Son yıllarda yaygınlaşan kripto varlık alım-satım yöntemlerinden biri P2P (peer-to-peer) işlemlerdir. Bu yöntemde alıcı ve satıcı, kripto borsasının güvenli emanet (escrow) sistemini kullanır; ancak fiyat ödemesi banka transferi yoluyla doğrudan satıcının kişisel hesabına yapılır. Sürecin bu özelliği; kötü niyetli alıcıların başkalarını dolandırarak elde ettikleri parayı satıcının hesabına yönlendirmesine, satıcının ise farkında olmadan nitelikli dolandırıcılık iştiraki veya kara para aklama iddialarıyla karşılaşmasına yol açabilmektedir.
Bu makale; kripto P2P işlem yaparken hesabına bilgisi dışında dolandırıcılık parası giren satıcıların karşılaşabileceği hukuki süreçleri, savunma açısından önemli ilkeleri ve atılması gereken adımları ele alır. Hatırlatma: Yazı yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; ceza miktarı ve sonuç hâkimin takdirine bağlı olup dosyaya özgü değişir; kesin sonuç vaadinde bulunulmamıştır.
P2P İşlemlerinin Tipik Akışı ve Risk Noktası
Kripto P2P alım-satımının temel adımları:
- Satıcı, borsa platformunda elindeki kripto varlığı (genellikle stablecoin USDT, USDC veya BTC) belirli fiyatla satışa çıkarır.
- Alıcı, ilanı seçer; borsanın emanet (escrow) hesabı kripto varlığı kilitler.
- Alıcı, satıcının paylaştığı IBAN'a banka havalesi/EFT ile ödeme yapar.
- Satıcı, parayı kendi hesabına aldığını teyit eder ve borsada işlemi onaylar.
- Borsa, kilitlediği kripto varlığı alıcının cüzdanına aktarır.
Risk noktası: Üçüncü adımda gelen para aslında alıcıya ait olmayabilir. Alıcı, daha önce dolandırdığı bir kişiyi sosyal mühendislik (sahte yatırım, sahte iş ilanı, "polis arıyor" senaryosu gibi) yoluyla satıcının IBAN'ına havale yaptırmış olabilir. Satıcı parayı görüp işlemi onayladığında, kripto varlık alıcıya geçer ve alıcı kripto varlığı yurt dışına çıkararak izini kaybettirir. Geriye sadece asıl mağdurun şikâyeti ve satıcının "fail" olarak görünen IBAN'ı kalır.
Hukuki Riskler — Hangi Suçlar Gündeme Gelebilir?
Somut olayda iddianamede karşılaşılabilecek başlıca suç tipleri:
1) Nitelikli Dolandırıcılık İştiraki (TCK m.158/1-f)
Bilişim sistemleri ile banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle dolandırıcılık nitelikli hâl olarak düzenlenmiştir. Mevzuata göre öngörülen ceza aralığı 3 yıldan 10 yıla kadar hapis ve 5.000 güne kadar adli para cezasıdır.
Satıcı, dolandırıcılık fiilinin işlenmesine bilerek katkı sağlamışsa "yardım eden" (TCK m.39) ya da "müşterek fail" konumunda değerlendirilebilir. Hiç bilgi sahibi olmadığı ileri sürülebiliyorsa "iyiniyetli" konumundaki argümanlar dosyaya sunulur.
2) Suç Gelirlerini Aklama (TCK m.282)
Suçtan elde edilen malvarlığı değerlerinin gayrimeşru kaynağını gizlemek veya meşru bir yolla elde edildiği konusunda kanaat oluşturmak amacıyla çeşitli işlemlere tabi tutulmasını cezalandırır. Mevzuata göre öngörülen ceza aralığı 3 yıldan 7 yıla kadar hapis ve 20.000 güne kadar adli para cezasıdır.
P2P satıcısının "dolandırıcılık parasını alıp kripto vererek paranın izini gizlemeye yardım ettiği" iddiası, özellikle yüksek hacimli ve düzenli işlem yapanlar için risklidir. Bilgi düzeyi (genel kasıt veya olası kasıt) belirleyicidir.
