Hukuki sözlük.

1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun (1930, halen yürürlükte). TL'nin değer korunması ve döviz işl...

2429 sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun (1981). Resmi tatil günleri: 29 Ekim (Cumhuriyet Bayramı — 28...

2521 sayılı Avda ve Sporda Kullanılan Tüfekler, Nişan Tabancaları ve Av Bıçaklarının Yapımı, Alımı, Satımı ve Bulundurul...

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu (1981). YÖK (Yükseköğretim Kurulu) ve üniversitelerin temel kanunu. Üniversite organlar...

2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun (1982). İdari ya...

2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu (1983). Anayasa m.68-69 partilerin kurulması ve faaliyetleri. Kuruluş: en az 30 kuruc...

2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu (1983). Kültürel + tabii varlıkların ve SİT alanlarının koruma r...

Bkz. Kamulaştırma Kanunu detaylı tanım.

2960 sayılı Boğaziçi Kanunu (1983). İstanbul Boğazı ve çevresinin korunması ve imar düzeni. Boğaziçi sahil şeridi, ön gö...

3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun (1984). Anayasa m.74 dilekçe hakkı. Türk vatandaşları + Türkiye'd...

3201 sayılı Yurt Dışında Bulunan Türk Vatandaşlarının Yurt Dışında Geçen Sürelerinin Sosyal Güvenlikleri Bakımından Değe...

3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu (1989). SMMM ve YMM (Yeminli Mali Müşav...

4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (1994). Türk rekabet hukukunun temeli. Rekabet Kurulu (RK) yetkilerini be...

4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu (2001). EPDK'nın doğal gaz piyasasını düzenlediği temel kanun. Piyasa yapısı: BOTA...

4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu (2001). Üniversitelerin yanında kurulan teknoparklar (TGB). Teknopark ...

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu (2002). Devlet ve kamu kurumlarının mal/hizmet alımı, yapım işleri ihaleleri. İhale usulle...

4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu (2003). Yaban hayatı koruma + avcılık düzenlemesi. Avcılık ruhsatı: eğitim + sınav + si...

4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu (2003). Türk vatandaşları + Türkiye'de yabancılar kamu kurumlarından bilgi-belge t...

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu (2003). Devlet bütçesi, kamu harcamaları ve mali kontrol rejimi. Bütçe ...

5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu (2004). Elektronik imzanın hukuki geçerliliği. İmza türleri: (1) Basit e-imza (e-mail...

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun (2004). Özel güvenlik şirketleri ve özel güvenlik görevlilerinin (ÖGG)...

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu (2004). Türkiye'deki 30 büyükşehirin (İstanbul, Ankara, İzmir vb.) yönetimi. Bü...

5393 sayılı Belediye Kanunu (2005). Türkiye'deki belediyelerin (büyükşehir hariç — o ayrı 5216 SK) kuruluş, görev ve yet...

5402 sayılı Denetimli Serbestlik Hizmetleri Kanunu (2005). Denetimli serbestlik müdürlükleri ve uygulamaları. CGTİHK ile...

5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi...

5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun (2008). AR-GE şirketlerine ver...

5947 sayılı Üniversite ve Sağlık Personelinin Tam Gün Çalışmasına ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (...

6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun (1953). Silah taşıma ve bulundurma izni rejimi....

6222 sayılı Sporda Şiddet ve Düzensizliğin Önlenmesine Dair Kanun (2011). Spor müsabakalarında şiddet ve düzensizliği ön...

6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun (2012). Aile içi şiddet ve kadına yönelik ...

6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun (2012). Kentsel dönüşümün temel kanunu. Süreç: ...

6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu (2012). Türkiye'de arabuluculuk müessesesinin temeli. Arabulucul...

6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu (2012). Sendikal haklar ve TİS rejimi. Sendika kurma (m.6), üyelik ...

6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu (2012). Bu üç faaliyet alanını düzenler. (1) Fin...

6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu (2013). EPDK'nın elektrik piyasasını düzenlediği temel kanun. Lisans türleri: üreti...

6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun (2014). E-ticaret faaliyetlerinin temel kanunu. Önemli düze...

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu (1965). Devlet memurlarının statüsü, hak ve yükümlülükleri. Memur kategorileri (m.4):...

6750 sayılı Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu (2016). Taşınır mal rehninde ihtiyaca göre yenilik. Geleneksel rehin ...

7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu (2017). Yeni iş mahkemeleri rejimini kurdu. En kritik yenilik: m.3 — iş hukuku alacakl...

7099 sayılı Yatırım Ortamının İyileştirilmesi Amacıyla Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun (2018). Şirke...

7242 sayılı Kanun (2020). Pandemi döneminde çıkarılan kapsamlı infaz reformu — fiilen genel af benzeri etki yarattı. CGT...

7244 sayılı Yeni Koronavirüs (Covid-19) Salgınının Ekonomik ve Sosyal Hayata Etkilerinin Azaltılması Hakkında Kanun (202...

7258 sayılı Spor Müsabakalarına Dayalı Sabit İhtimalli ve Müşterek Bahis Oyunları Hakkında Kanun (1959, defalarca değişt...

