CEZA MUHAKEMESİ KANUNU · NO. 5271
CMK 116. Madde: Arama (Koşulları ve Kapsamı)
CMK 116. madde (arama) nedir?
CMK 116; şüpheli veya sanık ile diğer kişilerin üstünün, eşyasının, konutunun, işyerinin ve ona ait yerlerin hangi koşullarda aranabileceğini düzenler. Arama, delil elde etmeye veya bir kişiyi yakalamaya yönelik bir koruma tedbiridir ve konut dokunulmazlığı ile özel hayatın gizliliğine müdahale ettiği için sıkı kurallara bağlıdır.
Şüphe eşiği (koşullar)
- Şüpheli/sanıkta: yakalanabileceği veya suç delili elde edilebileceği yönünde makul şüphe.
- Diğer kişilerde: aranan kişinin ya da delilin orada bulunduğuna dair somut olgulara dayalı daha güçlü belirti aranır.
- Arama ölçülü olmalı; amaca ulaşmak için gerekli sınırı aşmamalıdır.
Nasıl yapılır?
Konut veya işyeri aramasında kişi ya da temsilcisi hazır bulundurulur; ihtiyar heyeti veya iki komşu tanık bulundurulabilir. Arama sonunda tutanak düzenlenir; isteyen kişiye el konulan eşyanın listesi verilir. Aramaya kimin karar verebileceği ayrıca CMK 119'da, dijital cihazların aranması ise CMK 134'te düzenlenir.
Hukuka aykırı arama olursa ne olur?
Kararsız/yetkisiz veya koşulsuz yapılan arama hukuka aykırıdır. Bu yolla elde edilen deliller hükme esas alınamaz (Anayasa m.38/6, CMK m.206/2-a, 217/2); ayrıca konut dokunulmazlığını ihlal suçu ve tazminat sorumluluğu doğabilir.
Resmi kaynak: Madde metni
Sık Sorulan Sorular
Hayır. Arama için kural olarak hâkim kararı, gecikmesinde sakınca varsa savcı emri gerekir (CMK 119). Koşulsuz veya yetkisiz arama hukuka aykırıdır.
Evet. Kişi müdafi hazır bulunmasını isteyebilir, tutanağa itirazlarını yazdırabilir ve el konulan eşyanın listesini talep edebilir.
Şüphe eşiği benzer olsa da konut ve işyeri araması yetki bakımından daha korumalıdır: buralarda kolluk amiri tek başına arama emri veremez (bkz. CMK 119).
Bu maddeyle ilgili hukuki destek mi arıyorsunuz?
Somut olayınızı değerlendirmek, savunma veya dava stratejisi için büromuzla iletişime geçin.