CMK 119. madde nedir?
CMK 119, aramaya (CMK 116) kimin karar verebileceğini ve usulünü düzenler. Kural, aramanın hâkim kararıyla yapılmasıdır; istisnalar dar yorumlanır.
Yetki sıralaması
- Kural: hâkim kararı.
- Gecikmesinde sakınca varsa: Cumhuriyet savcısının yazılı emri.
- Savcıya ulaşılamıyorsa: kolluk amirinin yazılı emri — ancak konut, işyeri ve kamuya açık olmayan kapalı alanlarda kolluk amiri arama emri veremez; buralarda yalnızca hâkim kararı ya da gecikmede savcı emri geçerlidir.
Usul ve kapsam
Karar/emirde aramanın nedeni, konusu, kapsamı, yeri ve zamanı gösterilir. Arama emri belirtilen yer ve kapsamla sınırlıdır; kolluk bu kapsamın dışına çıkamaz, süresi geçmiş kararla arama yapılamaz.
Gece araması yasağı
Konutta gece araması kural olarak yasaktır; suçüstü, gecikmesinde sakınca bulunan hâller ve firar gibi istisnalar CMK 118'de sayılır.
Hukuka aykırılık halinde ne olur?
Yetkisiz merci tarafından veya yazılı emir olmadan yapılan arama hukuka aykırıdır. Elde edilen deliller değerlendirme dışı bırakılır; sorumlular hakkında disiplin/cezai sorumluluk ve tazminat gündeme gelir. Arama sonucu bulunan eşyaya el konulması ayrıca CMK 127 kurallarına tabidir.