CMK 127. madde (elkoyma) nedir?
CMK 127, suçun delili olabilecek ya da müsadereye tabi eşyaya elkoyma yetkisini ve usulünü düzenler. Elkoyma, eşya üzerindeki tasarrufun geçici olarak kısıtlanmasıdır ve genellikle bir arama (CMK 116) sonucunda gündeme gelir.
Yetki ve onay süreci
- Kural: elkoymaya hâkim karar verir.
- Gecikmesinde sakınca varsa: Cumhuriyet savcısı; savcıya ulaşılamıyorsa kolluk amiri yazılı emirle elkoyabilir.
- Hâkim kararı olmadan yapılan elkoyma, 24 saat içinde hâkim onayına sunulur; hâkim 48 saat içinde karar verir. Onaylanmazsa elkoyma kendiliğinden kalkar.
Rıza ile teslim ve iade
Zilyed eşyayı rızasıyla teslim ederse ayrıca elkoyma kararı gerekmez. El konulan eşya kayda geçirilir, muhafaza edilir; ilgiliye tutanak verilir. Delil veya müsadere için saklanması gerekmiyorsa eşya iade edilir. Taşınmazlara, hak ve alacaklara elkoyma ise CMK 128 ile özel kurallara; dijital verilere elkoyma CMK 134'e tabidir.
Hukuka aykırı elkoyma olursa ne olur?
Onaya sunulmayan veya onaylanmayan elkoyma hukuka aykırıdır; eşya iade edilir ve elde edilen delil değerlendirme dışı kalabilir. İlgili, elkoymanın kaldırılmasını isteyebilir ve zarar doğmuşsa tazminat talep edebilir.