7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısıyla Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanun (1959). Deprem...

7339 sayılı Kooperatifler Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik (2021). Konut yapı kooperatiflerindeki yolsuzlukları önl...

7440 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına İlişkin Kanun (2023). Periyodik olarak çıkan yapılandırma kanunl...

Borçlunun haczedilebilir malı bulunmadığı icra dairesince tespit edildiğinde alacaklıya verilen belge. 20 yıl boyunca ta...

KVKK kapsamında belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayalı, özgür iradeyle açıklanan rıza. Veri işlemenin temel ...

Temsilcinin kendi adını değil, temsil ettiği kişinin adını kullanarak yapılan hukuki işlem.

Tutuklama yerine uygulanabilen, daha hafif koruma tedbirleri (imza yükümlülüğü, yurt dışı çıkış yasağı, konutu terk etme...

Belirli sayıda "gün" üzerinden hesaplanıp bir günlük miktarla çarpılarak belirlenen para cezası. Hapis cezasından çevril...

Yargı süreçlerinde tıbbi delillerin değerlendirildiği uzmanlık alanı. Adli Tıp Kurumu (ATK) raporları malpraktis ve ceza...

10 yıldan ağır cezalı suçları yargılayan mahkeme. Ölümlü kaza, cinsel saldırı, organize suç davaları görülür.

Suçun cezasının artmasına yol açan özel hâller. Örneğin silahla yağma, ağırlaştırılmış cezayı doğurur.

Eşlerin birlikte yaşadığı konut. TMK m.194 uyarınca üzerinde tasarruf için diğer eşin yazılı rızası şarttır.

Failin, akıl hastalığı nedeniyle işlediği fiilin anlam ve sonuçlarını algılayamaması veya davranışlarını yönlendirememes...

Uluslararası ticarette ödeme güvencesi sağlayan banka taahhüdü. ICC UCP 600 kuralları uygulanır.

Akreditif açan, alıcının bankası.

Tarafların uyuşmazlıklarını mahkeme dışında, tarafsız bir arabulucu eşliğinde çözmesi. İş, ticari ve tüketici davalarınd...

Arabuluculuk yapı sözleşmesi: 6325 SK ek ihtisas eğitimi alan arabulucular için. İhtisas alanları: aile, iş, ticari, tük...

Suç delillerine veya şüpheliye ulaşmak amacıyla, kural olarak hâkim kararıyla kişinin üstünde, eşyasında, konutunda veya...

Genel görev mahkemesi. Tazminat, sözleşme, miras, mal varlığı uyuşmazlıkları gibi pek çok davanın görüldüğü mahkeme.

1136 sayılı Avukatlık Kanunu (1969). Avukatlık mesleğini düzenler. Avukatlık ruhsatı: hukuk fakültesi mezunu + 1 yıl sta...

Tıbbi müdahale öncesi hekimin hastayı tüm risk ve alternatifler hakkında bilgilendirip yazılı onayını alması.

Başkasında, o ana kadar bulunmayan suç işleme kararını oluşturan kişi. Azmettiren, işlenen suçun cezasıyla (fail gibi) c...

Bkz. 2576 SK detaylı tanım. Bölge İdare Mahkemeleri ve İdare/Vergi Mahkemeleri Kuruluş Kanunu.

5411 sayılı Bankacılık Kanunu (2005). Bankaların kurulması, faaliyetleri, denetimi. BDDK (Bankacılık Düzenleme ve Denetl...

TTK m.18/2: Tacirin sıradan kişiden daha yüksek özen göstermesi gereken standart.

Sanığın suçlamadan kurtulması, suçsuz bulunması.

Beyin fonksiyonlarının geri dönüşsüz kaybı. 2 farklı uzman hekim raporu ile resmi tespit edilir, organ nakli için şarttı...

Mahkemece atanan, teknik bilgi gerektiren konularda görüş veren uzman. ATK, üniversite tıp fakültesi, mühendis vb.

Belirli bir tutarın kayıtsız şartsız ödeme vaadini içeren kambiyo senedi. TTK m.776 vd.

Hukuki işlemin baştan geçersiz sayılması. Mutlak ve nispi butlan olarak ikiye ayrılır.

Borçlunun rızası dışında, devlet zoruyla yapılan icra takibi.

Kişinin, işlediği fiilin anlam ve sonuçlarını algılayabilme ve davranışlarını yönlendirebilme yeteneği. Bu yeteneği bulu...

Suçun işleniş tarihinden itibaren cezai sorumluluğun düşeceği süre. Cezanın türüne göre 5-30 yıl arası.

Sözleşme ihlali halinde ödenecek tazminat. TBK m.182 ile aşırı yüksekse hâkim indirebilir.

Yargıtay daireleri arası çelişkileri çözen, ceza hukukunda içtihat birleştiren kurul.

5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun (2004). Hapis cezalarının infaz rejimi. Koşullu salıver...

Bkz. CMK detaylı tanım. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (2004) — ceza yargılamasının temel usul kanunu.

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (2004). Ceza yargılamasının A'dan Z'ye usul kurallarını düzenler. Soruşturma (Cumhuri...

