TCK Rehberi

Suçun oluşması için kural olarak kast gerekir; kast, suçun unsurlarının bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesidir. Olası kastta indirim uygulanır.

Taksir, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılıkla, suçun neticesinin öngörülmeyerek gerçekleştirilmesidir; yalnızca kanunun açıkça belirttiği hâllerde cezalandırılır. Bilinçli taksirde ceza artırılır.

İşlenmek istenen bir suçun elverişli hareketlerle icrasına başlanıp elde olmayan nedenlerle tamamlanamaması; teşebbüste ceza, zarar/tehlikenin ağırlığına göre indirilir.

Suçun kanuni tanımındaki fiili birlikte gerçekleştirenlerin her biri fail olarak sorumludur; bir başkasını araç olarak kullanan da (dolaylı fail) fail sayılır.

Başkasını suç işlemeye azmettiren kişi, işlenen suçun cezasıyla cezalandırılır; üstsoy-altsoy nüfuzuyla veya çocuğu azmettirmede ceza artırılır, azmettireni açığa çıkaran için indirim öngörülür.

Suçun işlenmesine yardım eden kişiye, işlenen suçun cezası indirilerek uygulanır; teşvik, karar kuvvetlendirme, araç sağlama veya kolaylaştırma yardım sayılır.

Kasten işlenen bir suçtan hapis cezasına mahkûmiyetin kanuni sonucu olarak kamu görevi, velayet, meslek icrası gibi belli hakların kullanılmasından yoksun bırakılma (bir güvenlik tedbiri).

Kamu davasının, suçun gerektirdiği cezaya göre belirli süreler (8-30 yıl) geçmesiyle düşmesi; küçüklerde süreler indirilir, süre üst sınıra ve nitelikli hâllere göre belirlenir.

Bir insanı kasten öldürme suçu; cezası müebbet hapis. Nitelikli hâllerde ağırlaştırılmış müebbete çıkar.

Kasten öldürmenin tasarlayarak, canavarca hisle, töre/kan gütme saikiyle veya belirli kişilere karşı işlenmesi; cezası ağırlaştırılmış müebbet hapis.

Dikkatsizlik veya tedbirsizlikle (istemeden) bir insanın ölümüne neden olma suçu; cezası 2 yıldan 6 yıla kadar hapis.

Kasten başkasının vücuduna acı verme veya sağlığını bozma suçu; cezası 1 yıl 6 aydan 3 yıla kadar hapis, basit tıbbi müdahalede şikâyete bağlı.

Kasten yaralamanın organ zaafı, yüzde sabit iz, yaşam tehlikesi, gebelik kaybı gibi ağır sonuçlar doğurması; cezası önemli ölçüde artar.

Taksirle (dikkatsizlik/tedbirsizlikle) başkasının vücuduna acı verme veya sağlığını bozma suçu; temel ceza 4 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para, nitelikli neticelerde yarı ya da bir kat artırım.

Kamu görevlisinin bir kişiye insan onuruyla bağdaşmayan, acı çektiren, aşağılayan davranışlar yapması suçu; cezası 3 yıldan 12 yıla kadar hapis.

Bir kimsenin eziyet çekmesine yol açacak davranışları gerçekleştirme suçu; cezası 2 yıldan 5 yıla kadar hapis, kadına karşı alt sınır 2 yıl 6 ay, çocuk/eş/üstsoya karşı 3 yıldan 8 yıla kadar.

Cinsel davranışlarla bir kimsenin vücut dokunulmazlığını ihlal etme suçu; cezası 5 yıldan 10 yıla kadar hapis, organ/cisim sokulmasında 12 yıldan az olmamak üzere.

Çocuğu cinsel yönden istismar etme suçu; cezası 8 yıldan 15 yıla kadar hapis, sarkıntılıkta 3-8 yıl, organ/cisim sokulmasında 16 yıldan az olmamak üzere.

