CMK 109. Madde: Adli Kontrol

CMK 109. madde (adli kontrol) nedir?

CMK 109, tutuklama koşulları (CMK 100) bulunsa bile kişinin cezaevine konulmadan, denetim altında serbest bırakılmasını sağlayan adli kontrol tedbirini düzenler. Adli kontrol, tutuklamanın daha hafif alternatifidir ve hâkim tutuklamadan önce bunu değerlendirmek zorundadır — ölçülülük ilkesinin doğrudan yansımasıdır.

Uygulanabilecek tedbirler

• Yurt dışına çıkış yasağı,
• Belirli yerlere gitmeme veya belirli yerde bulunma (konut kısıtı),
• Kolluğa belirli aralıklarla imza verme,
• Güvence (teminat) yatırma, silah teslimi, sürücü belgesine el konulması,
• Tedavi/muayene yükümlülüğü, elektronik kelepçe ile takip.

Hangi koşullarda uygulanır?

Tutuklama nedenlerinin bulunması, ancak tutuklamanın zorunlu olmaması gerekir. Adli kontrol, tutuklamayı gerektiren hâllerde onun yerine geçmek üzere hükmolunur.

En fazla ne kadar sürer?

Adli kontrol de süresiz değildir; kanunda azami süre öngörülmüştür (CMK 110/A) ve tedbir, gereksinim kalmadığında hâkim tarafından kaldırılır. Kişi veya müdafii, tedbirin kaldırılmasını her zaman isteyebilir. Tutuklama yerine geçtiği için CMK 102'deki mantıkla makul süre denetimi de gözetilir.

Yükümlülüklere uyulmazsa ne olur?

Adli kontrol yükümlülüklerine uyulmaması hâlinde hâkim tedbiri ağırlaştırabilir veya tutuklama kararı verebilir. Buna karşılık haksız/ölçüsüz uygulanan adli kontrol de itiraza tabidir ve tazminat konusu olabilir.