Suç şüphesini öğrendiğinde soruşturmayı yürüten, kamu adına iddia makamını temsil eden yargı görevlisi. Hem lehe hem ale...

Bankadan ödenmek üzere düzenlenen kambiyo senedi. İbraz süresi: aynı yer 10 gün, farklı yer 1 ay, yurt dışı 3 ay.

2872 sayılı Çevre Kanunu (1983, defalarca değişmiş). Çevre korumanın temel kanunu. Önemli düzenlemeler: m.10 (ÇED zorunl...

5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu (2005). Korunmaya muhtaç ve suça sürüklenmiş çocukların korunması. 18 yaş altı = çocuk. ...

Doğal Afet Sigortaları Kurumu. Tapulu konutlar için zorunlu deprem sigortası.

Belirli sürede dava açılmazsa hak kaybedilir. Genel: 10 yıl (TBK m.146).

Yapay zeka ile gerçek kişinin yüz/sesinin başka videoya yerleştirilmesi. KVKK + TCK m.134-136 ihlali.

Bir suçun işlenip işlenmediğinin ve failinin kim olduğunun ortaya konmasında kullanılan ispat araçları. Ceza muhakemesin...

Hükümlünün, cezasının bir kısmını toplum içinde, belirli yükümlülükler altında ve denetim altında geçirmesini sağlayan i...

Mahkemece henüz karara bağlanmamış, görülmekte olan dava.

5253 sayılı Dernekler Kanunu (2004). Anayasa m.33 örgütlenme özgürlüğü. Dernek = en az 7 kişinin ortak amaçla bilgi ve ç...

TBK m.53: Ölen kişinin desteğinden yoksun kalan eş, çocuk, ana-babanın talep edebileceği maddi tazminat.

Kovuşturma evresinde, delillerin sanığın yüzüne karşı ve kural olarak açık (aleni) olarak tartışıldığı yargılama oturumu...

Yargılamayı sona erdiren nedenlerin (sanığın ölümü, af, zamanaşımı, şikâyetten vazgeçme, uzlaşma) gerçekleşmesi hâlinde ...

TMK m.219: Evlilik içinde karşılığı verilerek edinilen mallar. Boşanmada yarı yarıya paylaşılır.

Hukuki işlem yapma yeteneği. TMK m.10-13.

Suçun delili olabilecek ya da müsadereye tabi eşyaya, muhakemenin güvenliği için el konularak zilyedin tasarruf yetkisin...

Cumhuriyet savcısının, delillerin toplanmasından sonra, sanığın cezalandırılması veya beraatı konusundaki görüşünü mahke...

Nitelikli elektronik imza sertifikası veren kuruluş.

1475 sayılı eski İş Kanunu. 4857 SK ile çoğunlukla yürürlükten kaldırıldı, ancak sadece m.14 (kıdem tazminatı) hâlâ yürü...

Aile konutu üzerinde tasarruf (TMK m.194) veya kefalet sözleşmesi (TBK m.584) için diğer eşin yazılı onayı.

1999 öncesi sigortalılık başlatanlar. 2023'te yaş şartı kaldırıldı, prim gün sayısı yeterli olunca emeklilik.

Bir suçu bizzat veya bir başkasını araç kullanarak işleyen kişi. Suçun kanuni tanımındaki fiili gerçekleştiren; müşterek...

Para borcunun zaman dilimi karşılığı. Yasal faiz (genel), ticari faiz (ticari işlerde), avans faizi.

Bkz. FSEK detaylı tanım — 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu.

5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (1951). Telif haklarının kanunu. Eser türleri (m.2-6): ilim ve edebiyat, musi...

TMK m.32-35: Uzun süre haber alınamayan kişinin mahkeme kararı ile gaip ilan edilmesi.

AB Genel Veri Koruma Tüzüğü. AB vatandaşı verisini işleyen tüm dünyadaki şirketleri bağlar.

Şirketin tüm pay sahiplerinin katılarak kararlar aldığı organ. AŞ ve LTD'de zorunlu.

Mahkemenin hükmünü hangi delil ve hukuki nedenlere dayandırdığını ayrıntılı olarak açıkladığı yazılı karar. Gerekçesiz v...

Yakalanan kişinin, soruşturma için gerekli olması hâlinde ve kanuni süreyle sınırlı olarak Cumhuriyet savcısının emriyle...

KTK m.108: Sigortasız/kaçan araçların yaptığı kazalarda mağdura ödeme yapan fon.

TCK m.155: Emanete teslim edilen malı amaca aykırı kullanma. Hırsızlıkla farkı: zilyetlik failde.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu (1960). Gerçek kişilerin gelirlerinden alınan vergi. Gelir unsurları (m.2): ticari kazan...

Borçlunun mal varlığına alacaklının alacağını tahsil için el konulması. e-Haciz ile dijitalleşti.

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması. CMK m.231: 2 yıl ve altı hapis cezalarında 5 yıl denetim süresi.

Süre kaçırılırsa hak tamamen düşer. Zamanaşımıyla farkı: hak düşürücü süre defi olarak ileri sürülmez, hâkim resen dikka...

