Sahte Yatırım Danışmanı Şikayet

Şikâyet nereye yapılır?

Ceza Muhakemesi Kanunu bu konuda esnek bir düzenleme getirmiştir. CMK m.158/1 uyarınca suça ilişkin ihbar veya şikâyet, Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluk makamlarına yapılabilir. Valilik, kaymakamlık ya da mahkemeye yapılan şikâyet ise ilgili Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilir (m.158/2).

Şikâyetin şekli bakımından da serbestlik vardır: CMK m.158/5 uyarınca ihbar veya şikâyet yazılı veya tutanağa geçirilmek üzere sözlü olarak yapılabilir. Buna rağmen bu dosyalarda yazılı dilekçe tercih edilmelidir; çünkü aşağıda açıklanacağı üzere dilekçenin içeriği sürecin akıbetini doğrudan belirler.

Yurt dışında işlenip ülkede takibi gereken suçlar bakımından Türkiye'nin elçilik ve konsolosluklarına da başvurulabilir (m.158/3).

Dilekçe soyut kalırsa soruşturma hiç başlamaz

Bu, şikâyet sürecinin en kritik noktasıdır ve çoğu mağdurun farkında olmadığı bir risktir. CMK m.158/6 uyarınca ihbar ve şikâyet konusu fiilin suç oluşturmadığının herhangi bir araştırma yapılmasını gerektirmeksizin açıkça anlaşılması veya ihbar ve şikâyetin soyut ve genel nitelikte olması durumunda soruşturma yapılmasına yer olmadığına karar verilir.

Bu kararın sonucu ağırdır: şikâyet edilen kişiye şüpheli sıfatı verilemez. Yani dosya açılmaz, ifade alınmaz, hesap hareketleri istenmez. "Beni dolandırdılar, paramı aldılar" biçiminde yazılmış bir dilekçe bu riski taşır.

Karar mağdura bildirilir ve bu karara karşı CMK m.173'teki usule göre itiraz edilebilir; itirazın kabulü hâlinde Cumhuriyet başsavcılığı soruşturma işlemlerini başlatır. Ancak itiraz yoluna gitmek zaman kaybı demektir; doğru kurulmuş bir dilekçe bu aşamayı baştan gereksiz kılar.

Dilekçede neler bulunmalı?

Dilekçenin işlevi, savcının "işin gerçeğini araştırmaya" başlamasını sağlayacak somut dayanağı sunmaktır; CMK m.160/1 uyarınca savcı, bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davası açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen araştırmaya başlar. Bu izlenimi yaratacak unsurlar şunlardır:

• Karşı tarafın kimliğine ilişkin tüm veriler. Ad ve unvan, çalıştığını söylediği kurum, telefon numaraları, sosyal medya hesap adresleri, kullanılan platform adresi.
• Yetki iddiasının ne olduğu. Kendisini hangi kurumun çalışanı veya temsilcisi olarak tanıttığı, lisanslı olduğuna ilişkin beyanları. Bu, nitelikli hâl bakımından belirleyicidir.
• Para hareketlerinin tamamı. Her ödeme için tarih, tutar, gönderen ve alıcı hesap bilgisi (IBAN), ödeme kuruluşu kaydı veya kripto işlem kimliği. listelenmesi, toplu ifade edilmesinden çok daha etkilidir.
• Hilenin nasıl kurulduğu. Kâr vaatleri, gösterilen portföy ekranları, "rapor" olarak sunulan belgeler ve çekim talebine verilen cevaplar.
• Talep edilen işlemler. Alıcı hesaplara ilişkin hesap hareketlerinin istenmesi, hesaplar üzerinde tedbir uygulanması ve varsa bakiyenin bloke edilmesi açıkça talep edilmelidir.
• Varsa diğer mağdurlara ilişkin bilgi. Fail sayısı ve mağdur sayısı, aşağıda belirtilen artırım hükümleri bakımından önem taşır.

Hangi suçlardan şikâyet edilir?

Dilekçede nitelendirme de belirtilmelidir. Bu dosyalarda iki ayrı suç gündeme gelir.

Nitelikli dolandırıcılık. Kendisini uzman ya da danışman olarak tanıtan kişiler bakımından TCK m.158/1-i (serbest meslek sahibi kişilerin mesleklerinden dolayı kendilerine duyulan güvenin kötüye kullanılması), kendisini banka veya kredi kurumu çalışanı olarak tanıtan ya da bu kurumlarla ilişkili olduğunu söyleyen kişiler bakımından m.158/1-l, iletişim ve para transferi nedeniyle de m.158/1-f uygulanır. Ceza üç yıldan on yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adli para cezasıdır; (f) ve (l) bentlerinin bulunduğu hâllerde hapsin alt sınırı dört yıldan, adli para cezası suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz. Suç üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmişse ceza yarı oranında, örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmişse bir kat artırılır (m.158/3).

İzinsiz sermaye piyasası faaliyeti. Yatırım danışmanlığı SPK m.37/1-d uyarınca bir yatırım hizmetidir ve SPK m.39/1 uyarınca Kuruldan izin alınması zorunludur; yatırım hizmetleri ancak yatırım kuruluşları tarafından yerine getirilebilir. İzinsiz faaliyet SPK m.109/2 uyarınca iki yıldan beş yıla kadar hapis ve beşbin günden onbin güne kadar adli para cezası gerektirir.

