Manevi tazminat, "acı, üzüntü, ızdırap" gibi soyut zararların parasal karşılığıdır. Tutarın belirlenmesi, hâkimin takdir yetkisinde olup belirli kıstaslar gözetilir.
Hukuki Dayanak
- TBK m.49 ve 56: Haksız fiilden manevi tazminat.
- TMK m.25: Kişilik haklarına saldırıdan manevi tazminat.
- TBK m.58: Bedensel zararda manevi tazminat (ağırlaştırılmış).
Yargıtay HGK Kıstasları
- Tarafların sosyo-ekonomik durumu: Mağdur ve fail, ekonomik gücüne göre.
- Olayın oluş şekli ve ağırlığı.
- Kusur durumu: Bilinçli mi, taksirli mi.
- Mağdurun yaşı, sosyal konumu.
- Mağdurun ölçüsünde acı yaşama ihtimali.
- Olayın toplumsal etkileri.
- Hakkaniyet ölçütü: Tarafları cezalandırmayacak ama mağduru tatmin edecek tutar.
Tipik Tutar Bantları (Yaklaşık)
- Ölüm: 100.000 - 500.000 TL (yakının durumuna göre).
- Ağır bedensel zarar (engellilik): 50.000 - 300.000 TL.
- Hafif yaralanma: 10.000 - 50.000 TL.
- Hakaret/kişilik haklarına saldırı: 5.000 - 100.000 TL.
- Cinsel saldırı mağduru: 50.000 - 500.000 TL.
Yargıtay HGK ve 4. HD — Yerleşik Yaklaşım
HGK ve 4. HD, manevi tazminatın "caydırıcı ama orantısız olmayan" bir tutarda belirlenmesini, tarafların sosyo-ekonomik dengesinin gözetilmesini, hakkaniyetin başlıca ölçüt olduğunu istikrarlı şekilde benimser.
"Cezalandırıcı Tazminat" Kavramı
Anglosakson hukukundaki "punitive damages" Türk hukukunda doğrudan yer almaz; ancak ağır kusurlu eylemde manevi tazminat tutarı yüksek belirlenebilir.
Faiz
- Manevi tazminata dava tarihinden itibaren faiz uygulanır (yerleşik içtihat).
- Faiz oranı: yasal/ticari faiz.
Pratik Tavsiyeler
- Olay öncesi/sonrası psikolojik durum belgelenmeli.
- Tedavi raporları (psikiyatri, anti-depresan kullanımı).
- Sosyal-iş yaşamı etkilerinin belgelenmesi.
- Failin kusur durumu ve önceki davranışları.
- Hâkime sosyo-ekonomik durum analizi sunulmalı.
Manevi tazminat hesabı somut olaya göre değişir. Tazminat hukuku avukatı ile yürütülmelidir.