CMK Rehberi

Davaya bakma görevinin kanunla belirlenmesi ve görev uyuşmazlığının çözümü.

Davaya bakma yetkisinin kural olarak suçun işlendiği yer mahkemesine ait olması.

Tarafsızlığından şüphe duyulan hâkimin taraflarca reddedilebilmesi ve davaya bakamayacağı haller.

Kimlerin hangi hallerde yakalama yapabileceği, kolluğun yetkisi ve yakalanan kişinin dokunulmaz hakları.

Gözaltının koşulları, azami süresi (24 saat, toplu suçlarda 4 gün), yol süresi ve gözaltına itiraz.

Çağrıya gelmeyen şüpheli veya kaçak sanık hakkında yakalama emri düzenlenmesinin koşulları.

Kuvvetli suç şüphesi, tutuklama nedenleri (kaçma, delil karartma), katalog suçlar ve ölçülülük şartı.

Tutuklama kararını kimin verdiği, gerekçe zorunluluğu, müdafi güvencesi, düzenli inceleme ve itiraz.

Soruşturma ve kovuşturmada azami tutukluluk süreleri; ağır ceza işleri ve özel suçlarda üst sınırlar.

Tutuklunun her aşamada tahliye (salıverilme) isteme hakkı ve istemin karara bağlanması.

Tutukluluğun soruşturmada 30 günde bir ve kovuşturmada düzenli olarak re’sen gözden geçirilmesi.

Tutuklama yerine uygulanan tedbirler: yurt dışı yasağı, imza, güvence, konut kısıtı ve yükümlülükler.

Haksız yakalama, gözaltı ve tutuklama nedeniyle Devletten tazminat isteyebilecek kişiler ve şartları.

Kişinin üstü, eşyası, konutu ve işyerinin aranması için gereken şüphe eşiği ve ölçülülük.

Aramaya kimin karar verebileceği: hâkim kararı, gecikmede savcı emri ve konut/işyerinde yetki sınırı.

Eşyaya elkoyma yetkisi, savcı/kolluk elkoymasında 24 saatlik hâkim onayı ve iade koşulları.

Katalog suçlardan elde edildiğine dair kuvvetli şüphe bulunan taşınmaz, banka hesabı, hak ve alacak gibi malvarlığı değerlerine hâkim kararıyla elkonulabilir; karara yedi gün içinde itiraz edilebilir.

Telefon, bilgisayar ve dijital verilerde aramanın koşulları, imaj (yedek) alma güvencesi ve iade.

Telefon dinleme koşulları, katalog suçlar, azami süre (2 ay + 1 ay uzatma) ve hâkim onayı.

Arama, elkoyma veya iletişim denetlenmesi sırasında başka bir suça ait tesadüfi delilin akıbeti.

Örgütlü ve katalog suçlarda gizli soruşturmacı atanmasının koşulları ve kışkırtma yasağı.

Katalog suçlarda şüpheli/sanığın teknik araçlarla izlenmesinin koşulları ve süresi.

İç beden muayenesi ile kan/biyolojik örnek alınmasının hâkim kararı ve sağlık güvencesi.

Şüpheli/sanık dışındaki kişilerden (mağdur, tanık) örnek alınmasının daha dar koşulları.

Tanıkların çağrı kâğıdı ile davet edilmesi, gelmemenin sonuçları ve zorla getirme.

Sanığın eşi, nişanlısı ve belirli yakınlarının tanıklık yapmaktan çekinebilme hakkı.

Avukat, hekim gibi meslek mensuplarının sır kapsamındaki bilgiler hakkında çekinme hakkı.

Tanığın, kendisini veya yakınını suçlayacak sorulara cevap vermekten çekinebilmesi.

Yaşı küçük olanlar, ayırt etme gücü bulunmayanlar ve suça iştirak şüphelileri yeminsiz dinlenir.

Kimliğinin açıklanması tehlike doğuracak tanığın kimlik ve güvenliğinin korunması.

Çözümü uzmanlık gerektiren konularda bilirkişi görevlendirilmesi ve hukuki konularda sınır.

Bilirkişi raporunun içeriği, kanaate nasıl varıldığı ve tarafların uzman mütalaası sunma hakkı.

