Bir aile bireyinin uyuşturucu kullanması, ailenin tüm hukuki ve sosyal düzenini etkiler. Bu makalede mağdur ailelerin başvurabileceği hukuki yolları derliyoruz.
Tedavi Yardımı — Gönüllü ve Zorunlu
- Gönüllü tedavi: AMATEM/ÇEMATEM'e doğrudan başvuru.
- TCK m.192/4 — Tedavi Yardımı: Resmi makamlara müracaat ile cezasızlık.
- Zorunlu tedavi: TMK m.432 ve sonrası kapsamında, kişi kendine veya çevresine zarar veriyorsa korunma ve tedavi kararı (özel hükümler ve sağlık kurulu raporu ile).
Velayet ve Vesayet
- Bağımlı olan ebeveyn: Çocuk velayetinde değişiklik talebi (TMK m.183).
- Bağımlı olan yetişkin: Vesayet altına alma (TMK m.405).
- Sürecin başında tedbir mahiyetinde kararlar alınabilir.
Mal Kaybı ve Tazminat
- Aile bireyi tarafından satılan/devredilen ortak malların geri alınması: TMK genel hükümleri ve özel haller.
- Ehliyetsizlik durumunda yapılan hukuki işlemlerin iptali (TMK m.10).
- Bağımlı eş tarafından yapılan harcamaların aile mahkemesinde gözden geçirilmesi.
Şiddet Halinde — 6284 sayılı Kanun
Uyuşturucu etkisinde aile içi şiddet uygulayan kişi için 6284 sayılı Ailenin Korunması Kanunu kapsamında:
- Konuttan uzaklaştırma.
- İletişim yasağı.
- Silah teslimi.
- Tedavi yükümlülüğü.
Yargıtay 2. HD — İlke
2. HD, eşin uyuşturucu bağımlılığının boşanma sebebi (TMK m.166) sayılabileceğini, bu hâlde tazminat ve mal rejimi tasfiyesinde mağdur eş lehine yorum yapılabileceğini benimsemektedir.
Kapsam notu: Yukarıdaki değerlendirme, belirli bir karara atıf yapmak yerine uygulamada yerleşik hâle gelmiş genel yaklaşımı özetlemektedir; bu nedenle esas ve karar numarası verilmemiştir. Somut bir dosyada emsal karara dayanılacaksa, ilgili kararın esas ve karar numarasıyla Yargıtay Karar Arama üzerinden teyit edilmesi ve tam metninin incelenmesi gerekir. Her dosyanın olgu örgüsü farklı olduğundan kararların somut olaya uygulanışı dosyaya özgüdür.
Çocuğun Korunması
- Çocuk Hizmetleri Müdürlüğü'ne bildirim.
- Sosyal İnceleme Raporu (SİR).
- Velayet/koruyucu aile/yatılı bakım kararları.
- Pedagojik destek.
Aile İçin Pratik Adımlar
- Tedavi başvurusunu mümkün olduğunca gönüllü zeminde tutmaya çalışın.
- Mal varlığı kayıplarını önlemek için banka/tapu tedbiri talep edin.
- Çocuk varsa velayet düzenlemesine öncelik verin.
- Şiddet halinde 6284 sayılı Kanun'u devreye sokun.
- Manevi tazminat haklarınızı saklı tutun.
Mağdur aileler için hem hukuki hem psikolojik destek gerekir. Aile ve ceza hukuku avukatı ile birlikte planlama yapılmalıdır.