GVK (193 SK - Gelir Vergisi Kanunu)

GVK (193 SK - Gelir Vergisi Kanunu) Nedir?

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu (1960). Gerçek kişilerin gelirlerinden alınan vergi. Gelir unsurları (m.2): ticari kazanç, zirai kazanç, ücret, serbest meslek, gayrimenkul sermaye iradı, menkul sermaye iradı, diğer kazanç ve iratlar. Vergi dilimleri kademeli (yıllık güncel — %15, %20, %27, %35, %40 dilimli artar). Asgari ücret istisnası (m.23 — 2022 sonrası asgari ücrete kadar gelir vergisinden istisna). Stopaj usulü (kaynakta kesinti). Yıllık beyanname (Mart ayında verilir). İndirim ve istisnalar: eğitim, sağlık, bağış, BES vb. Telif kazançları için özel istisna (m.18 — yıllık güncel tutar).

İlgili Terimler

• VUK (Vergi Usul Kanunu - 213 SK)213 sayılı Vergi Usul Kanunu (1961). Türk vergi sisteminin usul kanunu. Mükelleflik, beyanname, defter tutma, fatura, irsaliye, e-fatura/e-defter düzenlemeleri. Önemli maddeler: m.10 (mükellefin temsilcisinin sorumluluğu — kanuni temsilci/yöneticinin müteselsil sorumluluğu), m.359 (vergi kaçakçılığı suçu — sahte belge düzenleme/kullanma 3-5 yıl, defter saklamama vb.), m.371 (pişmanlık), m.376 (ceza indirimi — %50 indirim), m.339 (vergi kaybı cezası — vergi aslı kadar). Zamanaşımı (m.114): 5 yıl tarh, 5 yıl tahsil. Vergi mahkemesi 30 gün içinde dava (İYUK).
• KVK (5520 SK - Kurumlar Vergisi Kanunu)5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu (2006). Sermaye şirketleri (AŞ, LTD), kooperatifler, iktisadi kamu müesseseleri için gelir vergisi. Vergi oranı: yıllık güncel %20-25 arası (2024-2026 finans şirketleri için ek artırım). Önemli istisnalar: m.5 (iştirak kazançları, gayrimenkul ve iştirak satış kazancı %50/75 istisna), AR-GE indirim ve istisnaları, yatırım indirimi, teknopark istisnası. Birleşme, devir, bölünme, tür değiştirmede vergi istisnası (m.19-20). Transfer fiyatlandırması (m.13 — emsallere uygunluk ilkesi, OECD paraleli). Örtülü kazanç dağıtımı, transfer fiyatlandırması raporu, çifte vergileme önleme anlaşmaları.
• KDV Kanunu (3065 SK)3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu (1984). Mal ve hizmet alımlarında uygulanan dolaylı vergi. Genel oran %20 (2023 sonrası), indirimli oranlar %1 (temel gıda, kitap, eğitim) ve %10 (diğer indirimli). Mükellef: mal teslim eden veya hizmet ifa eden. KDV indirim mekanizması: alış KDV'si, satış KDV'sinden mahsup edilir. İhracat istisnası (m.11) — mal/hizmet ihracatında KDV alınmaz, alış KDV'si iade edilir. KDV iade süreci: YMM raporu (eşik üstü), vergi dairesi inceleme. KDV1 ve KDV2 beyannameleri. KDV tevkifat sistemi (belirli sektörlerde alıcı sorumlu). E-fatura/e-arşiv zorunluluğu büyük mükellefler için.