2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.48, alkol veya uyuşturucu/uyarıcı maddenin etkisi altında araç kullanmayı yasaklar. Bu fiil, hem idari para cezası ve sürücü belgesi tedbirleri hem de TCK kapsamında ceza sorumluluğu doğurabilir.
İdari Yaptırımlar (KTK m.48)
- İlk defa: ağır idari para cezası + sürücü belgesi 5 yıl geri alma.
- Tekrar halinde belirli süre belge geri alımı + zorunlu sürücü davranışları geliştirme eğitimi.
- Pozitif test halinde olay yerinde belge alıkonur, araç çekilebilir.
TCK m.179 — Trafik Güvenliğini Tehlikeye Sokma
Uyuşturucu etkisinde araç kullanmak, TCK m.179/3 kapsamında "alkol veya uyuşturucu maddenin etkisi altında trafiği tehlikeye düşürmek" suçunu oluşturur ve 3 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezası öngörür.
Kazaya Yol Açma Halinde
Uyuşturucu etkisinde kullanılan araç ile yaralanma veya ölüm meydana gelmesi halinde dosya:
- TCK m.85 taksirle öldürme — bilinçli taksir nitelikli halinde ceza ağırlaştırılır.
- TCK m.89 taksirle yaralama — bilinçli taksir hali.
- Sigorta teminatı ve trafik kasko reddi gündeme gelir.
Saç ve İdrar Testi
KTK m.48 kapsamında alınan örnekler kolluk gözetiminde sağlık kuruluşuna iletilir. Test pozitif çıkarsa:
- İdrar testi: 1-4 gün penceresi (madde türüne göre).
- Saç testi: 90 güne kadar geriye gidiş.
- Sürücünün itiraz hakkı vardır; ek sağlık kuruluşundan ikinci test alınabilir.
Yargıtay 12. CD — İlke
12. CD ve 10. CD, KTK m.48 kapsamında alınan testlerin usulüne uygun şekilde yapılması, numunenin delil zincirine sadık kalması ve rapor sonuçlarının itiraza açık olmasını arar; usul ihlali halinde rapor delil değerini yitirir.
Kapsam notu: Yukarıdaki değerlendirme, belirli bir karara atıf yapmak yerine uygulamada yerleşik hâle gelmiş genel yaklaşımı özetlemektedir; bu nedenle esas ve karar numarası verilmemiştir. Somut bir dosyada emsal karara dayanılacaksa, ilgili kararın esas ve karar numarasıyla Yargıtay Karar Arama üzerinden teyit edilmesi ve tam metninin incelenmesi gerekir. Her dosyanın olgu örgüsü farklı olduğundan kararların somut olaya uygulanışı dosyaya özgüdür.
Pratik Tavsiyeler
- Olay yerinde test reddinde KTK m.48 ihlali sayılır; reddetmek savunmayı ağırlaştırır.
- Pozitif test sonucunda ek sağlık kuruluşundan ikinci numune talep edin.
- Tıbbi sebeple ilaç kullanımı ipuçlarını belge ile dosyaya sunun (doktor reçetesi, ilaç prospektüsü).
- Saç testi pencereye düşmüşse, bağımlılık testi/AMATEM raporu ile profil çıkarın.
Uyuşturucu + trafik dosyaları çok katmanlıdır; trafik ve ceza hukuku avukatı önerilir.