Cebir, tehdit ve hile olmaksızın on beş yaşını bitirmiş çocukla cinsel ilişkide bulunma suçu; şikâyet üzerine 2 yıldan 5 yıla kadar hapis.

Bir kimseyi cinsel amaçlı olarak taciz etme suçu; şikâyet üzerine 3 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para, çocuğa karşı 6 aydan 3 yıla kadar hapis.

Bir kimseyi hayatına, vücut/cinsel dokunulmazlığına saldırı ya da malvarlığına zarar vermekle korkutma suçu; cezası 6 aydan 2 yıla kadar hapis.

Hakkı olan veya yükümlü olduğu bir şeyi öne sürerek bir kimseyi bir şey yapmaya/yapmamaya ya da haksız çıkar sağlamaya zorlama suçu; cezası 1 yıldan 3 yıla kadar hapis ve 5000 güne kadar adli para.

Bir kişiye, bir şeyi yapması, yapmaması veya yapılmasına katlanması için güç (cebir) kullanma suçu; yaralama cezası artırılarak uygulanır.

Bir kimseyi hukuka aykırı olarak bir yere gitmek veya bir yerde kalmak hürriyetinden yoksun bırakma suçu; cezası 1 yıldan 5 yıla kadar hapis.

Bir kimsenin konutuna veya eklentilerine rızasına aykırı girme ya da çıkmama suçu; şikâyete bağlı, cezası 6 aydan 2 yıla kadar hapis.

Cebir, tehdit veya hukuka aykırı davranışla iş ve çalışma hürriyetini ihlal etme; ayrıca insan onuruna aykırı sömürüyle çalıştırma suçu.

Sırf huzur ve sükunu bozmak amacıyla bir kimseye ısrarla telefon etme, gürültü yapma veya benzer hukuka aykırı davranışta bulunma suçu; şikâyet üzerine 3 aydan 1 yıla kadar hapis.

Israrlı şekilde fiziken takip veya iletişim araçlarıyla temas kurmaya çalışarak bir kimsede ciddi huzursuzluk ya da güvenlik endişesi yaratma suçu; temel ceza 6 aydan 2 yıla, nitelikli hâlde 1 yıldan 3 yıla kadar hapis.

Kişiler arasındaki, kamu kurumları arasındaki ya da basın-yayın organlarının haberleşmesinin/yayınının hukuka aykırı olarak engellenmesi suçu; kişiler arasında 6 aydan 2 yıla, kamu/basında 1 yıldan 5 yıla kadar hapis.

Bir kimseye onur ve saygınlığını rencide edecek somut fiil isnadı veya sövme suçu; cezası 3 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para.

Ölmüş bir kişinin hatırasına en az üç kişiyle ihtilat ederek hakaret etme veya cesedine/kemiklerine tahkir edici fiilde bulunma suçu; cezası 3 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para.

Kişiler arasındaki haberleşmenin gizliliğini ihlal veya içeriğini ifşa etme suçu; cezası 1 yıldan 3 yıla kadar hapis, kayıtla artar.

Aleni olmayan konuşmaları rıza olmadan aletle dinleme veya kaydetme suçu; cezası 2 yıldan 5 yıla kadar hapis.

Kişilerin özel hayatının gizliliğini ihlal veya özel görüntü/sesleri ifşa etme suçu; cezası 1 yıldan 3 yıla kadar hapis, kayıtla artar.

Hukuka aykırı olarak kişisel verileri kaydetme suçu; cezası 1 yıldan 3 yıla kadar hapis, özel nitelikli veride yarı oranında artar.

Kişisel verileri hukuka aykırı olarak başkasına verme, yayma veya ele geçirme suçu; cezası 2 yıldan 4 yıla kadar hapis.

Zilyedinin rızası olmadan başkasına ait taşınır malı yarar sağlamak amacıyla alma suçu; cezası 1 yıldan 3 yıla kadar hapis.

Hırsızlığın kamu malı, ulaşım aracı, gece, konut, birlikte veya özel beceriyle işlenmesi gibi ağırlaştırıcı hâlleri; cezası artar.

