Tıpta yapay zeka ve robotik cerrahi yaygınlaşırken, klasik "hekim sorumluluğu" modeli zorlanmaktadır. Birden çok aktörün (hekim, hastane, üretici, yazılım sağlayıcı) eylemleri tek bir tıbbi sonuçta birleşir.
Sorumluluk Paylaşımı
- Hekim: Cihazı kullanma yetkinliği, parametre ayarı, kontrol.
- Hastane: Cihaz bakımı, kalibrasyon, eğitim, yedek personel.
- Üretici: Cihaz tasarımı, üretim hatası, kullanım kılavuzu.
- Yazılım sağlayıcı: Algoritma kalitesi, güncellemeler, eğitim verisi.
Tıbbi Cihaz Hatası — TKHK ve TBK
- 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun.
- 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (ayıplı mal).
- TBK m.519-540 üreticinin sorumluluğu.
- Mali sorumluluk sigortası şartı (Sağlık Bakanlığı).
AI Hata Türleri
- Yanlış teşhis: AI'nın hatalı önermesi.
- "Black box" sorunu: AI kararının açıklanamaması.
- Önyargılı veri: Eğitim setindeki ırk/cinsiyet eşitsizliği yansıması.
- Güncellik: Eski algoritmanın yeni vakaya uygulanması.
Hekimin Sorumluluğu — Asistan Aracı
AI/robot, hekimin asistan aracıdır; nihai karar hekimindir. Yargıtay bu yaklaşımı sürdürmektedir:
- Hekim AI önerisini körlemesine kabul etmemelidir.
- Cihaz arızası durumunda hekim manuel müdahale yetkinliğine sahip olmalıdır.
- "AI yanılttı" savunması, hekimin denetim yükümlülüğünü kaldırmaz.
Yargıtay 13. HD — Beklenen Yaklaşım
Yargıtay 13. HD, klasik malpraktis kıstaslarını AI/robotik cerrahi dosyalarına da uygulayacaktır: aydınlatılmış onam (cihaz kullanılacağının bildirimi), tıp standardına uygunluk, kusur araması. AI hatası iddia edilen durumda, hatanın "kabul edilemez seviyede" olduğunu mağdur ispatlamak durumundadır.
Aydınlatılmış Onam — Genişlemiş İçerik
- Cihaz/AI kullanılacağı.
- Cihaz/AI'nın yapabilecekleri ve sınırları.
- Manuel alternatif yöntemlerin varlığı.
- Cihaz kaynaklı muhtemel ek riskler.
Pratik Tavsiyeler
- Cihaz logları ve AI kararı dökümleri saklanmalı.
- Hastanenin cihaz bakım kayıtları talep edilmeli.
- Çoklu sanıklı dava (hekim + hastane + üretici).
- Bilirkişi heyeti (tıp + bilişim).
AI/robotik cerrahi malpraktis dosyaları gelecekte yaygınlaşacak. Sağlık ve bilişim hukuku avukatı birlikte çalışmalıdır.