Uyuşturucu davalarında en sık başvurulan teknik deliller idrar ve saç testleridir. Bu testlerin teknik özellikleri, delil olarak kabul edilme şartları ve "false positive" itirazları bu makalenin konusudur.
İdrar Testi — Pencere Süresi
- Esrar (THC): 3-30 gün (kullanım sıklığına göre).
- Kokain: 1-4 gün.
- Eroin/morfin: 1-3 gün.
- Metamfetamin: 1-4 gün.
- MDMA: 1-3 gün.
- Sentetik kannabinoidler: Standart panellerde tespit edilmeyebilir; özel test gerekir.
Saç Testi — Geriye Dönük
Saç testi, saçın büyüme hızı (yaklaşık 1 cm/ay) sayesinde 90 güne kadar geriye dönük tespit imkânı verir; bazı durumlarda 6 ay öncesine kadar bilgi sağlar. Saçın ucundan toplam 3-4 cm alınır; her cm farklı dönem gösterir.
"False Positive" Riskleri
- Bazı reçeteli ilaçlar (örn. amfetamin türevi reçeteli ilaçlar) testte pozitif sonuç verebilir.
- Bitkisel ürünler ve gıdalar (haşhaş tohumlu ekmek, bazı tablet/şuruplar).
- Pasif maruziyet (yoğun esrar dumanı ortamı) bazı durumlarda eşik üstü sonuç verebilir.
- Saç testinde dış kontaminasyon (esrar dumanı altında uzun süre bulunma).
Doğrulayıcı Test (GC-MS / LC-MS)
Hızlı tarama testleri (immunoassay) sadece "ön tarama" niteliğindedir. Adli tıp standardı: pozitif sonuç GC-MS (gaz kromatografisi-kütle spektroskopisi) veya LC-MS (sıvı kromatografisi-kütle spektroskopisi) ile doğrulanmalıdır. Doğrulama yapılmamış sonuç, mahkemede zayıf delildir.
Yargıtay 10. CD — İlke
10. CD, idrar ve saç testlerinin usulüne uygun toplanması, delil zincirinin korunması, doğrulayıcı analizin yapılması ve raporun bağımsız bir laboratuvardan elde edilmesi şartlarıyla mahkûmiyet için kullanılabileceğini; tek başına ön tarama testinin yetersiz sayılacağını benimsemektedir.
Kapsam notu: Yukarıdaki değerlendirme, belirli bir karara atıf yapmak yerine uygulamada yerleşik hâle gelmiş genel yaklaşımı özetlemektedir; bu nedenle esas ve karar numarası verilmemiştir. Somut bir dosyada emsal karara dayanılacaksa, ilgili kararın esas ve karar numarasıyla Yargıtay Karar Arama üzerinden teyit edilmesi ve tam metninin incelenmesi gerekir. Her dosyanın olgu örgüsü farklı olduğundan kararların somut olaya uygulanışı dosyaya özgüdür.
Sanığın İtiraz Hakları
- Numunenin alınma usulüne (CMK m.75-76) itiraz.
- Doğrulayıcı GC-MS/LC-MS yapılmadıysa rapora itiraz.
- Reçeteli ilaç kullanımı ipuçlarını dosyaya sunma.
- Karşı laboratuvardan ikinci numune analizi talebi.
- Pasif maruziyet olasılığının teknik gerekçeyle dile getirilmesi.
Adli tıp boyutlu dosyalar uzman desteği ile yürütülmelidir. Uyuşturucu suçları avukatı önerilir.