TBK m.49: Kusurlu ve hukuka aykırı fiilleriyle başkalarına zarar veren kişinin tazminat sorumluluğu.

Borç olmayan kişiye karşı yapılan icra takibi. İİK m.78: %20 inkar tazminatı.

TCK m.29: Mağdurun haksız fiili nedeniyle suç işleyen failin cezasından indirim sebebi.

CMK m.141: Beraat eden, haksız tutuklananlara devletten tazminat. 3 ay/1 yıl süre.

TBK m.127: Borç ödeyen kişinin alacaklının yerine geçmesi. Sigortacının sigortalıya ödediğinde rücu hakkı buradan doğar.

Kişinin özgürlüğünün, mahkeme kararıyla belirli bir süre veya ömür boyu kısıtlanması. Ağırlaştırılmış müebbet, müebbet v...

İki yıl veya daha az süreli hapis cezasının, koşulların varlığında infaz edilmeyip belirli bir denetim süresine bağlanma...

Yargıtay daireleri arası çelişkileri çözen, hukuk davalarında içtihat birleştiren kurul.

Devletin kamu hizmetinin yetersiz/kötü yürütülmesinden kaynaklanan sorumluluk. Tam yargı davasının dayanağıdır.

Bkz. HMK detaylı tanım. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (2011) — hukuk yargılamasının temel usul kanunu.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (2011, yürürlük 2011). Hukuk mahkemelerindeki yargılama usulünün tek kanunu (eski ...

Temel hak ihlaliyle veya kanuna aykırı yöntemlerle elde edilen deliller. Ceza muhakemesinde hükme esas alınamaz; adil ya...

Mahkeme kararının kesinleşmesi.

İlamlı icra takibinde borçluya gönderilen 7 günlük ödeme emri (İİK m.32).

Mahkeme kararlarının oluşturduğu hukuki yorum. Yargıtay/Danıştay içtihatları emsal teşkil eder.

Cumhuriyet savcısının, soruşturma sonunda yeterli şüpheye ulaştığında kamu davası açmak için düzenlediği belge. Mahkemec...

Mahkemenin, kanuni unsurları taşımayan veya eksik olan iddianameyi kabul etmeyip Cumhuriyet savcısına geri göndermesi.

CMK m.2 uyarınca şüphelinin, kolluk görevlileri veya Cumhuriyet savcısı tarafından soruşturma konusu suçla ilgili dinlen...

Tacirin tüm mal varlığının tasfiye edilerek alacaklılara dağıtılması. İİK m.156 vd.

Bir kişiye ödeme/yapma için süre tanıyan ve sonuçlarını bildiren noter onaylı belge.

İİK m.257: Mal kaçırma şüphesinde dava/icra başlamadan mahkeme kararıyla acil haciz.

HMK m.389-403: Yargılama süresince hak kaybını engellemek için mahkemece alınan acil tedbir.

Bkz. İİK (2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu).

Bkz. İİK detaylı tanım. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu — Türkiye'de alacak tahsil rejiminin temel kanunu.

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (1932, halen yürürlükte; defalarca değişti). Türkiye'nin alacak tahsil mekanizmasının t...

Şüpheli veya sanığın, suçu işlediğini kabul etmesi. Ceza muhakemesinde ikrar tek başına mahkûmiyet için yeterli değildir...

Mahkeme kararının resmi sureti. İlamlı icrada doğrudan icra edilebilir.

3194 sayılı İmar Kanunu (1985). Yerleşim yerleri, yapılaşma ve imar planlarının temel kanunu. İmar planı türleri: nazım ...

Bir belgedeki imzanın kendine ait olmadığı iddiası. Kambiyo takibinde icra mahkemesinde 5 günde.

Kesinleşmiş bir ceza veya güvenlik tedbirinin yerine getirilmesi süreci. 5275 sayılı İnfaz Kanunu'na göre yürütülür.

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu (2012). Türkiye'nin en kapsamlı İSG kanunu — AB direktifleri ile uyumlu. Kaps...

İlk derece mahkemesi kararlarına karşı, Bölge Adliye Mahkemesinde (istinaf mahkemesi) yapılan; hem maddi olayın hem huku...

İşçinin geçici veya sürekli olarak çalışamayacak duruma gelmesi. SGK'dan gelir alır.

4857 sayılı İş Kanunu (2003). Türk iş hukukunun temel kanunu. Önemli düzenlemeler: m.5 (eşit davranma — cinsiyet ayrımcı...

5510 SK m.13: İş yerinde, iş seyahatinde veya işverene bağlı olarak meydana gelen kaza.

Bir suçun birden fazla kişi tarafından, aralarında bağlantı bulunacak şekilde işlenmesi. Katılma biçimleri: faillik, müş...

İcra takibine itiraz eden borçluya karşı alacaklının açtığı tahsil davası. 1 yıl içinde.

Senede dayalı takipte itirazın icra mahkemesinde kaldırılması. Daha hızlı yol.

