Bir teknik kontrol ve belgelendirme şirketinin, yapı malzemelerine ilişkin yönetmelik kapsamında uygunluk değerlendirme kuruluşu olarak görevlendirilmesine dair tebliğ, tek bir kuruluşa yönelik gibi görünen ancak sektörün tamamını ilgilendiren bir işlemdir. Çünkü hangi kuruluşun hangi ürün grubunda belge verebileceği, üreticinin piyasaya arz hakkını doğrudan etkiler.
Görevlendirme Kapsamı Belgenin Geçerliliğini Belirler
Görevlendirme, ürün grubu ve değerlendirme yöntemi bakımından sınırlıdır. Kuruluş, görevlendirme kapsamı dışındaki bir ürün için belge düzenlerse, o belgeye dayanılarak yapılan piyasaya arz sakatlanır. Üreticinin ilk kontrolü, aldığı belgenin kapsamı ile kuruluşun görevlendirme kapsamının birebir örtüşüp örtüşmediğidir.
Piyasa Gözetiminde Karşılaşılan Tablolar
- Belge var, performans beyanı eksik: Denetimde en sık rastlanan eksiklik, belgenin varlığına güvenilip beyan ve etiket yükümlülüğünün ihmal edilmesidir.
- Üretim yeri değişmiş, belge güncellenmemiş: Fabrika üretim kontrolüne dayalı belgelerde tesis değişikliği bildirilmediğinde belge fiilen dayanaksız kalır.
- Kuruluşun kapsamı daralmış: Görevlendirmenin sonradan kısıtlanması hâlinde önceki belgelerin durumu ayrı bir değerlendirme gerektirir.
Belge İptali ve Askıya Alma Kararına Karşı Ne Yapılır?
Belgenin askıya alınması veya iptali, üretici bakımından ciddi ticari sonuç doğurur. Bu kararlara karşı önce belgelendirme kuruluşunun kendi itiraz mekanizması işletilir; kuruluşların itiraz ve şikâyet prosedürü bulundurması akreditasyonun temel gereğidir. İdari makam tarafından tesis edilen işlemlerde ise idari yargı yolu gündeme gelir ve tebliğ tarihinden itibaren işleyen dava açma süresi titizlikle takip edilmelidir.
Üretici ile Kuruluş Arasındaki Sözleşmesel İlişki
Belgelendirme, taraflar arasında bir hizmet ilişkisi kurar. Denetim tarihlerinin ertelenmesi, numune alımının gecikmesi veya raporun geç düzenlenmesi gibi sorunlarda sözleşme hükümleri belirleyicidir. Sözleşmede tarafların bildirim yükümlülüğü, gizlilik ve fesih şartları açıkça yer almalıdır.
Şantiye ve Tedarik Zincirine Yansıması
- Malzeme kabulünde yalnızca belge fotokopisi değil, belgenin geçerlilik durumu da kontrol edilmelidir.
- Tedarikçi sözleşmelerine, belgenin askıya alınması hâlinde uygulanacak hükümler eklenmelidir.
- Yapı denetim sürecinde kullanılan malzeme belgeleri dosyada tarih sırasıyla arşivlenmelidir.
Bu yazı genel bir çerçeve sunar. Belgelendirme uyuşmazlığınızda görevlendirme metninin güncel hâli, akreditasyon kapsamı ve sözleşme hükümleri birlikte değerlendirilmelidir.