TKHK m.61-63: Yanıltıcı reklam ve aldatıcı ticari uygulamalar yasaklanmış olup ağır yaptırımlara tabidir.
Yanıltıcı Reklam Türleri
- Yanlış fiyat bilgisi
- Asılsız sağlık iddiaları
- Sahte indirim ("100 TL'den 50 TL'ye!")
- Olmayan özellik vaadi
- Karşılaştırmalı yanıltıcı reklam
Aldatıcı Ticari Uygulama
- Saldırgan satış (baskı, korkutma)
- Çocuklara yönelik manipülatif reklam
- "Bedava" iddiasıyla maliyetli ürün
- Sahte tüketici yorumları
Reklam Kurulu
- Ticaret Bakanlığı bünyesinde
- Aylık toplanır
- Şikâyet üzerine veya resen inceler
- Reklamı durdurma + idari para cezası
Yaptırımlar
- Reklamın durdurulması
- Aynı yöntemle düzeltici reklam
- Yüksek idari para cezası (her durumda)
- Tekrar hâlinde 10 katına kadar
Mağdurun Hakları
- Sözleşmeden dönme
- Maddi-manevi tazminat
- Tüketici hakem heyeti / mahkemesi
Yargıtay 13. HD
13. HD, yanıltıcı reklam mağduru tüketicinin "sözleşmeden dönme + tazminat" hakkının saklı olduğunu, Reklam Kurulu yaptırımı ile birlikte uygulanabileceğini benimsemektedir.
Kapsam notu: Yukarıdaki değerlendirme, belirli bir karara atıf yapmak yerine uygulamada yerleşik hâle gelmiş genel yaklaşımı özetlemektedir; bu nedenle esas ve karar numarası verilmemiştir. Somut bir dosyada emsal karara dayanılacaksa, ilgili kararın esas ve karar numarasıyla Yargıtay Karar Arama üzerinden teyit edilmesi ve tam metninin incelenmesi gerekir. Her dosyanın olgu örgüsü farklı olduğundan kararların somut olaya uygulanışı dosyaya özgüdür.
Tüketici/reklam hukuku avukatı önerilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Hangi reklamlar hukuka aykırı sayılır?
TKHK m.61/3 hangi reklamların yapılamayacağını sayar: tüketiciyi aldatıcı veya onun tecrübe ve bilgi noksanlıklarını istismar edici, can ve mal güvenliğini tehlikeye düşürücü, şiddet hareketlerini ve suç işlemeyi özendirici, kamu sağlığını bozucu, hastaları, yaşlıları, çocukları ve engellileri istismar edici ticari reklam yapılamaz. Ayrıca m.61/2 uyarınca ticari reklamların Reklam Kurulunca belirlenen ilkelere, genel ahlaka, kamu düzenine ve kişilik haklarına uygun, doğru ve dürüst olmaları esastır.
Ticari reklam kapsamına ne giriyor?
Tanım geniştir. TKHK m.61/1'e göre ticari reklam; ticaret, iş, zanaat veya bir meslekle bağlantılı olarak bir mal veya hizmetin satışını ya da kiralanmasını sağlamak, hedef kitleyi bilgilendirmek veya ikna etmek amacıyla reklam verenler tarafından herhangi bir mecrada yazılı, görsel, işitsel ve benzeri yollarla gerçekleştirilen pazarlama iletişimi niteliğindeki duyurulardır. Sosyal medya paylaşımları ve influencer içerikleri de bu tanıma girebilir.
Yanıltıcı reklamla karşılaşan tüketici ne yapabilir?
İdari yol bakımından Reklam Kurulu'na başvurulur; Kurul aykırılık hâlinde mevzuatta öngörülen yaptırımlara karar verir. Bunun yanında tüketicinin, sözleşmeden doğan seçimlik hakları ile genel hükümlere göre tazminat talep etme hakkı saklıdır; uyuşmazlığın parasal değerine göre tüketici hakem heyeti veya tüketici mahkemesi yetkilidir.