Dernekler Kanunu (5253 SK)

Dernekler Kanunu (5253 SK) Nedir?

5253 sayılı Dernekler Kanunu (2004). Anayasa m.33 örgütlenme özgürlüğü. Dernek = en az 7 kişinin ortak amaçla bilgi ve çalışmalarını sürekli birleştirmesi. Kuruluş: tüzük + kurucular kimlik bilgisi → İl Sivil Toplumla İlişkiler Müdürlüğü'ne bildirim (kuruluş izni gerekmez, sadece bildirim). Tüzük şartları (m.4): dernek adı, amacı, organları, üyelik, mali işler. Genel kurul (en az 2 yılda bir), yönetim kurulu, denetim kurulu. Amacı dışında siyaset, kar amacı yasak. Yıllık beyanname zorunlu. Kapatma sebepleri: amacının suç oluşturması, mahkeme kararı (m.30). Kamu yararına dernek statüsü Bakanlar Kurulu kararıyla. Vakıf farklı (5737 SK).

İlgili Terimler

• TC Anayasası (1982)1982 Anayasası, Türkiye Cumhuriyeti'nin temel kanunu. 177 madde + geçici maddeler + başlangıç. Temel haklar (m.12-74): kişi dokunulmazlığı (m.17), kişi hürriyeti (m.19 — tutuklama sınırları), zorla çalıştırma yasağı (m.18), özel hayatın gizliliği (m.20), ifade özgürlüğü (m.26), basın özgürlüğü (m.28), toplantı-gösteri (m.34), mülkiyet (m.35), eğitim (m.42), çalışma (m.49-55), sosyal güvenlik (m.60), sağlık (m.56), çevre (m.56). Yargı (m.138-160): bağımsızlık, hâkim güvencesi, AYM bireysel başvuru (m.148/3 — 2010 ekleme). 2017 anayasa değişikliği ile cumhurbaşkanlığı sistemi + Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri (m.104). AİHS ile uyum (m.90).
• 2820 SK (Siyasi Partiler Kanunu)2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu (1983). Anayasa m.68-69 partilerin kurulması ve faaliyetleri. Kuruluş: en az 30 kurucu üye → İçişleri Bakanlığı tüzük + program inceler → Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına tescil. Üyelik: 18+ yaş, sicil temiz. Parti organları: büyük kongre, MKYK, yönetim kurulu, başkan. Mali denetim: Anayasa Mahkemesi. Yasaklı faaliyetler: Anayasa'ya aykırılık (m.68 — temel hakların kötüye kullanılması yasağı). Kapatma davası: Yargıtay Başsavcı talebi → AYM kararı. Devlet yardımı (m.61): genel seçimde belli oy oranını alan partilere. Hazine yardımı oranları milletvekili sayısı orantılı.