Bilirkişinin duruşmaya çağrılıp raporunu açıklaması ve taraflarca soru yöneltilmesi.

Suç yerinin ve delillerin yerinde incelenmesi (keşif) ve keşif tutanağının düzenlenmesi.

Şüpheli ölümlerde cesedin, otopsiden önce Cumhuriyet savcısı huzurunda adli muayenesi.

Ölüm nedeninin belirlenmesi için cesedin iç muayenesi (otopsi) ve usulü.

İfadesi alınacak veya sorgusu yapılacak kişinin çağrı kâğıdı ile davet edilmesi.

Usulüne uygun çağrıya rağmen gelmeyen şüpheli/sanık veya tanığın zorla getirilmesinin koşulları.

İfade/sorguda susma hakkı, müdafi yardımı, isnadın bildirilmesi ve lehe delil toplama hakkı.

İşkence, ilaç, yorma, aldatma ve cebir yasağı; müdafisiz kollukta alınan ifadenin hükme esas alınamaması.

Şüpheli/sanığın avukat hakkı, müdafi ile gizli görüşme güvencesi ve zorunlu müdafi hâlleri.

Müdafi seçemeyen şüpheli/sanığa baro tarafından avukat atanması ve zorunlu müdafi hâlleri.

Kamu davasının iddianame ile açılması, yeterli şüphe ölçütü ve iddianamede bulunması gerekenler.

Üst sınırı 3 yıl veya az hapsi gerektiren suçlarda kamu davasının ertelenmesi koşulları.

Yeterli şüphe veya kovuşturma olanağı bulunmadığında savcının takipsizlik (KYOK) kararı vermesi.

Suçtan zarar görenin, kovuşturmaya yer olmadığı kararına 15 gün içinde itiraz etmesi ve sonuçları.

Mahkemenin, eksik veya usulsüz iddianameyi Cumhuriyet savcısına iade etmesinin nedenleri ve süresi.

Şikâyete bağlı ve kanunda sayılan suçlarda mağdur ile şüpheli/sanığın uzlaştırıcı aracılığıyla anlaşması.

Kural olarak sanık hazır olmadan duruşma yapılamaması ve istisnaları.

Sanığın istinabe yoluyla veya ses-görüntü sistemiyle (SEGBİS) duruşmaya katılımı.

Delillerin duruşmada tartışılması ve hukuka aykırı/ilgisiz/gecikme amaçlı delil taleplerinin reddi.

Esas hakkında mütalaa, savunma sırası ve hükümden önce son sözün mutlaka sanığa verilmesi.

Hâkimin vicdani kanaati ve suçun ancak hukuka uygun elde edilmiş delillerle ispatlanabilmesi ilkesi.

Mağdur ve şikâyetçinin soruşturma ve kovuşturmadaki hakları: vekil, bilgi alma, delil isteme, katılma.

Mağdur, suçtan zarar gören ve malen sorumlunun davaya katılan sıfatıyla katılabilmesi.

Beraat, ceza verilmesine yer olmadığı, mahkûmiyet, düşme ve davanın reddi gibi hüküm çeşitleri.

Mahkeme hükmünde bulunması gereken unsurlar ve gerekçe zorunluluğu; gerekçesizliğin sonucu.

Kimlerin (savcı, sanık, katılan) hangi kararlara karşı kanun yoluna başvurabileceği.

Hâkim kararları ile kanunda gösterilen mahkeme kararlarına karşı itiraz kanun yolu.

İtirazın 7 gün içinde, kararı veren mercie dilekçeyle yapılması ve inceleme merci.

İlk derece hükümlerine karşı bölge adliye mahkemesine istinaf yolu ve kesinlik sınırları.

İstinafın hükmün açıklanmasından itibaren 7 gün içinde, mahkemeye dilekçeyle yapılması.

Bölge adliye mahkemesi kararlarına karşı Yargıtay’a temyiz yolu ve temyiz edilemeyen kararlar.

Temyizin hükmün açıklanmasından itibaren 15 gün içinde mahkemeye dilekçeyle yapılması.

Kesinleşmiş mahkûmiyetin, sahte delil, yalan tanıklık, yeni delil veya AİHM kararıyla yenilenmesi.