğunda duruşma yapılabilmesi ve malvarlığına elkoyma gibi tedbirler.Madde 248Kaçak Sanığa Müdafi AtanmasıYokluğunda yargılanan kaçak sanığa, savunma hakkının korunması için bir müdafi görevlendirilmesi.

Hüküm, Kararlar ve Müsadere

Duruşma sonu kararları: davasız yargılama olmaz ilkesi, hükmün konusu, suç niteliğinin değişmesi ve ek savunma, müzakere, oylama, beraat, mahkûmiyet, düşme, hükmün gerekçesi ve müsadere.

13 madde

Madde 223Duruşmanın Sona Ermesi ve Hüküm TürleriBeraat, ceza verilmesine yer olmadığı, mahkûmiyet, düşme ve davanın reddi gibi hüküm çeşitleri.Madde 224Hükmün İddianameyle Bağlılığı (Davasız Yargılama Olmaz)Hükmün, ancak iddianameyle açılan dava konusu fiil ve fail hakkında verilebilmesi.Madde 225Hükmün KonusuHükmün, ancak iddianamede unsurları gösterilen fiil ve o fiili işleyen sanık hakkında verilebilmesi.Madde 226Suçun Niteliğinin Değişmesi ve Ek SavunmaFiilin, iddianamede belirtilenden farklı bir suç oluşturduğu anlaşılırsa sanığa ek savunma hakkı verilmesi.Madde 227Müzakereye Katılacak HâkimlerHükme ancak duruşmada bulunan hâkimlerin katılabilmesi ve müzakerenin gizliliği.Madde 228Oyların Toplanması ve Kararın OluşmasıHeyet hâlinde karar verilirken oyların toplanma sırası ve çoğunlukla karar oluşması.Madde 229Oyların Toplanma Sırası ve Oy Verme ZorunluluğuMahkeme başkanının oyları kıdemsiz üyeden başlayarak toplaması, kendi oyunu en son vermesi ve hiç kimsenin oylamadan çekinememesi.Madde 230Hükmün Gerekçesinde Gösterilecek HususlarMahkûmiyet ve beraat hükümlerinin gerekçesinde hangi hususların gösterilmesi gerektiği.Madde 232Hükmün GerekçesiMahkeme hükmünde bulunması gereken unsurlar ve gerekçe zorunluluğu; gerekçesizliğin sonucu.Madde 256Müsadere UsulüBir eşya veya kazancın müsaderesine, duruşma yapılarak ve ilgililere söz hakkı verilerek karar verilmesi.Madde 257Müsadereye İlişkin Kararların Duruşmalı VerilmesiMüsadere kararlarının duruşmalı verilmesi ve müsadere/iade edilecek eşyada hak sahiplerinin duruşmaya çağrılması.Madde 258Müsadere Hükmüne Karşı İstinafMüsadere kararlarına karşı Cumhuriyet savcısı, katılan ve hak sahibi kişiler için istinaf yolunun açık olması.Madde 259Suç Konusu Olmayan Eşyanın MüsaderesiSuç konusu olmayıp yalnızca müsadereye tabi eşyanın, sulh ceza hâkiminin duruşma yapmaksızın vereceği kararla müsaderesi.

Kanun Yolları

İtiraz, istinaf, temyiz ve yargılamanın yenilenmesi; süreler, kanun yolu/mercide yanılma, başvurunun etkisi ve vazgeçme, hukuka aykırılık, mutlak bozma nedenleri, onama/bozma ve direnme.

