TCK 53. madde nedir?
TCK 53, belli hakları kullanmaktan yoksun bırakılmayı düzenler. Bu bir ceza değil, güvenlik tedbiridir: kişi, kasten işlediği bir suçtan dolayı hapis cezasına mahkûm olduğunda, bunun kanuni sonucu olarak belirli hakları kullanmaktan yoksun bırakılır. Yoksunluk ayrıca hükmedilmez; mahkûmiyetin doğal sonucudur.
Yoksun bırakılan haklar
- Sürekli/süreli/geçici bir kamu görevini üstlenmekten (memuriyet, TBMM üyeliği vb.),
- Velayet hakkından; vesayet veya kayyımlık hizmetinden,
- Vakıf, dernek, sendika, şirket, kooperatif ve siyasi parti tüzel kişiliklerinde yönetici veya denetçi olmaktan,
- Bir kamu kurumu/meslek kuruluşunun iznine tabi bir meslek veya sanatı serbest meslek erbabı ya da tacir olarak icra etmekten.
Süresi
Kural olarak kişi, mahkûm olduğu hapis cezasının infazı tamamlanıncaya kadar bu hakları kullanamaz. Cezası ertelenen, denetimli serbestlikle infaz edilen veya koşullu salıverilen hükümlünün kendi altsoyu üzerindeki velayet/vesayet/kayyımlık yetkileri bakımından ise bu yoksunluk uygulanmaz; ayrıca meslek/sanat icrası yönünden yoksunluğun uygulanmamasına karar verilebilir.
Anayasa Mahkemesi iptali (önemli)
AYM'nin 8/10/2015 tarihli kararıyla, maddenin "seçme ve seçilme ehliyetinden" ve "diğer siyasi hakları kullanmaktan" yoksun bırakmaya ilişkin ibareleri ile ikinci fıkrası iptal edilmiştir. Bu nedenle bugün TCK 53 kapsamında seçme-seçilme (oy kullanma) hakkı bir yoksunluk kapsamında değildir.