Uyuşturucu davalarında en sık başvurulan teknik deliller idrar ve saç testleridir. Bu testlerin teknik özellikleri, delil olarak kabul edilme şartları ve "false positive" itirazları bu makalenin konusudur.
İdrar Testi — Pencere Süresi
- Esrar (THC): 3-30 gün (kullanım sıklığına göre).
- Kokain: 1-4 gün.
- Eroin/morfin: 1-3 gün.
- Metamfetamin: 1-4 gün.
- MDMA: 1-3 gün.
- Sentetik kannabinoidler: Standart panellerde tespit edilmeyebilir; özel test gerekir.
Saç Testi — Geriye Dönük
Saç testi, saçın büyüme hızı (yaklaşık 1 cm/ay) sayesinde 90 güne kadar geriye dönük tespit imkânı verir; bazı durumlarda 6 ay öncesine kadar bilgi sağlar. Saçın ucundan toplam 3-4 cm alınır; her cm farklı dönem gösterir.
"False Positive" Riskleri
- Bazı reçeteli ilaçlar (örn. amfetamin türevi reçeteli ilaçlar) testte pozitif sonuç verebilir.
- Bitkisel ürünler ve gıdalar (haşhaş tohumlu ekmek, bazı tablet/şuruplar).
- Pasif maruziyet (yoğun esrar dumanı ortamı) bazı durumlarda eşik üstü sonuç verebilir.
- Saç testinde dış kontaminasyon (esrar dumanı altında uzun süre bulunma).
Doğrulayıcı Test (GC-MS / LC-MS)
Hızlı tarama testleri (immunoassay) sadece "ön tarama" niteliğindedir. Adli tıp standardı: pozitif sonuç GC-MS (gaz kromatografisi-kütle spektroskopisi) veya LC-MS (sıvı kromatografisi-kütle spektroskopisi) ile doğrulanmalıdır. Doğrulama yapılmamış sonuç, mahkemede zayıf delildir.
Yargıtay 10. CD — İlke
10. CD, idrar ve saç testlerinin usulüne uygun toplanması, delil zincirinin korunması, doğrulayıcı analizin yapılması ve raporun bağımsız bir laboratuvardan elde edilmesi şartlarıyla mahkûmiyet için kullanılabileceğini; tek başına ön tarama testinin yetersiz sayılacağını benimsemektedir.
Sanığın İtiraz Hakları
- Numunenin alınma usulüne (CMK m.75-76) itiraz.
- Doğrulayıcı GC-MS/LC-MS yapılmadıysa rapora itiraz.
- Reçeteli ilaç kullanımı ipuçlarını dosyaya sunma.
- Karşı laboratuvardan ikinci numune analizi talebi.
- Pasif maruziyet olasılığının teknik gerekçeyle dile getirilmesi.
Adli tıp boyutlu dosyalar uzman desteği ile yürütülmelidir. Uyuşturucu suçları avukatı önerilir.