Uyuşturucu kullanımı kapsamına giren TCK m.191 dosyalarında tedavi ve denetimli serbestlik, kişinin hapis cezasından kurtulup hayatını yeniden kurabilmesi için tasarlanmış önemli bir araçtır. Bu makalede sürecin işleyişi anlatılmaktadır.
Hukuki Dayanak
- TCK m.191/2-3: "Madde kullanan kişi hakkında... tedaviye ve denetimli serbestlik tedbirine hükmolunur."
- 5275 sayılı CGTİHK m.105/A: Denetimli serbestlik tedbiri uygulamasının çerçevesi.
- Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği: Müdürlüklerin yürütme prosedürü.
Sürecin Adımları
- Yakalanma ve ilk işlemler: Kolluk savcılığa sevk eder, sanık ifade verir.
- Savcılık değerlendirmesi: İlk defa kullananlarda kovuşturmaya yer olmadığı kararı + 1 yıl denetimli serbestlik (CMK m.171/2) seçeneği değerlendirilir.
- Denetimli serbestlik müdürlüğüne sevk: Kişiye yükümlülükler tebliğ edilir.
- AMATEM/ÇEMATEM tedavisi: Bağımlılık değerlendirmesi, tedavi planı, takip seansları.
- Düzenli denetim: Ayda 1-2 kez müdürlüğe imza, randomize idrar testleri.
- Süre sonu: Tedavinin başarıyla tamamlanması halinde kovuşturma düşer / kayıt silinir.
Yükümlülükler
- Tedavi merkezine düzenli devam.
- İdrar ve kan örneklerine kontrolsüz şekilde itaat.
- Müdürlüğe periyodik bildirim.
- Adres ve iletişim bilgisini güncel tutma.
- Riskli arkadaş/ortam ilişkisinden kaçınma.
Uyumsuzluğun Sonuçları
Tedaviye düzenli devam etmemek, pozitif test sonucu vermek veya bildirim yükümlülüğünü ihlal etmek kovuşturmanın yeniden başlatılmasına yol açar; bu durumda hapis cezası gündeme gelir. Tek başına bir gecikme veya geçici aksaklık, müdürlük takdiriyle uyarı şeklinde değerlendirilebilir; ancak tekrarlayan ihlaller fiilen geri dönülemez şekilde dosyayı yeniden açar.
Yargıtay 10. CD — Yerleşik Yaklaşım
10. CD, denetimli serbestlik döneminde tek bir pozitif testin başarısızlık olarak kabul edilemeyeceğini, müdürlüğün genel uyum tablosunu değerlendirmesi gerektiğini, davanın yeniden açılması için somut ve süreklilik gösteren ihlallerin aranması gerektiğini benimsemektedir.
Pratik Öneriler
- İlk gün AMATEM randevusu alın.
- Tedavi planına kayıtsız uyum gösterin; raporları saklayın.
- Test gününde sağlığınızı bozacak ilaçlar içtiyseniz belge ile bildirin.
- Müdürlükle ilişkinizi olumlu tutun; randevu kaçırmayın.
Süreç yönetimi profesyonellik ister; uyuşturucu suçları avukatı desteği önerilir.