Cebir veya tehditle bir malı teslime ya da alınmasına karşı koymamaya mecbur bırakma suçu; cezası 6 yıldan 10 yıla kadar hapis.

Yağmanın silahla, gece, birlikte, yol kesme, konutta veya örgütle işlenmesi gibi ağırlaştırıcı hâlleri; cezası 10 yıldan 15 yıla kadar hapis.

Başkasının taşınır veya taşınmaz malını yıkma, tahrip etme, bozma, kullanılamaz hale getirme veya kirletme suçu; cezası şikâyet üzerine 4 aydan 3 yıla kadar hapis veya adli para.

Muhafaza veya kullanım için teslim edilen mal üzerinde devir amacı dışında tasarrufta bulunma suçu; şikâyete bağlı, cezası 6 aydan 2 yıla kadar.

Hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp zararına yarar sağlama suçu; cezası 1 yıldan 5 yıla kadar hapis ve adli para.

Dolandırıcılığın bilişim, banka, kamu kurumu, dini istismar gibi ağırlaştırıcı hâllerde işlenmesi; cezası önemli ölçüde artar.

Dolandırıcılığın, gerçek bir hukuki ilişkiye dayanan alacağı tahsil amacıyla işlenmesi hâlinde daha az cezayı gerektiren hâl; şikâyet üzerine 6 aydan 1 yıla kadar hapis veya adli para.

Kaybedilmiş ya da hata sonucu ele geçirilen bir eşya üzerinde, iade veya bildirim yapmaksızın malik gibi tasarrufta bulunma suçu; şikâyet üzerine bir yıla kadar hapis veya adli para.

Otomat, telefon/yayın hizmeti veya abonelik esaslı elektrik/su/doğal gazdan bedelini ödemeden ya da kaçak yararlanma suçu; kaçak elektrik/su/gaz kullanımı 1 yıldan 3 yıla kadar hapis.

Hırsızlık, dolandırıcılık, güveni kötüye kullanma gibi malvarlığı suçlarında zararın giderilmesi hâlinde cezada indirim; kovuşturmadan önce 2/3’e kadar, kovuşturmadan sonra hükümden önce 1/2’ye kadar indirim.

Yangın çıkarma, silahla ateş etme veya patlayıcı kullanma gibi fiillerle kişilerin hayatı/sağlığı/malvarlığı bakımından tehlike veya panik yaratma suçu; güncel cezası 1 yıldan 5 yıla kadar hapis.

Ulaşım güvenliğini bozacak müdahale, tehlikeli araç kullanma veya alkol/uyuşturucu etkisinde araç kullanma suçu; işaret müdahalesi 1-6 yıl, tehlikeli sevk 4 ay-2 yıl, emniyetsiz kullanma 6 ay-2 yıl.

Uyuşturucu maddeyi imal, ithal, ihraç, satma, nakletme veya bulundurma suçu; cezası ağır (imal/ithal/ihraçta 20-30 yıl hapis).

Uyuşturucu kullanımını kolaylaştırmak için yer/donanım sağlama, önlem alma, bilgi verme veya kullanımı alenen özendirme suçu; cezası 5 yıldan 10 yıla kadar hapis ve 1000-10000 gün adli para.

Kullanmak için uyuşturucu satın alma, kabul, bulundurma veya kullanma suçu; cezası 2 yıldan 5 yıla kadar hapis, 5 yıl kamu davası ertelemesi ve tedavi imkânı.

Bir bilişim sisteminin bütününe veya bir kısmına hukuka aykırı olarak girme veya orada kalmaya devam etme suçu; cezası bir yıla kadar hapis veya adli para.

Bir bilişim sisteminin işleyişini engelleme/bozma veya sistemdeki verileri bozma/yok etme/değiştirme suçu; işleyişi engelleme 1-5 yıl, veri bozma 6 ay-3 yıl, banka/kamu sisteminde yarı artırım.

