Miras bırakanın ölümüyle birlikte mirasçılar arasında kendiliğinden bir ortaklık doğar. Bu ortaklık sürerken hiçbir mirasçı tereke malları üzerinde tek başına tasarrufta bulunamaz. Aynı dönemde işleyen üç aylık süreler ise kaçırıldığında geri dönüşü olmayan sonuçlar üretir. TMK ve HMK çerçevesinde, tereke dosyasında hangi kararın hangi sırayla verileceği aşağıda ele alınmıştır.
Üç Aylık Sürelerin Tereke Dosyasındaki Yeri
Mirasın reddi bakımından kanun, mirasçıya ölümü ve mirasçı olduğunu öğrenmesinden itibaren işleyen üç aylık bir süre tanır. Bu süre içinde ret bildiriminde bulunulmazsa miras kayıtsız şartsız kabul edilmiş sayılır ve tereke borçları da mirasçıya geçer. Terekenin borca batık olma ihtimali varsa, önce mal varlığı ve borç tablosunun çıkarılması, gerekirse tereke tespiti istenmesi gerekir. Miras taksimi tartışmasına girmeden önce bu sürenin durumu mutlaka netleştirilmelidir.
Elbirliği Mülkiyeti Sürerken Neden Satış Yapılamaz?
Tereke üzerindeki ortaklık, paylı mülkiyetten farklı olarak mirasçıların birlikte hareket etmesini gerektirir. Bir mirasçının kendi payını üçüncü kişiye devretmesi, alıcıyı doğrudan taşınmazın maliki yapmaz. Bu nedenle satış planlayan mirasçıların önce ortaklığın paylı mülkiyete çevrilmesi ya da tümüyle giderilmesi yoluna gitmesi gerekir.
Taksim Sözleşmesi ile Dava Arasındaki Tercih
- Mirasçı sayısı az ve mal varlığı sade ise yazılı taksimle çözüm daha hızlı sonuç verir
- Muris tarafından yapılmış devirler tartışmalıysa tenkis ve muvazaa iddiaları dosyayı davaya taşır
- Taşınmaz üzerinde kiracı, ipotek veya haciz bulunması satış sürecini etkiler
- Yurt dışında yaşayan veya iletişim kurulamayan mirasçı varsa yargı yolu kaçınılmaz olabilir
- Terekede işletme bulunması halinde değerleme ve devir usulü ayrıca kurgulanmalıdır
Dosya Açılmadan Toplanacak Belgeler
- Mirasçılık belgesi ve nüfus kayıt örneği
- Tapu kayıtları ile taşınmazlara ilişkin takyidat listesi
- Banka hesapları, araç kaydı ve ortaklık paylarına ilişkin belgeler
- Miras bırakanın son dönemdeki devir işlemlerine ait tapu ve satış kayıtları
- Bilinen borçlar ve icra dosyalarının dökümü
En Sık Görülen Hata
Mirasçılar çoğu kez taşınmazın paylaşımını konuşurken, terekenin borç yönünü ve süreye bağlı ret imkanını gözden kaçırır. Paylaşım masasına oturmadan önce borç tablosunun çıkarılması, hem uzlaşma teklifinin gerçekçi olmasını sağlar hem de ileride beklenmedik bir sorumlulukla karşılaşılmasını önler.
Bu açıklamalar yol gösterici niteliktedir; mirasçı sayısı, terekenin içeriği ve öğrenme tarihi gibi unsurlar sonucu değiştirir. Süreye bağlı bir karar vermeden önce dosyanızı bir hukukçuyla değerlendirmeniz uygun olur.