Muvazaa Nedir?
Tarafların gerçek iradesini gizleyerek görünüşte yapılmış işlem. Mutlak butlan ile geçersiz.
Muvazaa, tarafların üçüncü kişileri yanıltmak amacıyla, gerçek iradelerine uymayan bir hukuki işlemi bilerek ve isteyerek yapmaları durumudur. Görünürdeki işlem tarafların gerçekte istedikleri sonucu doğurmaz; asıl irade gizlenmiştir. Türk Borçlar Kanunu'nun irade sakatlıkları ve sözleşmenin yorumu hükümleri çerçevesinde değerlendirilen muvazaalı işlem, kural olarak kesin hükümsüz (butlan) sayılır.
Muvazaa Türleri
Mutlak muvazaa: Taraflar aslında hiçbir işlem yapmak istemedikleri hâlde, dışarıya karşı bir işlem varmış görüntüsü yaratır. Örneğin borçlunun, alacaklılarından mal kaçırmak için evini tapuda bir yakınına devretmiş gibi göstermesi; oysa taraflar arasında gerçek bir satış iradesi yoktur.
Nispi (nisbi) muvazaa: Taraflar gerçekte bir işlem yapmak isterler ancak bunu başka bir işlem görüntüsü altında gizlerler. En bilinen örneği muris muvazaasıdır: miras bırakan, mirasçılarından mal kaçırmak için aslında bağışlamak istediği taşınmazı tapuda "satış" gibi göstererek devreder. Görünürdeki satış muvazaa nedeniyle geçersiz, gizlenen bağış ise şekil şartlarını taşımadığından hükümsüz olur.
Muvazaanın Sonuçları
Muvazaalı işlem baştan itibaren geçersizdir ve taraflara sonuç doğurmaz. Muvazaa iddiası herhangi bir süreye bağlı değildir; menfaati bulunan herkes (özellikle mirasçılar ve alacaklılar) muvazaanın tespitini dava edebilir. İspat, işlemin danışıklı olduğunu gösteren her türlü delille yapılabilir; yazılı delil kuralının istisnaları bu davalarda geniş yorumlanır.
Muvazaa ile Tahrifat/Hile Aynı Şey mi?
Hayır. Hile (aldatma), bir tarafın diğerini yanıltarak sözleşmeye yönlendirmesidir ve işlem iptal edilebilir niteliktedir. Muvazaada ise iki taraf da gerçek durumu bilir ve birlikte üçüncü kişileri yanıltır; sonuç iptal değil, kesin hükümsüzlüktür.
Muris Muvazaası Davası Kimler Açabilir?
Saklı payı zedelenen veya zedelenmeyen tüm yasal mirasçılar, tapu iptali ve tescil talebiyle muris muvazaasına dayanabilir. Dava, muvazaalı devrin yapıldığı taşınmazın aynına ilişkin olduğundan taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinde görülür.
İlgili Terimler
- ButlanHukuki işlemin baştan geçersiz sayılması. Mutlak ve nispi butlan olarak ikiye ayrılır.
İlgili Makaleler
- Tenkis mi Muvazaa mı: Miras Dosyasında Dava Türünü Delile Göre SeçmekTMK + HMK temelinde tenkis surecinde dava-türü odakli ispat ve delil stratejisi.
- Tenkis Davasında Dava Türünü Seçmek: Muvazaa Ayrımı ve İspat KurgusuTMK + HMK temelinde tenkis surecinde dava-türü odakli ispat ve delil stratejisi.
- Tapu İptali ve Tescil Davasında Süre ve MuvazaaTBK + TMK temelinde tapu-iptal surecinde süre odakli uygulama rehberi.
- Tenkis Davasında Süre ve Zamanlama: Muvazaa Seçeneğiyle Birlikte DeğerlendirmeTMK + HMK temelinde tenkis surecinde zamanaşımı odakli ispat ve delil stratejisi.
- Miras Paylaşımında İki Ayrı Mahkeme: Tereke Sulh Hukukta, Tenkis ve Muvazaa Asliye HukuktaTMK + HMK temelinde ortaklığın-giderilmesi surecinde miras-paylaşımı odakli mahkeme ve yetki analizi.
- Tenkis mi, Muris Muvazaası mı? Miras Dosyasında Dava Türünü SeçmekTMK + HMK temelinde tenkis surecinde dava-türü odakli uygulama rehberi.