61 madde

Madde 260Kanun Yollarına Başvurma HakkıKimlerin (savcı, sanık, katılan) hangi kararlara karşı kanun yoluna başvurabileceği.Madde 261Avukatın (Müdafi/Vekil) Kanun Yoluna BaşvurmasıMüdafi veya vekilin, açık aksine bir irade olmadıkça, temsil ettiği kişi adına kanun yoluna başvurabilmesi.Madde 262Yasal Temsilci ve Eşin Kanun Yoluna BaşvurmasıSanığın yasal temsilcisinin ve eşinin, süresi içinde ve sanıktan bağımsız olarak kanun yoluna başvurabilmesi.Madde 263Tutuklunun Kanun Yoluna BaşvurmasıTutuklu sanığın, kanun yolu başvurusunu ceza infaz kurumu müdürüne beyanla veya dilekçeyle yapabilmesi.Madde 264Kanun Yolunun veya Merciin Belirlenmesinde YanılmaKabul edilebilir bir başvuruda kanun yolunun veya merciin yanlış gösterilmesinin hak kaybına yol açmaması.Madde 265Cumhuriyet Savcısının Kanun Yolu Başvurusunun EtkisiSavcının, sanık lehine veya aleyhine kanun yoluna başvurabilmesi ve lehe başvurunun sonucu.Madde 266Kanun Yolu Başvurusundan VazgeçmeKanun yoluna başvurudan vazgeçilebilmesi, müdafinin vazgeçmesinin sınırı ve vazgeçmenin sonucu.Madde 267İtiraz Olunabilecek KararlarHâkim kararları ile kanunda gösterilen mahkeme kararlarına karşı itiraz kanun yolu.Madde 268İtiraz Usulü ve Süresi (İki Hafta)Hâkim veya mahkeme kararına karşı, kararın öğrenilmesinden itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilmesi.Madde 269İtirazın İnfazı Durdurmamasıİtiraz yoluna başvurmanın, kural olarak itiraz edilen kararın yerine getirilmesini durdurmaması.Madde 270İtiraz Üzerine Mercinin İşlemiİtirazı inceleyecek merciin, karşı tarafın görüşünü alması ve gerektiğinde araştırma yapabilmesi.Madde 271İtiraz Hakkında Kararİtirazın yerinde görülmesi hâlinde merciin hem itiraz hakkında hem de esas hakkında karar vermesi ve kararın kesinliği.Madde 272İstinaf (Başvurulabilecek Hükümler)İlk derece hükümlerine karşı bölge adliye mahkemesine istinaf yolu ve kesinlik sınırları.Madde 273İstinaf Süresi ve Şekli (İki Hafta)İstinaf isteminin, hükmün gerekçesiyle tebliğinden itibaren iki hafta içinde yapılması.Madde 274İstinaf Dilekçesinin Tebliği ve Cevapİstinaf dilekçesinin karşı tarafa tebliği ve karşı tarafın cevap verme imkânı.Madde 275İstinaf Başvurusunun Kesinleşmeyi EngellemesiSüresi içinde yapılan istinaf başvurusunun, hükmün kesinleşmesini engellemesi.Madde 276İstinaf İsteminin Hükmü Veren Mahkemece ReddiSüresinden sonra, istinafı kabil olmayan hükme karşı veya hakkı olmayanın istinaf isteminin hükmü veren mahkemece reddi.Madde 277Bölge Adliye Mahkemesi Cumhuriyet Savcısının Göreviİstinaf incelemesinde bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet savcısının dosya hakkında yazılı görüş bildirmesi.Madde 278İstinaf İsteminin Usulden ReddiSüresinden sonra yapılan veya istinaf yolu kapalı bir karara yönelen istinaf isteminin usulden reddedilmesi.Madde 279İstinafta Ön İncelemeBölge adliye mahkemesinin, esasa geçmeden önce istinaf isteminin kabul edilebilirliğini incelemesi.Madde 280Bölge Adliye Mahkemesinin (İstinaf) Kararlarıİstinaf başvurusu üzerine bölge adliye mahkemesinin verebileceği kararlar: esastan ret, düzeltme, kaldırma ve yeniden yargılama.Madde 281İstinafta (Bölge Adliye Mahkemesinde) Duruşma HazırlığıBölge adliye mahkemesinde istinaf duruşması öncesi gün saptanması, çağrılar ve tanık/bilirkişi/keşif kararları.Madde 283İstinafta Aleyhe Değiştirme Yasağıİstinaf yoluna yalnız sanık lehine başvurulmuşsa, yeniden verilen hükmün önceki cezadan daha ağır olamaması.Madde 284Bölge Adliye Mahkemesi Kararlarına DirenilemezBölge adliye mahkemesi karar ve hükümlerine karşı direnilememesi ve kanun yoluna gidilememesi (itiraz ve temyiz hariç).Madde 285İstinaf ve Temyiz Yollarının KapsamıDiğer kanunlarda temyiz veya Yargıtaya başvuru öngörülen ancak istinaf kapsamına giren işlerde uygulanacak kanun yolu.Madde 286Temyiz (Başvurulabilecek Kararlar)Bölge adliye mahkemesi kararlarına karşı Yargıtay’a temyiz yolu ve temyiz edilemeyen kararlar.Madde 287Ara Kararların Hükümle Birlikte TemyiziHükümden önce verilip hükme esas teşkil eden veya başka kanun yolu öngörülmemiş mahkeme kararlarının hükümle birlikte temyiz edilebilmesi.Madde 288Temyizde Hukuka Aykırılık KavramıTemyiz nedeninin yalnızca hukuka aykırılık olması ve hukuka aykırılığın tanımı.Madde 289Hukuka Kesin Aykırılık Hâlleri (Mutlak Bozma)Her hâlde hukuka aykırı sayılan ve hükmün mutlaka bozulmasını gerektiren temel usul ihlallerinin sayımı.Madde 290Savcının Sanık Aleyhine Temyiz SınırıSanığın yararına olan hukuk kurallarına aykırılığın, savcıya sanık aleyhine hükmü bozdurma hakkı vermemesi.Madde 291Temyiz İstemi ve Süresi (İki Hafta)Temyiz isteminin, hükmün gerekçesiyle tebliğinden itibaren iki hafta içinde yapılması.Madde 292Temyiz Dilekçesi ve BeyanTemyiz isteminin dilekçe verilerek veya zabıt kâtibine beyanda bulunularak