6563 SK kapsamında ticari ileti onaylarının merkezi sistemi. İçinde tüm onay/redler tutulur.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (1982). İdare ve vergi mahkemelerindeki yargılama usulünü düzenler. Önemli düze...

5326 sayılı Kabahatler Kanunu (2005). İdari para cezalarının genel rejimi. Kabahat = idari yaptırım gerektiren hukuka ay...

3402 sayılı Kadastro Kanunu (1987). Türkiye'deki tüm taşınmazların sınır ve mülkiyetinin saptanması. Kadastro tespit kom...

Ödeme aracı olarak kullanılan, özel kanuni düzene tabi senet. Çek, bono, poliçe.

2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu (1983). Devlet veya kamu kurumları tarafından özel mülkiyetin kamu yararı için alınması....

Kesinleşmiş bir kararın hukuka aykırılığı sonradan fark edildiğinde, Adalet Bakanlığı veya Yargıtay Cumhuriyet Başsavcıs...

Aracın kendi zararını karşılayan isteğe bağlı sigorta.

Suçun kanuni tanımındaki unsurların bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesi. Kural olarak suçun oluşması kastın varlığın...

Suçtan zarar gören veya mağdurun, açılmış kamu davasına katılarak taraf sıfatını kazanması. Katılma talebi mahkemece kab...

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu (1984). Mal ve hizmet alımlarında uygulanan dolaylı vergi. Genel oran %20 (2023 s...

TBK m.581 vd.: Bir kişinin başkasının borcuna karşı alacaklıya teminat vermesi. Eş rızası şart.

İçerik bütünlüğü garantili, gönderici-alıcı doğrulanan e-posta. Tüzel kişiler için zorunlu.

Olağan kanun yollarına başvurulamayacak duruma gelmiş, artık değiştirilemez nitelikteki mahkeme kararı. "Aynı fiilden ik...

Hâkim veya mahkemenin, bir suçla ilgili olay yerini, kişiyi veya nesneyi bizzat giderek veya inceleyerek gözlemlemesi ve...

HMK m.109: Alacağın belli bir kısmının talep edildiği dava. Sonradan ek dava ile arttırılabilir.

3621 sayılı Kıyı Kanunu (1990). Anayasa m.43 kıyıların kullanımı. Kıyı: deniz, tabii ve suni göl, akarsuların kıyı çizgi...

Tüm bankalardaki kredi/kart bilgisi merkezi. Kredi notu hesaplaması.

634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu (1965). Apartman/site/AVM gibi yapıların paylı mülkiyetini düzenler. Kat mülkiyeti tesis...

Cumhuriyet savcısının emrinde suç delillerini toplayan, yakalama ve arama gibi işlemleri yapan güvenlik görevlileri (pol...

7101 SK ile güçlendirildi: Mali zorluk içindeki borçlunun iflastan kurtulup borçları yapılandırması.

1163 sayılı Kooperatifler Kanunu (1969). Kooperatif: ortaklarının belirli ekonomik menfaatlerini ve özellikle meslek vey...

Hükümlünün, cezasının kanunda öngörülen bölümünü iyi hâlle çektikten sonra, denetim süresine bağlı olarak salıverilmesi....

CMK m.2 uyarınca iddianamenin kabulüyle başlayıp hükmün kesinleşmesine kadar geçen evre. Mahkeme önünde duruşmalarla yür...

Cumhuriyet savcısının, soruşturma sonunda yeterli şüphe veya dava şartı bulunmadığında kamu davası açmamaya karar vermes...

Bkz. KTK detaylı tanım. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (1983) — trafik düzeni ve sigorta rejiminin temeli.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (1983). Trafik düzeni, sürücü belgeleri, araç tescili, trafik sigortası, kazadan d...

Failin işlediği haksız fiilden dolayı kınanabilmesi; ceza sorumluluğunun temel şartı. Yaş küçüklüğü, akıl hastalığı gibi...

2025 sonrası SPK lisansı zorunlu kripto borsa/cüzdan sağlayıcılar.

5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu (2006). Sermaye şirketleri (AŞ, LTD), kooperatifler, iktisadi kamu müesseseleri için...

Bkz. KVKK detaylı tanım. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (2016).

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (2016). Türkiye'nin GDPR'ı sayılır. Temel kavramlar (m.3): kişisel veri, ...

Bir hak veya menfaatin lehine olduğu kişi. Çek/bono lehdarı, sigorta lehdarı vb.

Suçun işlendiği tarih ile hüküm arasında kanun değişmişse, failin lehine olan kanunun uygulanması ilkesi. Ceza kanunları...

3213 sayılı Maden Kanunu (1985). Maden işletme ve hak rejimi. Madenler devletin hüküm ve tasarrufu altındadır (m.2 — Ana...

İşlenen suçtan doğrudan zarar gören, suçun konusu olan hukuki değeri ihlal edilen kişi. CMK mağdura bilgilendirilme, tem...

TMK m.505: Mirasbırakanın tasarrufla aşamayacağı, mirasçılara ait minimum miras payı. Çocuk için 1/2.

Yargılama sonunda sanığın suçlu bulunarak cezaya veya güvenlik tedbirine hükmedilmesi. Beraatin karşıtıdır.

