6502 sayılı TKHK m.48, mesafeli (e-ticaret) sözleşmelerde tüketiciye 14 günlük cayma hakkı tanır. Bu hak, dijital alışverişin temel güvencesidir.
Hukuki Çerçeve
- TKHK m.48: Mesafeli sözleşmeler.
- Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği.
- Bilgilendirme yükümlülüğü (m.48/2).
- Cayma süresi sözleşmenin kurulduğu/teslim alındığı tarihten 14 gün.
Cayma Hakkı Süresinin Başlangıcı
- Hizmet: Sözleşmenin kurulduğu tarihten.
- Mal: Tüketicinin malı teslim aldığı tarihten.
- Birden fazla mal tek siparişte: Son malın teslimi.
- Düzenli teslim: İlk malın teslimi.
Bilgi Eksikliğinin Etkisi
Satıcı cayma hakkı hakkında bilgi vermediyse:
- Cayma süresi 1 yıla uzar.
- Bilgi sonradan verilirse 14 gün bilginin verildiği tarihten itibaren işler.
İstisnalar (Cayma Hakkı Olmayan Mallar)
- Çabuk bozulan mallar (gıda).
- Hijyen koşullarına uygun olmayan mallar (iç çamaşırı, çorap — açılmışsa).
- Tüketicinin kişisel istek/ihtiyacına göre yapılmış (özel sipariş).
- Ses-görüntü kayıtları, yazılım, kitap (ambalajı açılmışsa).
- Online dijital içerik (indirme tamamlanmışsa).
- Süreli yayın (gazete, dergi).
- Otel rezervasyonu, eğlence biletleri (belirli tarih).
- Bahis/şans oyunları.
İade ve Para Geri Alımı
- Tüketici malı 10 gün içinde iade etmeli.
- Satıcı 14 gün içinde para iadesi yapmalı.
- Kullanım nedeniyle değer kaybı: tüketici sorumlu (gerekli kontrol dışında).
- Kargo ücreti: kim ödeyecek — açıkça bilgilendirmeye bağlı.
Yargıtay 13. HD — Yerleşik Yaklaşım
13. HD, mesafeli sözleşmelerde cayma hakkının geniş yorumlanması gerektiğini, satıcının bilgilendirme eksikliğinin tüketici lehine yorumlanmasını, "kullanılmış mal" iadesinde değer kaybının makul oranda hesaplanmasını benimsemektedir.
Tipik Uyuşmazlıklar
- "Kullanılmış" diye iade reddi — tüketici kontrol için makul kullanma hakkına sahip.
- Para iadesi gecikmesi.
- Kargo ücreti tartışması.
- Garanti süresi/ayıplı mal istisnası.
- Dijital içerik istisnası.
Pratik Tavsiyeler
- Cayma talebini yazılı (e-posta) gönderin.
- Malı orijinal ambalajında, kullanmadan iade edin (mümkünse).
- Kargo takip numarasını saklayın.
- Para iadesi takibi.
- Reddedilirse hakem heyetine başvuru.
E-ticaret iadeleri TKHK güvencesindedir. Tüketici hukuku avukatı önerilir.