Yabancılar hukukunda hak kaybının en yaygın sebebi, kararın içeriğine ilişkin bir tartışma değil, sürenin farkına varılmadan geçmesidir. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu ile 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu kapsamındaki işlemlerde takvim, kararın tebliğ edildiği an başlar ve dosyanın tamamı bu tarih etrafında kurulur.
Tebligat Belgesi Dosyanın Başlangıç Noktasıdır
Sınır dışı etme kararı, gerekçesi ve karara karşı başvuru yolu ile süresi ilgiliye ya da yasal temsilcisine bildirilir. Bu nedenle ilk yapılması gereken, tebliğ tarihini gösteren belgenin bir örneğinin alınmasıdır. Tebliğin usulüne uygun yapılmadığı, yabancının anlayacağı dilde bilgilendirme yapılmadığı ya da geri gönderme merkezinde tutulurken bildirimin temsilciye ulaşmadığı iddiaları, ancak belgeye dayandırıldığında sonuç doğurur. Kararın hangi sebebe dayandırıldığı da savunmanın yönünü belirler; kamu düzeni gerekçesiyle verilen bir karar ile idari yükümlülüğün ihlaline dayanan karar aynı biçimde tartışılmaz.
Dava Dosyasını Güçlendiren Belgeler
- Aile bağını gösteren belgeler; evlilik, doğum ve birlikte yaşama kayıtları
- Türkiye'deki ikamet izni geçmişi, çalışma izni ve sigorta kayıtları
- Çocukların eğitim durumu ve okul kayıtları
- Sağlık raporları ile tedavi sürekliliğini gösteren belgeler
- Uluslararası koruma başvurusu varsa dosya numarası ve aşaması
- Menşe ülkedeki riske ilişkin, resmî kurum ve kuruluş raporlarına dayanan bilgiler
Yürütme ve Fiilî İcra Arasındaki Gerilim
Karara karşı yargı yoluna başvurulması, yasada öngörülen hâllerde kararın uygulanmasını etkiler; ancak bu etki kendiliğinden ve her durumda aynı kapsamda değildir. Bu nedenle başvuru dilekçesinde yalnızca iptal talebi değil, ilgilinin fiilen ülkeden çıkarılmasının önlenmesine yönelik istem de açıkça yer almalıdır. İdari gözetim altında bulunulan hâllerde, gözetim kararına karşı ayrı bir başvuru yolu bulunduğu ve bunun sınır dışı kararına karşı açılan davadan bağımsız işlediği gözden kaçırılmamalıdır.
Gönüllü Geri Dönüş Bir Uzlaşma Değildir
Uygulamada yabancıya, süreci kısaltacağı söylenerek gönüllü geri dönüş beyanı imzalatılabilir. Bu beyan bir müzakere sonucu değildir; imzalandığında dava yolu fiilen tükenebilir ve giriş yasağı bakımından sonuç doğurabilir. İmza atmadan önce belgenin dili, içeriği ve doğuracağı sonuçlar anlaşılmalı, tercüman desteği talep edilmelidir. Aynı şekilde geri gönderme merkezinde alınan ifadelerde, sonradan düzeltilmesi güç beyanlardan kaçınılmalıdır.
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir ve her dosyanın koşulları farklıdır. Süreler kısa olduğundan, karar tebliğ edilir edilmez bir hukukçuyla temas kurulması hak kaybını önlemenin en pratik yoludur.