Bir öldürme (adam öldürme) suçu sonucu hayatını kaybeden kişi. Kasten öldürme (TCK 81) veya taksirle öldürme (TCK 85) fi...

Eşler arası mal varlığı rejimi. 2002 sonrası yasal: edinilmiş mallara katılma. Sözleşmeyle değiştirilebilir.

CMK m.2 uyarınca yargılama konusu işin hükme bağlanıp kesinleşmesinden sonra maddi/mali sorumluluk taşıyarak hükmün sonu...

Hekimin tıbbi standartlardan saparak hastaya zarar vermesi. Cezai (TCK m.85,89) + hukuki sorumluluk.

Bkz. MASAK detaylı tanım — 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Kanunu.

5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Kanunu (2006) kapsamında kurulan kurum. Kara para aklama, terörün fi...

Bir kişinin, kesinleşmiş bir mahkûmiyet kararı bulunmadıkça suçlu sayılamayacağı ilkesi. Anayasa ve AİHS ile güvence alt...

İİK m.72: Borç olmadığının tespiti davası. İhtiyati tedbirle takip durdurulur.

5510 SK m.14: İşin niteliğine bağlı olarak işçide ortaya çıkan hastalık. SGK kabulü şart.

Kişinin, kendisine veya başkasına yönelen haksız bir saldırıyı, o anki koşullarla orantılı biçimde savuşturması. Bir huk...

TCK m.25: Hak ihlaline karşı orantılı ve gerekli savunma. Cezai sorumluluk kalkar.

5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Kanunu (2007). Yabancılık unsuru taşıyan özel hukuk uyuşmazlıkların...

197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu. Ocak ve Temmuz aylarında ödenir.

Tarafların gerçek iradesini gizleyerek görünüşte yapılmış işlem. Mutlak butlan ile geçersiz.

CMK m.2 uyarınca şüpheli veya sanığın ceza muhakemesinde savunmasını yapan avukat. Savunma tarafını temsil eder; katılan...

CMK m.237: Mağdurun ceza davasına katılması. Avukatla temsil + delil sunma hakkı.

Daha önce kasıtlı suç mahkûmiyeti olan kişi. İnfaz oranı 2/3.

Suçun işlenmesinde kullanılan, kullanılmak üzere hazırlanan ya da suçtan elde edilen eşya veya kazançların, mülkiyetinin...

Bir suç nedeniyle şikâyette bulunan, soruşturma/kovuşturmanın başlatılmasını isteyen kişi. Şikâyete bağlı suçlarda takib...

Bir suçun kanuni tanımındaki fiili başkalarıyla birlikte ve fiil üzerinde ortak hâkimiyet kurarak gerçekleştiren kişi. H...

Birden fazla borçlunun aynı borçtan tek başına tamamından sorumlu olması. Alacaklı her birinden tahsil edebilir.

Vefat etmiş (ölmüş) kişi. Ceza ve miras hukukunda, hakkında işlem yapılan ölen kişiyi ifade eder; öldürme suçlarında öle...

Boşanma sonrası eş ve çocuk için ödenen geçim parası. Yoksulluk + iştirak nafakası.

Non-Fungible Token. Blockchain üzerinde benzersiz dijital tokenlar. Telif ile mülkiyet farklı.

Bir tarafın iddiasıyla ileri sürülebilen geçersizlik. Hata, hile, baskı (TBK m.30 vd.) örnek.

Kişinin suçun unsurlarının gerçekleşebileceğini öngörmesine rağmen "olursa olsun" diyerek fiili işlemesi. Cezada indirim...

6831 sayılı Orman Kanunu (1956). Türk orman hukukunun temel kanunu. Devlet ormanı, hükmi şahsiyete sahip amme orman, hus...

İlamsız icra takibinde borçluya gönderilen ödeme veya itiraz çağrısı. 7 gün süre.

Vergi ve gümrük ihtilaflarında dava öncesi başvurulması gereken idari kurul.

Yalnızca adli para cezasını veya üst sınırı belirli süreyi geçmeyen hapsi gerektiren bazı suçlarda, failin belirlenen tu...

TCK m.220: Suç işlemek amacıyla kurulmuş hiyerarşik, sürekli, en az 3 kişilik yapı.

SMK m.82 vd.: Yeni teknik buluşa 20 yıl tekel hakkı veren tescil belgesi.

Aracın onarımının ekonomik olmadığı hâl. Hasar bedeli aracın değerini aşar.

Sahte mail/SMS ile mağdurun şifre/kart bilgisini ele geçirme. TCK m.158/1-f bilişim dolandırıcılığı.

Sonradan katılanların ödediği parayla önceki katılanlara dağıtım yapan dolandırıcılık. TKHK m.80 yasaklı.

TMK m.605: Mirasçının mirası reddetmesi. Borçlu mirastan kurtulma için. 3 ay süre.

Borç teminatı olarak gösterilen mal üzerinde alacaklıya öncelik hakkı. Taşınır rehin, ipotek (taşınmaz).

Sosyal medya/dating uygulamalarında duygusal bağ kurarak para çekme dolandırıcılığı.

