Uyuşturucu suçunun en ağır biçimleri, suçun çocuklara karşı işlenmesi veya çocukların suçun işlenmesinde kullanılması hâllerinde ortaya çıkar. TCK m.188 farklı fıkralarında bu hâlleri özel olarak ağırlaştırır.
Hukuki Dayanak
- TCK m.188/4: Eroin, kokain, morfin, baz morfin ve sentetik kannabinoid türevlerinde ceza yarı oranında artırılır.
- TCK m.188/6: Suçun, sağlık mesleği mensupları, kamu görevlileri tarafından veya 18 yaşından küçükleri kullanmak suretiyle işlenmesi durumunda ceza ağırlaştırılır.
- TCK m.188/8: Üretiminde kullanılan kimyasal madde imalatı/ithali/ihracı/satışı.
"Çocuğa Karşı" — Mağdur Çocuk
Çocuk mağduriyeti hâlinde mağdurun yaş aralığı, maddenin sağlığa etkisi, kullanılan madde türü ve kullanım süresi ceza takdirinde belirleyicidir. 18 yaşından küçüklere doğrudan satma, ileri ceza bantlarını devreye sokar; sürekli müşteri haline getirme ise cezanın üst sınırından takdirini gerektirir.
"Çocuk Kullanılarak" — Aracı Çocuk
Suçun işlenmesinde çocuk kurye, satıcı, gözcü veya başka şekilde araç olarak kullanılırsa, fail için ceza ağırlaştırılır. Çocuğun rızası, fiilin değerlendirilmesini etkilemez; aksine, çocuğun kullanılması yeni bir suç (TCK m.227 fuhuş yaptırma değil ama m.188/6) olarak değerlendirilebilir.
Yargıtay 10. CD — İlke
10. CD, m.188/6'da öngörülen artırımın uygulanması için failin çocuğun yaşını bilmesi veya bilebilecek durumda olması gerektiğini, "çocuk olduğunu fark etmedim" savunmasının çocuğun fiziksel/sosyal/iletişim ipuçları ışığında değerlendirilmesi gerektiğini benimsemektedir.
Kapsam notu: Yukarıdaki değerlendirme, belirli bir karara atıf yapmak yerine uygulamada yerleşik hâle gelmiş genel yaklaşımı özetlemektedir; bu nedenle esas ve karar numarası verilmemiştir. Somut bir dosyada emsal karara dayanılacaksa, ilgili kararın esas ve karar numarasıyla Yargıtay Karar Arama üzerinden teyit edilmesi ve tam metninin incelenmesi gerekir. Her dosyanın olgu örgüsü farklı olduğundan kararların somut olaya uygulanışı dosyaya özgüdür.
Okul ve Eğitim Kurumu Çevresi
Türkiye'de "okul yakınında uyuşturucu satışı" için TCK'da doğrudan mesafe artırımı yer almasa da; okul/yurt/kreş çevresinde faaliyet, hâkim takdirinde cezanın üst sınırına yakın belirlenmesini gerektiren bir olgu olarak yerleşmiş içtihatla işlemektedir.
Çocuk Mağdurun Korunması
- Çocuk İzlem Merkezi (ÇİM) görüşmesi.
- Pedagog/psikolog huzurunda ifade.
- Ücretsiz vekil tayini.
- Kapalı duruşma; kimliğin gizlenmesi.
Bu suçlarda uzlaşma ve indirim mekanizmalarının çoğu uygulanmaz. Sanık konumundaki kişi için deneyimli ceza müdafii, mağdur konumundaki çocuk için ise vekil zorunludur.