3) 5549 Sayılı Kanun Kapsamında İdari Sorumluluk
5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun kapsamında; kripto varlık hizmet sağlayıcıları (KVHS) ve bankalar şüpheli işlem bildirimi yapmakla yükümlüdür. Düzenli/yüksek hacimli P2P işlemler bankalarda otomatik alarm tetikleyebilir ve MASAK bildirimine konu olabilir.
4) Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcılığı Mevzuatı
2024 yılında yürürlüğe giren 7518 sayılı Kanun ve sonrasında SPK tarafından yayınlanan ilgili tebliğler ile Sermaye Piyasası Kanunu'na kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemeler eklenmiştir. Bu düzenlemelere göre Türkiye'de kripto hizmeti sunmak için SPK'dan faaliyet izni alınması gerekir.
Bireysel satıcı; kural olarak "hizmet sağlayıcı" değildir. Ancak işlem hacmi, müşteri sayısı, organize bir faaliyet izlenimi yaratan davranışlar; bireysel satıcının kayıt dışı KVHS gibi değerlendirilmesine yol açabilir. Bu konuda mevzuat henüz uygulamada yerleşmemiş olup, dosya bazında değerlendirme önem taşır.
Tipik Senaryolar
- P2P işleminde tanımadığınız bir kişiden EFT/havale geldi; bir gün sonra hesabınız MASAK tarafından dondurulduğuna dair banka bildirimi aldınız.
- Cumhuriyet Savcılığı'ndan ifade çağrısı geldi; "X kişisi sizi dolandırıcılıktan şikâyet etti" denildi. Aslında siz X'i tanımıyorsunuz, sadece P2P alıcısı Y'den para almıştınız.
- Banka, hesabınızı kapattı ve diğer bankalarda da hesap açmanız zorlaştı. Sebep olarak "ticari amaçlı kullanım" veya "şüpheli işlem" gösterildi.
- Kripto borsasındaki bakiyenize erişim, Türkiye merkezli olmayan borsalarda yargı talimatıyla kısıtlandı; yurt içi borsada hesabınız donduruldu.
Mağdur Konumunda Olduğunuzu Ortaya Koyabilmek için Atılması Gereken Adımlar
1) Olay Anına İlişkin Tüm Belgeleri Saklayın
- P2P işleminin borsa içi konuşma kayıtları (chat geçmişi, alıcının verdiği bilgiler)
- İşlem tarih, saat ve borsa işlem ID'si
- Alıcı tarafının borsa profil bilgileri (kullanıcı adı, KYC durumu)
- Aldığınız havalenin banka dekontu, açıklama satırı (genellikle alıcının adı görünür)
- Borsada onaylanan işleme ait kripto transfer hash bilgisi
2) Banka ile Yazılı İletişim Kurun
MASAK blokesi veya hesap kapatma bildirimi geldiğinde, çağrı merkezi yerine şubede yazılı talep verin. Açıklama dilekçenizde:
- Paranın geliş kaynağını (borsa P2P işlemi olduğunu)
- İşleme ait borsa belgelerini ek olarak sunduğunuzu
- Karşılığında kripto varlık verdiğinizi gösteren transaction hash'i
belirtin. Dilekçenizin nüshasını saklayın.
3) Kendiniz de Suç Duyurusunda Bulunun
Olayda siz de mağdursunuz; alıcı sizi de dolandırarak kripto varlığınıza el koymuştur. Cumhuriyet Başsavcılığı'na;
- Olayın kronolojisini
- Alıcının borsa profil bilgilerini
- Borsa konuşma loglarını
- Kripto transfer hash'ini
- Banka ekstresini
içeren kendi suç duyurunuzu yapın. Bu, ileride şüpheli sıfatına düşmeniz hâlinde "iyiniyet ispatı"nın temel unsurlarından biri olur.
4) İfade Aşamasında Müdafi (Avukat) ile Hareket Edin
Kolluk veya savcılık tarafından ifadeye çağrıldığınızda, avukat olmadan ifade vermemenizi öneririz (CMK m.150). İlk ifade dosyanın seyri açısından çok kritiktir. Hatalı veya eksik beyanlar sonradan düzeltilmesi zor sonuçlar doğurabilir.
