Uyuşturucu suçlarına ilişkin cezaların infazı, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun (CGTİHK) çerçevesinde yürütülür. Bu suçlar, bazı diğer suçlardan farklı infaz rejimine tabidir.
Genel Koşullu Salıverme Kuralı
5275 sayılı Kanun m.107/2 uyarınca infaz kurumunda çekilmesi gereken süre:
- Süreli hapis cezalarında genel oran: cezanın yarısı. Bu oran 14/4/2020 tarihli ve 7242 sayılı Kanun'un 48. maddesiyle "üçte ikisi"nden "yarısı"na indirilmiştir.
- Müebbet hapis: 24 yıl; ağırlaştırılmış müebbet: 30 yıl.
- Tekerrür hâlinde süreli hapiste üçte iki (m.108/1-d); ikinci defa tekerrürde dörtte üç (m.108/3, 4/6/2025 tarihli ve 7550 sayılı Kanun ile eklenmiştir).
- Örgüt kurmak/yönetmek ya da örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlarda: süreli hapiste üçte iki, müebbette 30 yıl, ağırlaştırılmış müebbette 36 yıl (m.107/4). Bu oran da 7242 sayılı Kanun ile "dörtte üçü"nden indirilmiştir.
Uyuşturucu Suçlarında Oran: Yetişkin ile Çocuk Ayrımı
Bu noktada sık yapılan bir karışıklık vardır. 5275 sayılı Kanun m.107/2'nin oranı üçte ikiye çıkaran listesinde uyuşturucu suçu şu şekilde yer alır:
- Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçundan (TCK m.188) hapis cezasına mahkûm olan ÇOCUKLAR → cezanın üçte ikisi (m.107/2-g).
Yani madde metni bu bentte açıkça "çocuklar" demektedir. Yetişkin hükümlüler bakımından TCK m.188 için özel bir oran öngörülmemiştir; genel kural olan yarı oran uygulanır. Ancak iki hâl bu sonucu değiştirir:
- Fiil örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmişse m.107/4 devreye girer ve oran üçte iki olur.
- Tekerrür varsa m.108 uygulanır (üçte iki; ikinci tekerrürde dörtte üç).
Uyuşturucu dosyalarında örgüt nitelendirmesinin yalnızca cezayı değil infaz oranını da değiştirdiği bu nedenle önemlidir: TCK m.188/5 örgüt hâlinde cezayı bir kat artırırken, 5275 m.107/4 koşullu salıverilme oranını da yükseltir.
Ayrıca 8/8/2026 tarihli ve 7593 sayılı Kanun'un 7. maddesiyle değiştirilen m.107/5 uyarınca, çocuk hükümlülerin on beş yaşını dolduruncaya kadar infaz kurumunda geçirdiği bir günün iki gün sayılması kuralı TCK m.188 suçunda uygulanmaz; bu suç, kasten öldürme, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ve TCK m.220 ile birlikte istisna listesindedir.
Oran, suç tarihinde yürürlükte olan kanun ile lehe kanun değerlendirmesine göre belirlenir; bu nedenle 2020 (7242), 2025 (7550) ve 2026 (7593) değişiklikleri karşısında dosyanın tarihi ayrıca denetlenmelidir.
Denetimli Serbestlik (Açık Cezaevi Sonrası)
Cezasının belirli bir bölümünü çeken hükümlü, koşullu salıvermeden önce açık cezaevi ve sonrasında denetimli serbestlik rejimine geçirilebilir. Bu süreç:
- Toplam ceza miktarına göre denetimli serbestlik süresi 3 yıla kadar.
- Elektronik kelepçe veya periyodik bildirim.
- Çalışma izni ile sosyal hayatın yeniden inşası.
- Uyuşturucu davalarında periyodik test yükümlülüğü.
Etkin Pişmanlık ve İnfaz
Yargılama aşamasında etkin pişmanlık (TCK m.192) uygulanan davalarda cezanın bir bölümü baştan indirilmiş olduğundan, infaz süresi de doğal olarak kısalır.
İyi Hâl ve Şartla Tahliye
- Cezaevinde iyi hâl, izin, çalışma kayıtları infaz süresine olumlu yansır.
- İnfaz hâkimliği itirazları ile hatalı hesaplamalar düzeltilebilir.
- Ölümcül hastalık veya ağır engellilik halinde infaza ara verme (CGTİHK m.16/A).
Yargıtay 10. CD — İlke
10. CD ve infaz hâkimlikleri, koşullu salıverme oranının fiil tarihindeki yasaya göre uygulanmasını, sonradan getirilen aleyhe değişikliklerin uygulanmamasını (lehe yasa ilkesi); etkin pişmanlık nedeniyle yapılan indirimlerin hesaba katılmasını arar.
Kapsam notu: Yukarıdaki değerlendirme, belirli bir karara atıf yapmak yerine uygulamada yerleşik hâle gelmiş genel yaklaşımı özetlemektedir; bu nedenle esas ve karar numarası verilmemiştir. Somut bir dosyada emsal karara dayanılacaksa, ilgili kararın esas ve karar numarasıyla Yargıtay Karar Arama üzerinden teyit edilmesi ve tam metninin incelenmesi gerekir. Her dosyanın olgu örgüsü farklı olduğundan kararların somut olaya uygulanışı dosyaya özgüdür.
Müdafiin Görevi
- Mahkûmiyet kararı sonrası infaz hesabının kontrol edilmesi.
- Hatalı hesaplamada infaz hâkimliğine itiraz.
- Açık cezaevi/denetimli serbestlik geçişlerinde takip.
- Şartla tahliye sonrası denetimli serbestlik dönemi.
İnfaz hesaplaması titizlik ister. Ceza ve infaz avukatı desteği önerilir.