İYUK (İdari Yargılama Usulü Kanunu - 2577 SK)

İYUK (İdari Yargılama Usulü Kanunu - 2577 SK) Nedir?

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (1982). İdare ve vergi mahkemelerindeki yargılama usulünü düzenler. Önemli düzenlemeler: dava türleri (m.2): iptal davası (60 gün) + tam yargı davası (1 yıl) + idari sözleşme davaları. Yetkili mahkeme (m.32-37), dilekçenin reddi (m.15), yürütmenin durdurulması (m.27 — hâkim bireysel takdir), istinaf (m.45 — Bölge İdare Mahkemesi), temyiz (m.46 — Danıştay), kesin kararlar. Vergi mahkemesi davalarında 30 gün süre. Kamu görevlilerinin işlemleri, idari para cezaları, kamulaştırma davaları gibi geniş alanlarda uygulanır.

İdari Yargılama Usulü Kanunu (2577 sayılı Kanun), idari mahkemeler, bölge idare mahkemeleri ve Danıştay'da görülen davaların usul ve esaslarını düzenleyen temel kanundur. İdarenin hukuka aykırı işlem ve eylemlerine karşı bireyin başvuru yolunu ve süreçlerini bu kanun belirler.

İdari Dava Türleri

İptal davası: İdari bir işlemin; yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri bakımından hukuka aykırı olduğu iddiasıyla iptalinin istendiği davadır. Menfaati ihlal edilen kişiler açabilir. Tam yargı davası: İdarenin işlem veya eyleminden doğan bir zararın giderilmesinin (tazminat) istendiği davadır; hakkı ihlal edilenler açabilir.

Dava Açma Süresi

İdari yargıda dava açma süresi, özel kanunlarda ayrı süre gösterilmeyen hâllerde Danıştay ve idare mahkemelerinde altmış (60) gün, vergi mahkemelerinde otuz (30) gündür. Süre, kural olarak işlemin yazılı bildiriminin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar. Sürenin kaçırılması davanın süre aşımından reddine yol açar; bu nedenle işlemin tebliğ tarihinin doğru saptanması kritik önemdedir.

Önce İdareye Başvurmak Zorunlu mu?

Kural olarak doğrudan dava açılabilir; ancak ilgililer, dava açma süresi içinde üst makama veya işlemi yapan makama başvurarak işlemin kaldırılmasını, geri alınmasını veya değiştirilmesini de isteyebilir. Bu başvuru işlemekte olan dava süresini durdurur ve idarenin cevabına göre süre yeniden işler.

Yürütmenin Durdurulması Nedir?

İdari işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi hâlinde mahkeme, gerekçe göstererek işlemin yürütmesini dava sonuna kadar durdurabilir.

İlgili Terimler

• Tam Yargı Davası — İYUK m.13: İdarenin işlem/eyleminden zarar gören kişinin tazminat davası.
• Yürütmeyi Durdurma — İYUK m.27: İdari işleminin yargılama süresince geçici olarak durdurulması.