Üniversitelerin rehberlik ve psikolojik danışmanlık merkezleri, öğrencilere ve zaman zaman üniversite dışından kişilere danışmanlık hizmeti sunar. Bu hizmet, hukuken en hassas veri kategorilerinden biriyle çalışır: sağlık verisi. Merkezin işleyişindeki hukuki ağırlık noktası bu nedenle organ yapısında değil, gizlilik ile bildirim yükümlülüğü arasındaki dengede toplanır.
Danışan Kaydı: Özel Nitelikli Kişisel Veri
Ruh sağlığına ilişkin bilgiler, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu anlamında özel nitelikli kişisel veridir ve işlenmesi daha katı koşullara bağlıdır. Bu, uygulamada üç somut sonuç doğurur: kayıtların ayrı ve erişimi sınırlı bir ortamda tutulması, kimlerin eriştiğinin loglanması ve saklama süresi dolduğunda imha edilmesi. Genel öğrenci bilgi sistemi içinde tutulan danışmanlık notu, erişim sınırı kurulamadığı için başlı başına risk oluşturur.
Gizliliğin Sınırı Nerede Biter?
- Danışanın kendisine veya bir başkasına yönelik ciddi ve yakın bir tehlike ortaya çıktığında gizlilik mutlak değildir.
- Türk Ceza Kanunu, işlenmekte olan bir suçu bildirmeme ve suçun sonuçlarını sınırlama imkânı bulunduğu hâlde bildirmemeyi ayrı suç tipleri olarak düzenler.
- Çocuk istismarı ve ihmaline ilişkin bilgi edinildiğinde bildirim yükümlülüğü ağırlaşır.
- Bildirim yapılırken de asgari veri ilkesi gözetilmeli, gereğinden fazla bilgi paylaşılmamalıdır.
Aydınlatma: Görüşme Başlamadan Yapılması Gereken
Danışana daha ilk görüşmede, hangi durumlarda gizliliğin aşılabileceği açık ve anlaşılır biçimde anlatılmalıdır. Bu bilgilendirme yazılı yapıldığında, hem danışanın güveni korunur hem de sonradan "bana söylenmedi" iddiasının önüne geçilir. Reşit olmayan danışanlarda veli/vasi ile paylaşılacak bilgilerin kapsamı da baştan belirlenmelidir.
Adli Merci Talep Ederse
Bir soruşturma veya davada danışmanlık kaydının istenmesi hâlinde, merkez talebi doğrudan yerine getirmek yerine talebin dayanağını, kapsamını ve yetkili merciden geldiğini denetlemelidir. Sır niteliğindeki bilgilerin ele geçirilmesi ve el koyma bakımından Ceza Muhakemesi Kanunu'nda öngörülen usuller vardır; usulsüz paylaşım hem danışan hakkında hem de kurum hakkında sorumluluk doğurur. Yazılı ve gerekçeli talep olmadan kayıt teslim edilmemelidir.
Meslek Etiği ile Hukuki Yükümlülüğün Kesişimi
Meslek etiği kuralları çoğu zaman hukuki asgarinin üstünde bir gizlilik standardı öngörür. Danışman, iki kaynak çatıştığında kanunun emredici hükmünü uygulamak zorundadır; ancak bunun dışındaki her alanda etik standardı korumak, hem danışan yararına hem de kurumsal itibar bakımından tercih edilmelidir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; danışmanlık kayıtlarının paylaşımı, veri ihlali bildirimi veya bildirim yükümlülüğünün doğduğu tereddütlü durumlarda, karar vermeden önce hukuki görüş alınması güçlü biçimde önerilir.