Uzlaşma Nedir?
CMK m.253: Mağdur ve fail arasında uyuşmazlığın çözülmesi. Belirli suçlarda zorunlu.
Uzlaşma (uzlaştırma), kanunda sayılan belirli suçlarda, şüpheli/sanık ile mağdur veya suçtan zarar görenin, tarafsız bir uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşmaya varması hâlinde ceza soruşturması veya kovuşturmasının sona ermesini sağlayan bir onarıcı adalet kurumudur.
Hangi Suçlarda Uzlaşma Mümkün?
Uzlaştırma, kural olarak soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlar ile kanunda özel olarak uzlaştırma kapsamına alınan bazı suçlarda uygulanır. Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar gibi kanunla kapsam dışı bırakılan suçlarda uzlaşma yolu kapalıdır. Kapsamdaki bir suçta uzlaştırma, dava açılmadan önce (soruşturmada) ya da dava sırasında (kovuşturmada) gündeme gelebilir.
Uzlaşmanın Sonuçları
Taraflar uzlaşırsa ve edim yerine getirilirse, soruşturma aşamasında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir; kovuşturma aşamasında ise davanın düşmesine karar verilir. Uzlaşma sonucu belirlenen edim (özür, tazmin, bir işin yapılması vb.) yerine getirilmezse yargılamaya kaldığı yerden devam edilir. Uzlaşma teklifinin kabul edilmemesi sanık aleyhine yorumlanamaz.
Uzlaşma ile Şikâyetten Vazgeçme Farkı Nedir?
Şikâyetten vazgeçme tek taraflı bir irade beyanıyken, uzlaşma tarafların uzlaştırmacı eşliğinde bir edim üzerinde anlaşmasıdır. Uzlaşmada mağdurun zararının onarımı ön plandadır ve süreç kanunda ayrıntılı usule bağlanmıştır.
Uzlaştırmacı Kimdir?
Uzlaştırmacı, gerekli eğitimi almış ve siciline kayıtlı, çoğunlukla hukuk formasyonuna sahip tarafsız kişidir. Görevi tarafları bir araya getirmek, müzakereyi yönetmek ve varılan anlaşmayı rapora bağlamaktır; taraflardan biri lehine hareket edemez.
İlgili Terimler
- ArabuluculukTarafların uyuşmazlıklarını mahkeme dışında, tarafsız bir arabulucu eşliğinde çözmesi. İş, ticari ve tüketici davalarında dava şartı.
- HAGBHükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması. CMK m.231: 2 yıl ve altı hapis cezalarında 5 yıl denetim süresi.
İlgili Makaleler
- Uzlaştırma (CMK m.253-254): Kapsamındaki Suçlar ve SonuçlarıUzlaştırma, belirli suçlarda fail ile mağduru bir uzlaştırmacı aracılığıyla anlaştırarak ceza yargılamasını sona erdirebilen bir kurumdur. CMK m.253 kapsamı; şikayete bağlı suçlar ile kanunda tek tek sayılan suçlardan oluşur; cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, ısrarlı takip ve hakarette ise uzlaştırmaya gidilemez. Bu makale kapsamı, yasak hâlleri ve uzlaşmanın sonuçlarını gerçek madde metniyle açıklar.
- Reddi Mirasta Üç Aylık Süre: Tereke Uzlaşması ile Red Kararı ArasındaTMK + HMK temelinde reddi-miras surecinde 3-ay odakli uygulama rehberi.
- Tenkis Davasında Süre ve Usul Planı: Miras Paylaşımını Uzlaşmayla mı Davayla mı Bitirmeli?TMK + HMK temelinde tenkis surecinde miras-paylaşımı odakli sure ve usul plani.
- Terekede Ortaklığın Giderilmesi: Doğru Dava Türünü Seçme ve Mirasçılar Arasında UzlaşmaTMK + HMK temelinde ortaklığın-giderilmesi surecinde dava-türü odakli uygulama rehberi.
- Velayet Uyuşmazlığında İspat Kurgusu: İcra Edilebilir Hüküm ve Uzlaşma–Dava TercihiTMK + HMK temelinde velayet surecinde icra-edilebilirlik odakli ispat ve delil stratejisi.
- SGK Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Zorunlu mu? Uzlaşma ve Dava Kararı Kontrol Listesi4857 + 7036 temelinde sgk-uyuşmazlıkları surecinde arabuluculuk-zorunlu odakli risk azaltma kontrol listesi.