CMK 22. madde nedir?
CMK 22, bir hâkimin tarafsızlığından şüphe edilmesini gerektiren ve onu davaya bakmaktan kanunen yasaklayan hâlleri sayar. Bu yasaklılık, adil yargılanma hakkının temel bir güvencesidir; ilgili istese de istemese de hâkim çekilmek zorundadır.
Hâkim hangi hâllerde davaya bakamaz?
- Kendisi suçtan zarar görmüşse,
- Sanık veya mağdurla akrabalık bağı varsa (kanunda gösterilen derecede),
- Aynı işte savcılık, avukatlık, kolluk görevi yapmış ya da tanık veya bilirkişi olarak dinlenmişse,
- Kendisi şikâyetçi veya sanık durumundaysa.
Yasaklılık ile ret farkı
Yasaklılık, kanunun kesin olarak saydığı ve hâkimin kendiliğinden çekilmesi gereken hâllerdir. Buna karşılık tarafsızlığını şüpheye düşüren diğer nedenlerde (CMK 24) taraflar hâkimin reddini isteyebilir. Ayrıca hâkim, daha önce verdiği kararlar nedeniyle kanun yolunda aynı işe bakamaz (CMK 23).
İhlal halinde ne olur?
Yasaklı hâkimin katıldığı yargılama ve verdiği hüküm hukuka aykırıdır ve bozma nedenidir. Bu nedenle yasaklılık, kanun yolu denetiminde re'sen (kendiliğinden) gözetilir.