TBK m.596 vd.: Borç ödeyen kişinin asıl borçluya geri ödeme talep etmesi. Sigortacı, kefil rücu eder.

CMK m.2 uyarınca kovuşturmanın başlamasından hükmün kesinleşmesine kadar suç şüphesi altında bulunan kişi. İddianamenin ...

TBK m.77: Hukuki sebep olmadan başkasının zararına zenginleşmenin iadesi.

5510 sayılı Sosyal Güvenlik Kanunu. Sigortalılık türleri: 4-A (işçi), 4-B (Bağ-Kur), 4-C (memur).

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu (2006). Türk sosyal güvenlik sisteminin temeli. Sigortalı...

Operatörden numara devri yaptırarak mağdurun SMS doğrulama kodlarını ele geçirme.

Sigorta uyuşmazlıklarında hızlı, ucuz çözüm. 5.000 TL altı masrafsız.

2863 SK: Arkeolojik, doğal, kentsel, tarihi sit alanları. Yapılaşma sınırlıdır.

Bkz. SMK detaylı tanım — 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu.

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (2017). Marka, patent, faydalı model, tasarım ve coğrafi işaretleri tek çatı altında d...

Hüküm verilmeden önce, her hâlde ve en son sanığa söz hakkı verilmesi. Sanığın son sözü alınmadan hüküm kurulamaz; savun...

CMK m.2 uyarınca şüpheli veya sanığın, hâkim veya mahkeme tarafından soruşturma ya da kovuşturma konusu suçla ilgili din...

CMK m.2 uyarınca suç şüphesinin öğrenilmesinden iddianamenin kabulüne kadar geçen evre. Cumhuriyet savcısı tarafından yü...

Sermaye Piyasası Kurulu. Sermaye piyasalarını düzenleyen kamu kurumu.

6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu (2012). Sermaye piyasalarını ve SPK'nın yetkilerini düzenler. Önemli düzenlemeler: h...

Sermaye Piyasası Kurulu tarafından verilen, finansal hizmet sunmak için zorunlu lisans.

Bir kişinin birden fazla suç işlemesi hâlinde cezaların nasıl belirleneceğine ilişkin kurallar. Zincirleme suç, fikri iç...

İşlenen suç nedeniyle doğrudan veya dolaylı olarak zarara uğrayan kişi. Mağdurdan daha geniş bir kavramdır; örneğin ölen...

CMK m.2 uyarınca işlenmekte olan suç; henüz işlenmiş fiil ile hemen sonrasında takip edilerek yakalanan kişinin suçu; ya...

TMK m.823: Bir taşınmazda oturmaya yetki veren ayni hak. Şahsa bağlı, devredilemez.

Suçu bizzat işlemeyip failin fiilini kolaylaştıran veya destekleyen kişi (yardım eden). Cezası kural olarak failin cezas...

Şikâyete bağlı suçlarda, suçtan zarar görenin, fail hakkında soruşturma/kovuşturma yapılmasını isteme iradesi. Kural ola...

Suçluluğu kesin olarak ispatlanamayan sanığın, kalan şüpheden yararlanarak beraat etmesi gerektiği ilkesi. Masumiyet kar...

CMK m.2 uyarınca soruşturma evresinde suç şüphesi altında bulunan kişi. İddianame kabul edilip kovuşturma başlayınca "sa...

TTK m.12: Bir ticari işletmeyi kendi adına işleten kişi. Basiretli iş adamı standardı uygulanır.

Uyuşmazlığın mahkeme yerine hakem heyeti tarafından çözülmesi. ICC, LCIA gibi uluslararası merkezler.

TBK m.352 + İİK m.269: Kiracının kira sözleşmesinin sona ermesi sonrası konutu boşaltması.

TBK m.352: Kiracının belirli tarihte konutu boşaltacağına ilişkin yazılı taahhüt.

TCK m.22: Dikkatsizlik ve özensizlikle suç işleme. Bilinçli taksir ek artırım.

İYUK m.13: İdarenin işlem/eyleminden zarar gören kişinin tazminat davası.

Olayı bilen ve ifade veren kişi. CMK m.43-58: yemin, çapraz sorgu, gizli tanık (m.58).

Tarım Sigortaları Havuzu. Devlet destekli çiftçi sigortası.

Bir zararın tazmini için ödenen para. Maddi (somut zarar) + manevi (acı/üzüntü).

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (2011, yürürlük 2012). Sözleşmeler, haksız fiil ve sebepsiz zenginleşme borç kaynakların...

1982 Anayasası, Türkiye Cumhuriyeti'nin temel kanunu. 177 madde + geçici maddeler + başlangıç. Temel haklar (m.12-74): k...

Bkz. TCK detaylı tanım. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (2004) — Türk ceza hukukunun temel kanunu.

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (2004, yürürlük 2005). Türk ceza hukukunun temel kanunu. Genel hükümler (kısım 1: kanunilik...

Boşanma davası süresince eş ve çocuk için geçici nafaka.

Daha önce işlediği suçtan dolayı kesinleşmiş mahkûmiyeti bulunan kişinin, kanuni süre içinde yeniden suç işlemesi. Cezan...