yapılması.Madde 293Temyiz Başvurusunun Kesinleşmeyi EngellemesiSüresi içinde yapılan temyiz başvurusunun, hükmün kesinleşmesini engellemesi.Madde 294Temyiz Sebeplerinin GösterilmesiTemyiz edenin, hükmün neden bozulmasını istediğini (temyiz sebeplerini) başvurusunda göstermek zorunda olması.Madde 296Temyiz İsteminin Hükmü Veren Mahkemece ReddiSüresinden sonra, temyizi kabil olmayan hükme karşı veya hakkı olmayanın temyiz isteminin hükmü veren mahkemece reddi ve buna itiraz.Madde 297Temyiz Dilekçesinin Tebliği ve Dosyanın Yargıtaya GönderilmesiTemyiz dilekçesinin karşı tarafa tebliği, cevap verilmesi ve dosyanın Yargıtaya gönderilmesi.Madde 298Temyiz İsteminin Usulden ReddiSüresinde yapılmayan, temyizi kabil olmayan karara yönelen veya sebep içermeyen temyiz isteminin Yargıtayca reddi.Madde 299Temyiz İncelemesinde DuruşmaAğır cezayı gerektiren belirli suçlarda, istem üzerine Yargıtayda duruşmalı temyiz incelemesi yapılabilmesi.Madde 300Yargıtay Cumhuriyet Savcısının TebliğnamesiTemyiz incelemesinden önce Yargıtay Cumhuriyet savcısının yazılı görüşünü (tebliğname) bildirmesi ve tebliği.Madde 301Temyizde İncelenecek HususlarYargıtayın, temyiz dilekçesinde gösterilen sebeplerle ve re'sen gözeteceği hukuka aykırılıklarla sınırlı inceleme yapması.Madde 302Temyiz İsteminin Reddi veya Hükmün BozulmasıYargıtayın temyiz incelemesi sonunda hükmü onaması (istemi reddetmesi) veya bozması.Madde 303Yargıtayın Davanın Esasına Hükmetmesi (Düzelterek Onama)Yargıtayın, belirli hâllerde hükmü bozmak yerine düzelterek onaması veya davanın esasına doğrudan karar vermesi.Madde 304Bozmadan Sonra Dosyanın GönderilmesiYargıtayın bozma veya düzelterek onama kararından sonra dosyanın ilgili mahkemeye gönderilmesi.Madde 306Temyizde Sirayet (Bozmanın Diğer Sanıklara Etkisi)Hükmün, temyiz etmeyen sanıklar bakımından da aynı nedenle lehe bozulmasının onlara sirayet etmesi.Madde 307Bozmadan Sonra Direnme veya UymaYargıtay bozmasından sonra yerel mahkemenin bozmaya uyması ya da direnmesi ve direnmenin sonucu.Madde 308Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının İtirazı (Ceza Genel Kurulu)Yargıtay ceza dairelerinin kararlarına karşı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının Ceza Genel Kuruluna itiraz edebilmesi.Madde 309Kanun Yararına Bozma (Adalet Bakanlığı)İstinaf/temyizden geçmeden kesinleşen hukuka aykırı karar veya hükmün, Adalet Bakanlığının istemiyle Yargıtayca bozulması.Madde 310Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının Kanun Yararına Bozma YetkisiBelirli hâllere özgü olarak kanun yararına bozma yetkisinin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısınca re'sen kullanılabilmesi.Madde 311Hükümlü Lehine Yargılamanın YenilenmesiKesinleşmiş mahkûmiyetin, sahte delil, yalan tanıklık, yeni delil veya AİHM kararıyla yenilenmesi.Madde 312Hükümlü Aleyhine Yargılamanın YenilenmesiKesinleşmiş bir beraat veya lehe hükmün, sınırlı ve ağır sebeplerle hükümlü aleyhine yenilenebilmesi.Madde 313Yargılamanın Yenilenmesine Engel Olmayan HâllerHükmün infaz edilmiş olması veya hükümlünün ölümünün, yargılamanın yenilenmesi istemine engel olmaması.Madde 314Yargılamanın Yenilenmesi Sebebi Olamayacak HâllerAynı delillerin yeniden değerlendirilmesi veya kanun değişikliği gibi hâllerin yenileme sebebi sayılmaması.Madde 315Yargılamanın Yenilenmesine Gidilemeyen HâllerAynı madde sınırı içinde ceza değişikliği amacıyla veya başka bir düzeltme yolu varsa yargılamanın yenilenememesi.Madde 316Suç İddiasına Dayanan Yenileme İsteminin KoşuluBir suç iddiasına dayandırılan yenileme isteminin, o fiil hakkında kesinleşmiş mahkûmiyet veya soruşturma yapılamama koşuluna bağlanması.Madde 317Yenileme İsteminde Uygulanacak Hükümler ve İçeriğiKanun yollarına başvurmaya ilişkin genel hükümlerin yenileme istemine de uygulanması ve istemin nedenlerini/delillerini içermesi.Madde 318Yargılamanın Yenilenmesi İstemi ve MerciiYenileme isteminin hangi mahkemeye, nasıl yapılacağı ve istemin hükmün infazını durdurmaması.Madde 319Yenileme İsteminin Kabule Değer GörülmesiYenileme isteminin kanuni şekilde yapılıp yapılmadığının ve bir yenileme sebebine dayanıp dayanmadığının incelenmesi.Madde 320Yenilemede Delillerin ToplanmasıYenileme istemi yerinde bulunursa mahkemenin delilleri kendisi toplayabilmesi veya naip/istinabe yoluyla toplatabilmesi.Madde 321Yeniden Duruşma Yapılmaksızın Verilecek KararYenileme isteminin yeterince aydınlandığı hâllerde, duruşma açılmadan hükmün onaylanması veya değiştirilmesi.Madde 322Hükümlü Ölmüşse Yenileme YargılamasıHükümlü ölmüşse mahkemenin yeniden duruşma yapmaksızın delilleri toplayıp beraat veya istemi reddetme kararı vermesi.Madde 323Yenileme Sonucunda Verilecek HükümYeniden yapılan yargılama sonunda önceki hükmün onaylanması ya da kaldırılarak yeni bir hüküm kurulması.