Kurul'a ayrı başvuru neden zorunlu?

Bu iki suçun usulü farklıdır. SPK m.115/1 uyarınca Sermaye Piyasası Kanunu'nda tanımlanan suçlardan dolayı soruşturma yapılması, Kurul tarafından Cumhuriyet başsavcılığına yazılı başvuruda bulunulmasına bağlıdır ve bu başvuru muhakeme şartı niteliğindedir. Dolayısıyla izinsiz faaliyet suçu bakımından, yalnızca savcılığa yapılan şikâyet yeterli olmaz.

Dolandırıcılık ise bu Kanunda tanımlı olmadığı için şikâyet üzerine doğrudan soruşturulur. Bu nedenle iki başvuru paralel yürütülür: savcılığa dolandırıcılık şikâyeti, Kurul'a izinsiz faaliyet bildirimi. Kurul başvuru yapıp kamu davası açılırsa iddianamenin bir örneği Kurul'a tebliğ edilir ve Kurul katılan sıfatını kazanır (SPK m.115/2); kovuşturmaya yer olmadığı kararına karşı Kurul da itiraza yetkilidir (SPK m.115/4).

Kurul'a yapılacak bildirimin ikinci bir işlevi vardır. SPK m.99/1 uyarınca Kurul, izinsiz faaliyetin doğurduğu sonuçların iptali ve nakdin hak sahiplerine iadesi için dava açmaya yetkilidir; bu yetki tespit tarihinden itibaren bir yıl ve her hâlde vukuu tarihinden itibaren beş yıl ile sınırlıdır. Bildirimin gecikmesi bu yolu kapatabilir.

Takipsizlik kararı verilirse ne yapılır?

CMK m.172/1 uyarınca Cumhuriyet savcısı, soruşturma sonunda kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilememesi veya kovuşturma olanağının bulunmaması hâllerinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verir.

Bu karara karşı itiraz yolu açıktır ve süresi kısadır. CMK m.173/1 uyarınca suçtan zarar gören, kararın kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde, kararı veren savcının yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir. Aynı maddenin ikinci fıkrası uyarınca itiraz dilekçesinde, kamu davasının açılmasını gerektirebilecek olaylar ve deliller belirtilir.

Bu iki haftalık süre hak düşürücü niteliktedir; tebliğ tarihinin takip edilmesi gerekir.

Şikâyetle birlikte yürütülmesi gerekenler

Şikâyet başına paranın iadesini sağlamaz. Aynı günlerde şu işlemler de yapılmalıdır: alıcı hesabın bankasına ve kendi bankanıza yazılı başvuru ile varsa bakiyenin bloke edilmesi talebi; kartla ödeme yapıldıysa itiraz sürecinin başlatılması; yazışmaların ve ekran görüntülerinin silinme ihtimali gözetilerek dışa aktarılması.

Ayrıca yeni ödeme talepleri reddedilmelidir. "Kârınızı çekmek için vergi yatırın" veya "hesabı aktif etmek için komisyon gerekli" biçimindeki talepler dolandırıcılığın devamıdır ve ödeme yapılması toplam zararı büyütür.

Sürece nasıl destek veriyoruz?

Çalışmanın merkezinde dilekçenin somutlaştırılması vardır; çünkü soyut ve genel nitelikteki şikâyet, CMK m.158/6 uyarınca soruşturma yapılmasına yer olmadığı kararıyla sonuçlanabilir. Kimlik ve yetki iddiasına ilişkin verilerin derlenmesi, ödeme hareketlerinin listelenmesi, talep edilecek işlemlerin açıkça yazılması, Kurul'a yapılacak bildirimin muhakeme şartı ve iade yetkisi bakımından eş zamanlı hazırlanması ve takipsizlik hâlinde itiraz süresinin takibi yürütülen işin kapsamındadır. Sonuç her dosyanın delil durumuna bağlıdır.

Öncelik sırası

1. Kimlik, yetki iddiası ve iletişim verilerinin derlenmesi.
2. Her ödeme için tarih, tutar ve alıcı hesap bilgisinin listelenmesi.
3. Yazışmaların, portföy ekranlarının ve belgelerin dışa aktarılması.
4. Talep edilecek işlemlerin (hesap hareketleri, tedbir, bloke) dilekçeye yazılması.
5. Cumhuriyet başsavcılığına yazılı şikâyet.
6. Sermaye Piyasası Kurulu'na izinsiz faaliyet bildirimi.
7. Takipsizlik hâlinde iki haftalık itiraz süresinin takibi.

İlgili kanun maddeleri

• CMK m.158 — İhbar ve şikâyet
• CMK m.160 — Savcının suçu öğrenmesi üzerine görevi
• CMK m.172 — Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar
• CMK m.173 — Takipsizlik kararına itiraz ve iki haftalık süre
• TCK m.158 — Nitelikli dolandırıcılık
• 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu m.37, m.39 ve m.109 — İzin zorunluluğu ve izinsiz faaliyet
• 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu m.99 ve m.115 — İade davası ve muhakeme şartı

Kendi dosyanızdaki adımlar için yatırım danışmanı dolandırdı, yapıların işleyişi için yatırım danışmanlığı dolandırıcılığı sayfamızı inceleyebilirsiniz.