Yurt dışında verilen boşanma, velayet veya soybağına ilişkin kararların Türkiye'de sonuç doğurabilmesi için nüfus kütüğüne işlenmesi gerekir. Yabancı ülke adlî veya idarî makamlarınca verilen kararların nüfus kütüğüne tescili hakkındaki yönetmelik, belirli koşulları taşıyan kararlar için mahkemeye gitmeden idari yoldan tescil imkânı getirmiştir. Bu rehber, hangi dosyanın idari yola, hangisinin dava yoluna ait olduğunu ayırt etmeye odaklanır.
İdari Tescil Yolu Neden Kuruldu
Bu düzenlemeden önce yurt dışında boşanan herkesin Türkiye'de ayrıca tanıma veya tenfiz davası açması gerekiyordu. İdari yol, tarafların ortak iradesiyle kapanmış ve tartışmalı olmayan dosyaları mahkeme dışına çıkarmayı amaçlar. Ancak bu yol her karar için açık değildir; kapsam dışı bir dosyayı zorlamak, sadece zaman kaybettirmekle kalmaz, aradaki dönemde nüfus kaydının eski hâliyle kalması nedeniyle miras, evlenme ehliyeti ve sosyal güvenlik gibi alanlarda ikinci uyuşmazlıklar doğurur.
Başvuruda En Sık Reddedilen Noktalar
- Kararın kesinleştiğini gösteren şerhin eksik olması veya kesinleşme tarihinin belgeden anlaşılmaması
- Apostil şerhinin bulunmaması ya da apostil uygulamayan bir ülkede konsolosluk onayının alınmamış olması
- Tercümenin yeminli tercüman tarafından yapılmaması veya noter/konsolosluk onayının eksikliği
- Başvurunun taraflarca birlikte yapılması gereken hâllerde tek tarafın gelmesi
- Vekâletnamede bu işlem için özel yetkinin bulunmaması
Belge Hazırlığında Sıralama
- Karar aslını, verildiği ülkenin makamından kesinleşme kaydıyla birlikte temin edin.
- Apostil veya konsolosluk tasdikini karar üzerine ekletin; tercümeden önce yapılması gerekir.
- Tercümeyi ancak tasdik tamamlandıktan sonra yaptırın, aksi hâlde tercüme yenilenir.
- Nüfus kayıt örneğini alarak mevcut kaydın hangi durumda göründüğünü kontrol edin.
- Başvuruyu yurt içinde nüfus müdürlüğüne, yurt dışında ilgili dış temsilciliğe yapın ve evrak teslim belgesini saklayın.
Başvuru Reddedilirse İzlenecek Yol
Ret kararı, tescil talebinin esastan çözümsüz kaldığı anlamına gelmez. Eksiklik biçimsel ise tamamlanarak yeniden başvurulabilir. Kapsam gerekçesiyle veya kararın Türk kamu düzenine aykırılığı gerekçesiyle reddedilmişse, artık asıl yol Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku mevzuatı çerçevesinde açılacak tanıma veya tenfiz davasıdır. Kararın velayet, nafaka gibi icra edilebilir sonuçlar da içermesi hâlinde salt tanımanın yetmeyeceği, tenfiz gerekebileceği gözden kaçırılmamalıdır.
Kütükteki Gecikmenin Yarattığı Somut Riskler
Boşanma kütüğe işlenmediği sürece kişi Türkiye kayıtlarında evli görünmeye devam eder. Bu durum yeni bir evlenmenin önünde engel oluşturur, mirasta sağ kalan eş sıfatı tartışması yaratır ve yurt dışında doğan çocuğun soybağı kaydını karmaşıklaştırır. Tescil işlemini kararın kesinleşmesinin hemen ardından başlatmak, ileride açılacak düzeltme davalarının önüne geçer.
Bu açıklamalar genel bilgilendirme amacı taşır; kararın verildiği ülke, kararın içeriği ve tarafların durumu sonuç üzerinde belirleyicidir. Başvuru öncesinde belgelerinizin bir hukukçu tarafından incelenmesi, ret ve tekrar başvuru döngüsünü önler.