TBK m.117: Borçlu vade tarihinde edimi yerine getirmezse temerrüde düşer. Faiz başlar.

Yargıtay tarafından BAM kararının hukuki incelemesi. 15 gün süre.

TMK m.560: Mahfuz hisseyi aşan tasarrufların iptali davası. 1 yıl/10 yıl.

İşlenmek istenen bir suçun elverişli hareketlerle icrasına başlanıp, failin elinde olmayan nedenlerle tamamlanamaması. C...

Hekim/sağlık personelinin hasta hakkında öğrendiği bilgileri saklama yükümlülüğü. TCK m.258.

Bkz. TKHK detaylı tanım. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (2013).

6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (2013). Tüketicilerin korunması için temel kanun. Önemli düzenlemeler: ...

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (2001, yürürlük 2002). Türk özel hukukunun temel kanunu. Beş kitap: (1) Kişiler hukuku (g...

.tr alan adlarına ilişkin uyuşmazlık çözüm sistemi.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (2011, yürürlük 2012). Türk ticari hukukunun anayasası. Beş kitap halinde: (1) Ticari iş...

Kuvvetli suç şüphesi ve bir tutuklama nedeninin (kaçma, delil karartma şüphesi) bulunduğu hâllerde, hâkim kararıyla uygu...

Tutuklama kararıyla başlayan, kişinin hüküm kesinleşmeden özgürlüğünden yoksun bırakıldığı durum. Makul süreyi aşamaz ve...

5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu (2009). Türk vatandaşlığının kazanılması, kaybedilmesi. Kazanma yolları: m.7 (doğum...

Uniform Domain Resolution Policy. Uluslararası alan adı uyuşmazlık çözüm kuralları.

Kişinin geçmişine ait arama sonuçlarından kaldırma hakkı. KVKK Kurulu kararı (2020).

CMK m.253: Mağdur ve fail arasında uyuşmazlığın çözülmesi. Belirli suçlarda zorunlu.

TMK m.531-549: Mirasbırakanın ölümünden sonra geçerli olacak son irade beyanı. El yazısı, resmi, sözlü türleri.

TBK m.40 vd.: Bir kişinin başkası adına işlem yapma yetkisini gösteren belge. Bazı işlemler için noter şart.

CMK m.2 uyarınca katılan, suçtan zarar gören veya malen sorumlu kişiyi ceza muhakemesinde temsil eden avukat. Savunma ta...

TMK m.335: Çocuğun bakım, gözetim ve eğitimini sağlama hakkı/yükümlülüğü. Boşanmada karara bağlanır.

Veri Sorumluları Sicili. KVKK kapsamında belirli şirketler için zorunlu kayıt.

TMK m.405-409: Akıl hastası, savurgan, alkol/uyuşturucu bağımlısı kişiler için hukuki koruma.

213 sayılı Vergi Usul Kanunu (1961). Türk vergi sisteminin usul kanunu. Mükelleflik, beyanname, defter tutma, fatura, ir...

TCK m.148: Cebir/tehditle başkasının malını alma. 6-15 yıl hapis.

Bir kişinin, suç işlerken veya kanunda öngörülen hâllerde özgürlüğünün fiilen ve geçici olarak kısıtlanması. Suçüstü hâl...

7143 sayılı Kanun: İmar barışı kapsamında verilen kayıt belgesi.

Kesinleşmiş bir hükmün, sonradan ortaya çıkan yeni delil veya olgular nedeniyle yeniden incelenmesini sağlayan olağanüst...

Genel mahkemelerin temyiz mercii. Hukuk ve Ceza Daireleri.

Sözleşmede belirlenmemişse uygulanan faiz. Yıllık güncel.

Fiili işlediği sırada belirli yaşın altında olan çocukların ceza sorumluluğunun bulunmaması veya sınırlı olması. 12 yaş ...

Yenilenebilir Enerji Destekleme Mekanizması. USD bazlı sabit fiyat alım garantisi.

TCK m.123/A (2022): Israrlı takip suçu. 6 ay - 2 yıl hapis.

6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (2013). Yabancıların Türkiye'de kalışı + mülteci/koruma rejimi. Otu...

İYUK m.27: İdari işleminin yargılama süresince geçici olarak durdurulması.

Belirli sürede hak kullanılmazsa hakkın düşmesi. TBK m.146: 10 yıl genel.

TMK m.973: Bir mal üzerindeki fiili egemenlik. Mülkiyetten farklı.

TMK m.161: Boşanma sebebi. Eşlerden birinin başkasıyla cinsel ilişkisi. 6 ay/5 yıl süre.

Bir suç işleme kararının icrası kapsamında, aynı suçun bir kişiye karşı değişik zamanlarda birden fazla işlenmesi. Tek c...

Şüpheli/sanığın müdafisi yoksa, kanunun öngördüğü hâllerde (çocuk, kendini savunamayacak durumdaki kişi, üst sınırı ağır...

Kişinin, kendisine veya başkasına yönelen ağır ve muhakkak bir tehlikeden korunmak için, başka çaresi yokken ve orantılı...