5) Borsadan Resmi Bilgi Talep Edin
Türkiye'de faaliyet gösteren kripto borsalarından savcılık veya hâkim tarafından resmi bilgi talep edilebilir. Borsa kayıtları (alıcının KYC bilgileri, IP, telefon, fiyat eşleşme detayları) iyiniyetinizi ortaya koymakta belirleyici delil olabilir.
Yargıtay Yaklaşımına İlişkin Genel Değerlendirme
Yargıtay Ceza Genel Kurulu ve ilgili Ceza Daireleri, "iştirak iradesi" ve "kasıt" konularında yerleşik içtihada sahiptir. Genel olarak şu yaklaşımlar gözlemlenir:
- Sırf hesabına para giren kişi otomatik olarak iştirakçi sayılmaz; kasıt unsurunun ve fiile katkının ortaya konması beklenir.
- "Ortalama bir kişinin sezebileceği" şüpheli durumların görmezden gelinmesi olası kasıt için temel oluşturabilir.
- İşlem hacminin yüksekliği, düzenli/sürekli olması, alıcıların hep yabancı IP'lerden gelmesi gibi unsurlar dosyada aleyhe yorumlanabilir.
- İyiniyetin ispatı için satıcının önceden aldığı önlemler (KYC kontrolü, açıklama isteme, şüpheli durumda işlemi reddetme) belirleyicidir.
Detaylı bilgi için Hesap Kiralama / İBAN Kullandırma Suçları ve İBAN Mağduru Olduysanız Ne Yapmalısınız? makalelerimize bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
P2P işlem yapmak Türkiye'de yasak mıdır?
Hayır, P2P işlem kendi başına yasak değildir. Ancak 2024 sonrası mevzuat değişiklikleriyle kripto varlık hizmet sağlayıcılığı SPK izinine bağlanmıştır. Bireysel olarak işlem yapmak yasak değilse de, hacim ve süreklilik kazandığında kayıt dışı hizmet sağlayıcılığı olarak değerlendirilme ihtimali değerlendirilmelidir.
Banka hesabımdaki blokeyi nasıl kaldırabilirim?
Bloke kararı genellikle 5549 sayılı Kanun ve ilgili yargı kararı çerçevesinde verilir. Doğrudan MASAK'a değil, ilgili sulh ceza hâkimliği veya ağır ceza mahkemesi nezdindeki el koyma kararına itiraz yolu açıktır. Süreç dosyaya özgü olup garantili sonuç vaat edilemez.
Param geri gelir mi?
Asıl dolandırılan mağdurun parası, banka chargeback ya da yargı sürecinde tahsil edilebilir. Sizin elinize geçen ve karşılığında kripto verdiğiniz para; bloke kalkınca veya iade kararı çerçevesinde değerlendirilir. Sonuç dosyaya özgüdür ve kesin geri tahsil vaat edilemez.
Borsa beni neden korumadı?
Çoğu borsa şartlarında, "fiyat eşleşmesi sonrası taraflar arasındaki banka transfer süreci" tamamen tarafların sorumluluğunda olarak gösterilir. Borsa, KYC ve şüpheli işlem bildirimi gibi yükümlülüklerle sınırlı korumayı sağlar; banka transfer dolandırıcılığında doğrudan sorumlu değildir. Bu nedenle satıcının kendi önlemleri büyük önem taşır.
Sonuç
Kripto P2P satıcılarının dolandırıcılık parasıyla karşılaşması, son dönemin en yaygın İBAN mağduriyeti türlerinden biri hâline gelmiştir. Hukuki süreç teknik, çok katmanlı ve dosyaya özgüdür. Mağdur konumda olduğunuzu kanıtlayabilecek belgeleri en başından titizlikle saklamak, ifade aşamasından itibaren uzman bir ceza avukatı ile çalışmak büyük önem taşır. Sonuç dosyaya özgüdür ve kesin sonuç vaadinde bulunulmaz.