Miras bırakanın son iradesini yansıtan vasiyetname, tereke paylaşımının seyrini belirler. Ancak vasiyetnamenin şekil şartlarına aykırılığı, ehliyet eksikliği veya saklı payların ihlali gibi durumlarda mirasçıların başvurabileceği yollar vardır. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ve 6100 sayılı HMK bu süreci düzenler.
Vasiyetnamenin açılması
Miras bırakanın ölümünden sonra vasiyetname sulh hukuk mahkemesine teslim edilir ve mahkemece açılıp ilgililere okunur. Açılma, vasiyetnameyi kendiliğinden geçerli kılmaz; yalnızca içeriğinin resmen tespit edilip mirasçılara bildirilmesini sağlar. Bu bildirim, itiraz sürelerinin işlemesi bakımından başlangıç noktası olur.
İptal ve tenkis talepleri
- İptal: şekil eksikliği, ayırt etme gücünün bulunmaması, yanılma, aldatma veya korkutma iddialarına dayanır.
- Tenkis: saklı paylı mirasçının payı, vasiyet veya sağlararası kazandırmalarla zedelendiğinde gündeme gelir.
- Her iki talep farklı hukuki temele dayandığından, dosyada ayrı ayrı gerekçelendirilmelidir.
Saklı pay dengesi
Türk Medeni Kanunu, altsoy ve eş gibi belirli mirasçılara dokunulamayan bir asgari pay tanır. Vasiyetname bu payı aşan tasarruflar içeriyorsa, ihlal edilen mirasçı tenkis yoluyla dengeyi talep edebilir. Bu değerlendirme, terekenin tümünün ve yapılan kazandırmaların birlikte hesaplanmasını gerektirir.
Süreye bağlı haklar
İptal ve tenkis davaları, mirasçının vasiyetnameyi ve hakkının zedelendiğini öğrenmesine bağlı sürelere tabidir. Bu nedenle vasiyetnamenin açıldığı ve içeriğinin öğrenildiği tarih dikkatle kaydedilmelidir. Sürecin geciktirilmesi, aksi halde ileri sürülebilecek talepleri kapatabilir.
Miras uyuşmazlıkları terekenin bileşimine, mirasçıların sıfatına ve belgelerin durumuna göre büyük farklılık gösterir. Somut olayınızda hak kaybı yaşamamak için sürecin bir avukatça planlanması yerinde olur.