Sınır dışı etme kararlarında en belirleyici unsur, kararın içeriğinden önce başvuru süresidir. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu, bu kararlara karşı çok kısa bir yargısal başvuru süresi öngörür ve süre kaçırıldığında karar uygulanabilir hâle gelir. Bu nedenle tebligatın kime, hangi dilde ve hangi tarihte yapıldığı dosyanın ilk incelenen unsurudur.
Kararın Tebliği ve Başvuru Süresi
Karar; yabancıya, yasal temsilcisine veya avukatına tebliğ edilir ve tebligatta kararın sonucu, itiraz usulü ile süreleri belirtilir. Yabancı bir avukat tarafından temsil edilmiyorsa, kendisi veya temsilcisi kararın sonucu ve sonuçları hakkında bilgilendirilir. Sınır dışı etme kararına karşı idare mahkemesine yapılacak başvuru, kanunda öngörülen kısa süre içinde yapılmalıdır; mahkemenin bu başvuru hakkında verdiği karar kesindir ve yargılama süresince yabancı kural olarak sınır dışı edilmez.
Dilekçede Öne Çıkarılması Gereken Başlıklar
- Kararın hangi sebebe dayandırıldığı ve bu sebebin somut delille desteklenip desteklenmediği
- Geri gönderme yasağı kapsamında yaşam hakkı ya da kötü muamele riski bulunup bulunmadığı
- Aile birliği, Türkiye'de doğmuş veya uzun süredir yaşayan çocukların üstün yararı
- Sağlık durumu, tedavi süreci ve yolculuğa elverişlilik
- Devam eden uluslararası koruma başvurusu veya ikamet izni işlemleri
İdari İdari Denetim Değil, Yargısal Denetim
Bu alandaki en yaygın usul hatası, karara karşı yalnızca idareye dilekçe verilip yargı yoluna gidilmemesidir. İdareye yapılan başvurular kural olarak dava açma süresini kendiliğinden ortadan kaldırmaz. İdari yargı usulüne ilişkin kurallar çerçevesinde başvurunun doğru mahkemeye, doğru davalı idare gösterilerek ve süresi içinde yapılması gerekir; aksi hâlde uyuşmazlık esastan incelenmeden sonuçlanır.
İdari Gözetim Ayrı Bir Süreçtir
- İdari gözetim kararı, sınır dışı kararından ayrı bir işlemdir ve ayrı denetime tabidir.
- Gözetim altındaki kişi veya temsilcisi, serbest bırakılma talebiyle sulh ceza hâkimliğine başvurabilir.
- Gözetimin devamı gerekliliği idarece düzenli olarak değerlendirilir.
- Adres bildirimi gibi idari gözetime alternatif yükümlülüklerin uygulanabilirliği ileri sürülebilir.
- Her iki süreç için ayrı vekâlet ve ayrı dosya takibi yapılır.
Vatandaşlık Başvurusu Reddedilenler İçin Not
5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu kapsamındaki başvuruların reddi ise farklı bir hukuki rejime tabidir. Burada tartışma çoğunlukla takdir yetkisinin sınırları, milli güvenlik değerlendirmesi ve ikamet süresinin hesabı üzerinde yoğunlaşır. Ret gerekçesi soyut bırakılmışsa, işlemin sebep ve gerekçe unsurları yönünden denetlenmesi talep edilebilir.
Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır. Yabancılar mevzuatında süreler kısa ve sonuçlar ağır olduğundan, karar tebliğ alındığı gün bir hukukçuya başvurulması önem taşır.