Karar Özeti
İş kazalarında işverenin sorumluluğu her ne kadar kural olarak "kusur" esasına dayansa da; bu kusur, işverenin bilimin ve teknolojinin emrettiği tüm önlemleri alması, işçiyi eğitmesi ve kurallara uyulup uyulmadığını "sürekli denetlemesi" zorunluluğu ile o kadar genişletilmiştir ki, pratikte işveren aleyhine "objektifleştirilmiş (kusursuza yaklaşan) bir özen sorumluluğuna" dönüşmüştür.
Karar Detayı
"İşverenin iş kazası nedeniyle tazminat yükümlülüğü kural olarak kusur sorumluluğuna dayanmaktadır. Ancak, 6098 sayılı TBK'nın 417. maddesi ve 6331 sayılı İSGK hükümleri uyarınca işveren; işyerinde iş sağlığı ve güvenliğini sağlamak için gerekli her türlü önlemi almak, araç ve gereçleri noksansız bulundurmak, işçileri eğitmek ve alınan önlemlere uyulup uyulmadığını denetlemekle yükümlüdür. İşverenin sorumluluğu, salt mevzuatta yazılı önlemleri almakla sınırlı olmayıp, bilimin ve teknolojinin ulaştığı seviyeye göre alınması gereken tüm tedbirleri kapsar. İşveren, 'işçiye baretini, emniyet kemerini verdim ama kendisi takmadı' diyerek sorumluluktan kurtulamaz; uyarılara uyulmasını fiilen sağlama ve denetleme yükümlülüğü de işverene aittir. Bu gözetme ve denetleme yükümlülüğünün ihlali, işverenin objektifleştirilmiş kusurunu oluşturur."
Özgün Analiz
Olay Özeti: Bir şantiyede (veya fabrikada) çalışan işçi, kendisine verilen baret veya emniyet kemeri gibi koruyucu donanımları takmadan yüksekte çalışırken düşerek ağır yaralanır (veya vefat eder). İşveren savunmasında; "İşçiye gerekli tüm koruyucu ekipmanları zimmet tutanağıyla teslim ettiğini, sahaya uyarı tabelaları astığını, işçinin tamamen kendi ihmali (ağır kusuru) neticesinde ekipmanını takmadığı için kaza geçirdiğini" belirterek davanın reddini iddia eder. Mahkeme ilk etapta işçiyi tam kusurlu bulsa da, dosya Yargıtay'a taşınır.
Hukuki İlke: Sürekli Denetim (Gözetme) Borcu: İş güvenliği ekipmanını işçiye teslim edip tutanağa imza attırmak işvereni kurtarmaz. İşveren, o kemerin sahada takılıp takılmadığını aktif olarak denetlemekle ve kurala uymayan işçiyi gerekirse o an çalışmaktan alıkoymakla mükelleftir. Mevzuatı Aşan Yükümlülük (Bilim ve Teknoloji Standardı): Yasada veya yönetmelikte açıkça yazmasa bile, o anki teknoloji o kazayı önleyecek bir akıllı sensör veya güvenlik ağı sistemine imkan tanıyorsa ve işveren bunu kurmamışsa kusurludur. İlliyet Bağının Kesilmesi Çok Zordur: İşverenin sorumluluktan %100 kurtulabilmesi için zararın doğa olayları (mücbir sebep) veya mağdurun illiyet bağını kesecek kadar "öngörülemez ve engellenemez nitelikteki" ağır kastı/kusuru neticesinde doğduğunu ispatlaması gerekir.
Uygulama Sonucu: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, sadece koruyucu malzemeyi teslim etmenin ve levha asmanın işvereni sorumluluktan kurtarmayacağını vurgulayarak işverenin tamamen kusursuz tutulmasına yönelik kararları bozar. İşçinin ısrarla ekipmanı kullanmaması "müterafik (birlikte) kusur" sayılarak alınacak tazminattan bir miktar hakkaniyet indirimi (TBK 52) yapılmasına sebep olsa da, sahada aktif ve eylemli denetim görevini yerine getirmeyen işveren en nihayetinde asli/tali kusurlu kabul edilerek tazminata mahkum edilir.
Dava Strateji Notu: Bu karar metni (21. HD, işverenin "objektif sorumluluk" taşıdığını, salt İSG kurallarına uymanın yetmeyeceğini, fiili güvenlik...) dilekçe stratejisinde doğrudan alınmak yerine olay bazlı özgün argümana donüştürülmelidir.
İlgili Makaleler
- WhatsApp Yazışmalarının Delil Niteliği: Yargıtay HGK Kararları Hukuk ve ceza yargılamasında WhatsApp/SMS yazışmalarının delil olarak kabul edilebilirliği, kanıtlama yöntemleri, noter tespiti ve gizlice e