İdarenin eylem veya işleminden doğan zararın giderilmesi talebinde, dava dilekçesinden önce atılması gereken bir adım vardır. Ön başvuru olarak anılan bu aşama atlandığında, esasen haklı bir talep dahi usulden reddedilebilir. Buna bir de yargı kolunun yanlış seçilmesi eklendiğinde zararın tazmini yılları bulan bir gecikmeye uğrar.
Hangi Yargı Kolu Görevli
İlk ayrım idari yargı ile adli yargı arasındadır. Kamu hizmetinin kuruluş ve işleyişindeki aksaklıktan doğan zararlar hizmet kusuru kapsamında idari yargıda görülür. Buna karşılık kamu görevlisinin hizmetten ayrılabilen kişisel kusuru söz konusuysa tablo değişir. İYUK çerçevesinde açılacak tam yargı davası ile adli yargıda açılacak tazminat davasının süreleri ve usulü aynı değildir; bu nedenle nitelendirme baştan yapılmalıdır. Vergi uyuşmazlıklarında ise VUK ve 6183 sayılı Kanun kapsamındaki işlemler vergi mahkemelerinin görev alanına girer; ödeme emri ile tarhiyata karşı izlenecek yollar birbirinden ayrılır.
Ön Başvuru Nasıl Yapılır
- Zarara yol açan eylem, tarihi ve öğrenilme anı açıkça belirtilir.
- Talep edilen tazminat kalemleri maddi ve manevi olarak ayrı ayrı gösterilir.
- Başvuru zararı doğuran idareye yazılı olarak yapılır ve kayıt tarihi belgelenir.
- İdarenin cevap vermemesi hâlinde bunun ne anlama geldiği ve dava süresinin nasıl işleyeceği takvime işlenir.
Yetkili Mahkeme Nasıl Belirlenir
İdari yargıda yer yetkisi uyuşmazlığın konusuna göre farklı ölçütlere bağlanmıştır. Taşınmaza ilişkin uyuşmazlıklarda taşınmazın bulunduğu yer, kamu görevlilerine ilişkin işlemlerde görev yeri, diğer hâllerde ise işlemi veya eylemi gerçekleştiren idari merciin bulunduğu yer öne çıkar. Bu ölçütler kesin niteliktedir ve taraf iradesiyle değiştirilemez. Yanlış yerde açılan dava gönderme kararıyla yetkili mahkemeye ulaşsa da yürütmenin durdurulması talebine ilişkin karar süreci uzar.
Zararın İspatı
Tam yargı davasında en zayıf halka çoğu zaman miktarın ispatıdır. Zararın varlığı kadar kapsamının da belgeye dayanması gerekir: fatura, ekspertiz raporu, gelir kaybını gösteren kayıtlar ve tedavi giderleri dosyanın omurgasını oluşturur. İdarenin eylemi ile zarar arasındaki nedensellik bağının ayrıca kurulması savunmanın en çok saldırdığı noktadır ve dilekçede bu bağın adım adım açıklanması beklenir.
Buradaki bilgiler genel niteliktedir ve her dosyaya uygulanabilir bir şablon değildir. Süreler idari yargıda katı biçimde uygulandığından, zararı öğrendiğiniz anda başvuru planınızı bir hukukçuyla birlikte kurmanız yerinde olur.