Başkasının banka/kredi kartını izinsiz kullanma, sahte kart üretme veya sahte kart kullanma suçu; izinsiz kullanma 3-6 yıl, sahte kart üretme 3-7 yıl, sahte kart kullanma 4-8 yıl.

Tedavüldeki parayı sahte üretme, ülkeye sokma, nakletme, muhafaza veya tedavüle koyma suçu; cezası 2 yıldan 12 yıla kadar hapis ve adli para.

Resmi belgeyi sahte düzenleme, değiştirme veya sahte resmi belge kullanma suçu; cezası 2 yıldan 5 yıla kadar hapis (kamu görevlisi 3-8 yıl).

Bir resmi belgeyi düzenlemeye yetkili kamu görevlisine yalan beyanda bulunma suçu; cezası 3 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para.

Özel belgeyi sahte düzenleme veya değiştirip kullanma suçu; cezası 1 yıldan 3 yıla kadar hapis.

Belirli bir tarzda doldurulmak üzere teslim edilen imzalı boş kâğıdı, veriliş nedeninden farklı şekilde doldurma suçu; şikâyet üzerine 3 aydan 1 yıla kadar hapis; hukuka aykırı ele geçirilen boş kâğıtta belgede sahtecilik uygulanır.

Alt sınırı 6 ay+ hapsi gerektiren bir suçtan kaynaklanan malvarlığını yurt dışına çıkarma veya kaynağını gizlemek için işleme tabi tutma suçu; cezası 3 yıldan 7 yıla kadar hapis ve 20000 güne kadar adli para.

İşlemediğini bildiği bir hukuka aykırı fiili bir kimseye isnat ederek hakkında soruşturma başlatılmasını sağlama suçu; cezası 1 yıldan 4 yıla kadar hapis.

İşlediği suç nedeniyle hakkında soruşturma yapılmasını engellemek için başkasının kimlik veya kimlik bilgilerini kullanma suçu; iftira suçu hükümlerine göre (1-4 yıl) cezalandırılır.

Tanık dinlemeye yetkili kişi veya kurul önünde gerçeğe aykırı tanıklık yapma suçu; soruşturmada 4 aydan 1 yıla, mahkemede 1 yıldan 3 yıla kadar hapis.

Gerçeğin ortaya çıkmasını engellemek amacıyla bir suçun delillerini yok etme, silme, gizleme, değiştirme veya bozma suçu; cezası 6 aydan 5 yıla kadar hapis. Fail kendi suçunun delili için cezalandırılmaz.

Soruşturmanın gizliliğini alenen ihlal etme suçu; belirli koşullarla 1 yıldan 3 yıla kadar hapis veya adli para; yargı görevini yapanları etkilemeye teşebbüs ayrı düzenlenir.

Kamu görevlisinin görevi nedeniyle kendisine devredilen malı kendisinin veya başkasının zimmetine geçirmesi suçu; cezası 5 yıldan 12 yıla kadar hapis.

Kamu görevlisinin görevinin sağladığı nüfuzu kötüye kullanarak bir kimseyi menfaat sağlamaya icbar etmesi veya ikna/hata ile menfaat sağlaması suçu; icbar suretiyle irtikapta 5 yıldan 10 yıla kadar hapis.

Kamu görevlisine görevinin gereğine aykırı ya da uygun bir iş için menfaat sağlama/alma suçu; cezası 4 yıldan 12 yıla kadar hapis.

Kamu görevlisinin görevinin gereklerine aykırı hareket ederek veya ihmal göstererek mağduriyete, kamu zararına ya da haksız menfaate neden olması suçu; cezası 6 aydan 2 yıla kadar hapis.

Kamu görevlisine, görevini yapmasını engellemek amacıyla cebir veya tehdit kullanma suçu; temel ceza 6 aydan 3 yıla, yargı görevlilerine karşı 2 yıldan 4 yıla kadar hapis; silah/örgüt/toplulukla işlenmesinde artırım.