Fail Nedir?
Bir suçu bizzat veya bir başkasını araç kullanarak işleyen kişi. Suçun kanuni tanımındaki fiili gerçekleştiren; müşterek fail ve dolaylı fail gibi türleri vardır (TCK 37).
Fail, bir suçu işleyen kişidir; TCK'nın 37. maddesine göre suçun kanuni tanımındaki fiili gerçekleştiren ya da bir başkasını araç olarak kullanarak işleyen kişidir. Ceza sorumluluğunun merkezinde fail yer alır. Suça katılanlar; fail, azmettiren ve yardım eden (şerik) olarak ayrılır.
Fail Türleri
Tek (müstakil) fail: suçu tek başına işleyen kişi. Müşterek fail: suç fiilini başkalarıyla birlikte, fiil üzerinde ortak hâkimiyet kurarak gerçekleştiren kişi. Dolaylı (mediat) fail: suçu, kusur yeteneği olmayan bir başkasını (örneğin çocuğu) araç kullanarak işleyen kişi.
Fail ile Azmettiren/Yardım Eden Farkı
Fail suç fiilini bizzat (veya araçla) gerçekleştirir. Azmettiren başkasında suç kararı oluşturur ve fail gibi cezalandırılır; yardım eden (şerik) ise suça yalnızca katkı sunar ve cezası indirilir. Bu ayrımlar iştirak (suça katılma) hükümlerinde düzenlenir.
İlgili Terimler
- Müşterek FailBir suçun kanuni tanımındaki fiili başkalarıyla birlikte ve fiil üzerinde ortak hâkimiyet kurarak gerçekleştiren kişi. Her müşterek fail, fail olarak sorumlu olur (TCK 37).
- AzmettirenBaşkasında, o ana kadar bulunmayan suç işleme kararını oluşturan kişi. Azmettiren, işlenen suçun cezasıyla (fail gibi) cezalandırılır (TCK 38).
- Şerik (Yardım Eden / Suç Ortağı)Suçu bizzat işlemeyip failin fiilini kolaylaştıran veya destekleyen kişi (yardım eden). Cezası kural olarak failin cezasından indirilerek belirlenir (TCK 39).
İlgili Makaleler
- Kasten Öldürme Suçu (TCK m.81-82): Emsal Yargıtay Kararlarıyla Kapsamlı RehberKasten öldürme dosyalarında sonucu belirleyen şey çoğu zaman fiilin kendisi değil, fiilin hukuken nasıl nitelendirildiğidir: kast mı olası kast mı, tasarlama var mı, fail asli fail mi yardım eden mi, haksız tahrik uygulanacak mı. Bu rehber TCK m.81 ve m.82’yi, bu ayrımların her birini ve ceza sonucunu 1. Ceza Dairesi’nin güncel kararlarıyla birlikte ele alır. Aktarılan kararların daire, esas, karar numarası ve tarihi belirtilmiş olup her biri sitemizdeki karar sayfasına bağlanmıştır.
- İhmali Davranışla Kasten Öldürme (TCK m.83): Garantörlük ve CezaBir ölüm neticesi, her zaman aktif bir hareketle gerçekleşmez; bazen yapılması gereken bir davranışın yapılmaması da ceza sorumluluğu doğurur. Ancak TCK m.83 bunu sınırsız kabul etmez: ihmalin, icrai davranışa eşdeğer sayılabilmesi için failin hukuken korumakla yükümlü (garantör) olması gerekir. Bu makale eşdeğerlik şartını, yükümlülük kaynaklarını ve maddenin öngördüğü ceza aralıklarını gerçek madde metniyle açıklar.
- Zincirleme Suç (TCK m.43): Dolandırıcılıkta Ceza Nasıl Belirlenir?Aynı kişiye karşı, tek bir suç işleme kararı kapsamında, değişik zamanlarda aynı suç birden fazla işlenirse fail her fiil için ayrı ceza almaz; tek ceza verilir ve bu ceza artırılır. TCK m.43 zincirleme suç, özellikle dolandırıcılıkta belirleyicidir. Ancak farklı mağdurlar ve bazı suçlar bakımından önemli sınırları vardır. Bu makale kuralı ve dolandırıcılıktaki uygulamasını gerçek madde metniyle açıklar.
- Şikayet Süresi ve Şikayetten Vazgeçme (TCK m.73)Bazı suçlar yalnızca mağdurun şikayeti üzerine soruşturulur ve kovuşturulur. Bu suçlarda şikayet hakkı 6 aylık bir süreye tabidir; süre, mağdurun fiili ve faili öğrendiği günden başlar. Şikayetten vazgeçme ise davayı düşürebilir, ancak koşulları ve sonuçları vardır. Bu makale şikayet süresini, vazgeçmenin etkilerini ve şahsi hak boyutunu gerçek madde metniyle açıklar.
- Uzlaştırma (CMK m.253-254): Kapsamındaki Suçlar ve SonuçlarıUzlaştırma, belirli suçlarda fail ile mağduru bir uzlaştırmacı aracılığıyla anlaştırarak ceza yargılamasını sona erdirebilen bir kurumdur. CMK m.253 kapsamı; şikayete bağlı suçlar ile kanunda tek tek sayılan suçlardan oluşur; cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, ısrarlı takip ve hakarette ise uzlaştırmaya gidilemez. Bu makale kapsamı, yasak hâlleri ve uzlaşmanın sonuçlarını gerçek madde metniyle açıklar.
- Etkin Pişmanlık (TCK m.168): Malvarlığı Suçlarında Ceza İndirimiMalvarlığına karşı suçlarda (hırsızlık, dolandırıcılık, güveni kötüye kullanma, mala zarar verme, yağma) failin zararı gidermesi cezada ciddi indirim sağlar. TCK m.168 etkin pişmanlık; indirimin oranı zararın soruşturma mı yoksa kovuşturma aşamasında mı giderildiğine ve suçun türüne göre değişir. Bu makale oranları, koşulları ve kısmi iadede mağdurun rızası şartını gerçek madde metniyle açıklar.