Kaldırım kenarına yerleştirilen babalar, korkuluklar ve çarpma engelleri, yayayı taşıt trafiğinden ayıran son fiziksel bariyerdir. Şehir İçi Yollar - Yaya Kaldırımlarındaki Koruyucu Engeller İçin Tasarım Kuralları ile İlgili Tebliğ, bu elemanların yerleşimi ve tasarımı bakımından uyulması gereken teknik kuralları belirler. Bu rehberde, koruyucu engelin bulunmaması veya hatalı yerleştirilmesi hâlinde kusurun nasıl ortaya konacağı incelenmektedir.
Koruyucu Engel Neden Teknik Bir Zorunluluktur?
Bu elemanların işlevi çift yönlüdür: yayanın taşıt yoluna kontrolsüz geçişini önlemek ve yoldan çıkan aracın kaldırıma girmesini sınırlamak. Aynı zamanda yerleştirilme biçimi, tekerlekli sandalye veya bebek arabası geçişini engellememelidir. Bu nedenle hem eksik hem de gereğinden fazla ya da yanlış konumlanmış engel, ayrı birer aykırılık kaynağı olabilir.
Kusurun Dağıldığı Halkalar
- Yolun bakım ve yapımından sorumlu idare: engelin hiç konulmaması, standarda aykırı konulması ya da hasarlı hâliyle bırakılması,
- Yüklenici firma: imalatın projeye ve teknik kurallara aykırı yapılması,
- Sürücü: hız, dikkat ve trafik kurallarına aykırı davranış,
- Yaya: geçiş için ayrılmış alanların dışında hareket edilmesi.
Bu halkaların her biri kusur oranını etkiler; sorumluluğun tek bir tarafta toplanacağı varsayımı çoğu zaman gerçeği yansıtmaz.
Olay Yerinin Değişmeden Belgelenmesi
Bu dosyalarda en belirleyici aşama ilk saatlerdir. Kaza sonrası idarenin kırılan korkuluğu yenilemesi, eksik engelin sonradan tamamlanması ya da zeminin onarılması, aykırılığın kanıtlanmasını fiilen imkânsızlaştırabilir. Yapılması gerekenler kısaca şunlardır: olay yerinin farklı açılardan ve ölçek verecek biçimde fotoğraflanması, engelin varlığı veya yokluğunun çevre görüntülerine yansıtılması, kamera kayıtlarının silinmeden talep edilmesi, kolluk tutanağı ve tanık beyanlarının bir arada tutulması.
Bilirkişi İncelemesine Hazırlık
Uyuşmazlık yargıya taşındığında teknik değerlendirme belirleyici olur. Bilirkişinin inceleyeceği hususlar arasında engelin konumu, yüksekliği, sağlamlığı, süreklilik gösterip göstermediği ve olayla nedensellik bağı bulunur. Bu incelemenin sağlıklı yapılabilmesi için olay tarihindeki fiili durumu gösteren kayıtların dosyaya konulması şarttır; sonradan çekilen fotoğraflar tek başına yeterli görülmeyebilir.
Buradaki değerlendirmeler genel niteliktedir. Her kazanın oluş biçimi ve sorumlu idare farklı olduğundan, talep yoluna gitmeden önce delil durumunuzun bir hukukçuyla birlikte gözden geçirilmesi tavsiye edilir.