Mekân sahibinin/işletmecinin, iş yerinde uyuşturucu kullanılması veya satışı durumundaki sorumluluğu; cezai (TCK m.190), idari (mühürleme, kapatma, ruhsat iptali) ve vergisel boyutlarda gündeme gelir.
Cezai Sorumluluk — TCK m.190
Mekân sahibi, kullanıcılara ortam sağlama fiili ile m.190 kapsamında cezai sorumluluk taşıyabilir; bilgisi olmamasına rağmen kasten görmezden gelme tutumu da kasta yakın kabul edilebilir. Salt mekân sahibi olmak otomatik sorumluluk doğurmaz; bilgi/kasıt unsuru aranır.
m.188 — Aktif Katılım
Mekân sahibi maddenin satışına aktif katılırsa m.188/3 kapsamında satış suçu, müşteriye doğrudan temin sağlarsa m.188/3 "başkasına verme" işlenir.
İdari Yaptırımlar
- İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı: İl sağlık/belediye mühürleme ve ruhsat iptali.
- Mühürleme: Belirli süre işyerinin kapatılması.
- Kabahatler Kanunu ve özel düzenlemeler kapsamında para cezaları.
- Otel ve eğlence yerleri için Turizm Bakanlığı yaptırımları.
Yargıtay 10. CD — İlke
10. CD, mekân sahibinin sorumluluğunda "kasten görmezden gelme" ile "bilgisizlik" sınırının net çizilmesini, kamera kayıtları/personel ifadesi/iletişim trafiği ile mekân sahibinin somut bilgisinin kanıtlanmasını arar.
Kapsam notu: Yukarıdaki değerlendirme, belirli bir karara atıf yapmak yerine uygulamada yerleşik hâle gelmiş genel yaklaşımı özetlemektedir; bu nedenle esas ve karar numarası verilmemiştir. Somut bir dosyada emsal karara dayanılacaksa, ilgili kararın esas ve karar numarasıyla Yargıtay Karar Arama üzerinden teyit edilmesi ve tam metninin incelenmesi gerekir. Her dosyanın olgu örgüsü farklı olduğundan kararların somut olaya uygulanışı dosyaya özgüdür.
İşletmeci İçin Önleyici Tedbirler
- Personele uyuşturucu farkındalık eğitimi.
- Mekânda uyuşturucu kullanım ipuçlarını fark etme yönergesi.
- Şüpheli durumda kolluğa bildirim politikası.
- WC/karanlık alan kontrolleri (KVKK uyumlu).
- Müşteri yaş kontrolü (özellikle gece eğlenceleri).
- Kamera yerleşimi (KVKK aydınlatma metni ile).
Soruşturma Aşamasında Kritik Noktalar
- Mekân sahibinin operasyon anında varlığı/yokluğu.
- Personelin bağımsız ifadeleri.
- Kamera kayıtları (silinmiş mi, manipüle mi).
- İlk kontrol mü, yoksa daha önce uyarı verildi mi.
"Üst Aramaları" ve Müşteri Hakları
Operasyon sırasında müşterilerin üst aramaları için hâkim kararı veya somut şüphe aranır. Hukuka aykırı arama, deliller bakımından sorun yaratabilir.
İşyeri sahipliği bir "konum" sorumluluğu doğurur; bu nedenle ceza ve ticari hukuk avukatı ile mekan politikaları gözden geçirilmelidir.