Yargılama Giderleri

Yargılama giderlerinin kapsamı, belirlenmesi; mahkûmiyette, beraatte ve reddedilen/kötüniyetli başvuruda kime ait olacağı.

7 madde

Madde 324Yargılama GiderleriYargılama giderlerinin kapsamı ve mahkûmiyet halinde sanığa yükletilmesi kuralı.Madde 325Beraat veya Ceza Verilmesine Yer Olmadığında GiderlerBeraat veya CVYOK kararı halinde yargılama giderlerinin kural olarak Devlete ait olması.Madde 326Yargılama Giderlerinin BelirlenmesiYargılama giderlerinin miktarının hükümde gösterilmesi ve mahkeme yazı işleri müdürünce hesaplanması.Madde 327Beraat veya CVYOK Hâlinde Sanığın GiderleriBeraat eden sanığın kendini savunmak için yaptığı zorunlu giderlerin Devletçe karşılanabilmesi.Madde 328Karşılıklı Hakaret Hâllerinde GiderlerKarşılıklı hakaret hâllerinde ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilse de tarafların giderleri karşılamaya mahkûm edilebilmesi.Madde 329İftira Eden Kişinin Giderleri ÖdemesiSuç uydurup iftirada bulunduğu sabit olan kişinin, bu nedenle yapılmış yargılama giderlerini ödemeye mahkûm edilmesi.Madde 330Karşılıksız Kalan veya Kötüniyetli Başvuruda GiderlerKötüniyetli veya haksız kanun yolu başvurularında doğan giderlerin başvurana yükletilmesi.