İstisnai memurluk, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun genel giriş usullerinden ayrılan özel bir atama rejimidir. Millî Savunma Bakanlığı ve Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesindeki istisnai kadrolara yapılacak atamalara ilişkin düzenleme de bu çerçeveye oturur. Buradaki temel hukuki soru şudur: istisnai atama, idareye sınırsız bir takdir yetkisi mi tanır?
İstisnai Kadronun Ayırt Edici Yönü
İstisnai kadrolara atamada, genel yarışma sınavı şartından ayrılma imkânı bulunur. Ancak bu ayrılma, memuriyete girişin genel şartlarını ortadan kaldırmaz. Vatandaşlık, öğrenim düzeyi, kamu haklarından yoksun bulunmama gibi genel koşullar aranmaya devam eder. Uygulamada iptal sebeplerinin önemli bölümü, genel şartların istisnai atama gerekçesiyle atlanmasından doğar.
Takdir Yetkisi Denetime Kapalı Değildir
İdareye takdir yetkisi tanınması, işlemin yargı denetimi dışında kalacağı anlamına gelmez. Denetimde şu unsurlar incelenir:
- İşlemin yetkili makam tarafından tesis edilip edilmediği
- Öngörülen usulün izlenip izlenmediği
- Dayanak sebeplerin gerçek ve hukuka uygun olması
- Konu bakımından kadronun gerçekten istisnai nitelik taşıması
- Kamu yararı ve hizmet gerekleri amacına uygunluk
Görevden Alınma Hâlinde Statü Ne Olur
İstisnai kadroya atanan personelin bu görevden alınması, doğrudan memuriyetin sona ermesi anlamına gelmeyebilir. Kişinin önceki kazanılmış hak aylığı ve varsa daha önce edindiği memur statüsü ayrıca değerlendirilir. Bu nedenle görevden alma işlemine karşı yürütülecek hukuki süreçte iki ayrı talebin birbirinden ayrılması gerekir: işlemin iptali ve statünün korunmasına ilişkin talep.
Süre Yönetiminde Kritik Adımlar
- İşlemin tebliğ tarihini gösteren belge ilk sırada saklanır.
- Görevden alma yazısında gerekçe yer almıyorsa, gerekçe yazılı olarak talep edilir.
- Özlük dosyasının örneği istenerek dayanak belgeler tespit edilir.
- Dava yolu 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu çerçevesinde değerlendirilir; süre kaçırıldığında esasa girilemeyeceği unutulmamalıdır.
Savunmada En Sık Gözden Kaçan Nokta
Atama ve görevden alma işlemlerinde gerekçenin sonradan genişletilmesi sık görülür. Dava sürecinde idarenin savunmasıyla birlikte ilk kez ileri sürülen sebepler, işlemin tesis edildiği andaki gerekçeyle karşılaştırılmalıdır. İşlem anında var olmayan bir sebep, sonradan işlemi hukuka uygun hâle getirmez.
Bu değerlendirme genel niteliktedir. Askerî ve sivil kadro yapıları ile ilgili yönetmelik metinleri değişkenlik gösterebileceğinden, somut bir atama veya görevden alma işleminde belgelerin ayrıca incelenmesi gerekir.