A.s. Başvurusu (B. No: 2021/10484)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, kanser hastasının tedavisinde gerekli ilacın ithali için ödemesinin Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanması amacıyla yapılan tedbir talebinin reddedilmesi nedeniyle maddi ve manevi varlığın korunması hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 17/3/2021 tarihinde yapılmıştır.

3. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

4. Başvurucu, tedavisi süresince ilaç bedelinin ilacın ithalinde yetkili kuruluşa Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından ödenmesi yönünde tedbir kararı verilmesini talep etmiştir. Başvurucunun tedbir talebinin 29/3/2021 tarihinde incelenmesine gerek olmadığına karar verilmiştir.

5. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüşünü bildirmiştir.

6. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanda bulunmuştur.

III. OLAY VE OLGULAR

7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden ulaşılan bilgi ve belgelere göre ilgili olaylar özetle şöyledir:

8. 61 yaşında olan başvurucuya bronş ve akciğer maling neoplazmı (akciğer kanseri) ve toraks-içi lenf nodları sekoder maling neoplazmı tanısı konulmuştur. Başvurucunun tedavisini izleyen hekim, tedavide en isabetli seçeneğin atezolizumab etken maddeli ilaçların olduğunu değerlendirmiştir. Başvurucu, Tecentriq isimli ilacın kullanımı için Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumuna başvurmuştur. Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu başvurucu için ilacın kullanımının uygun olduğunu bildirmiştir.

9. Başvurucu, SGK'dan ilaç bedelinin karşılanmasını talep etmiştir. SGK'nın talebi reddetmesi üzerine başvurucu, adı geçen ilacın bedelinin SGK tarafından karşılanması için ihtiyati tedbir talepli olarak 24/7/2020 tarihinde Batman 2. İş Mahkemesinde (İş Mahkemesi) dava açmıştır.

10. İş Mahkemesi 11/11/2020 tarihinde tedbir istemini kabul etmiştir. SGK tarafından yapılan itirazın İş Mahkemesince reddedilmesi üzerine SGK vekili istinaf talebinde bulunmuştur. Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi tarafından 4/2/2021 tarihinde istinaf talebi kabul edilerek tedbir kararı kaldırılmıştır.

11. Başvurucu 17/3/2021 tarihinde Anayasa Mahkemesinden ilaç bedelinin SGK tarafından ödenmesi yönünde tedbir kararı verilmesini talep etmiştir. Anayasa Mahkemesi 29/3/2021 tarihinde tedbir incelemesi yapılmasını gerektirir bir durum bulunmadığına karar vermiştir.

12. UYAP üzerinden yapılan inceleme neticesinde başvuruya konu ilaç bedelinin SGK tarafından karşılanmasına dair yargılamanın İş Mahkemesinde derdest olduğu görülmüştür. Ayrıca başvurucunun bireysel başvuru tarihinden sonra 13/5/2021 tarihinde yaşamını yitirdiği anlaşılmıştır.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

13. Anayasa Mahkemesinin 23/2/2022 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları ve Bakanlık Görüşü

14. Başvurucu; hastalığının tedavisi için gerekli olan ilacın maliyetinin yüksek olması nedeniyle kendi imkânlarıyla bu bedeli ödemesinin mümkün olmadığını, kendisi açısından hayati önemi olan tedavisinin gerçekleşememesine bağlı olarak yaşamının ve maddi manevi varlığının tehlikeye gireceğini belirtmiş, yaşam hakkı ile maddi manevi varlığın korunması hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

15. Bakanlık görüşünde, İş Mahkemesindeki yargılamanın derdest olduğunun başvurunun kabul edilebilirliği yönünden yapılacak incelemede dikkate alınması gerektiği belirtilmiştir. Bakanlık görüşünde ayrıca ilacın ruhsat sahibi olan firması tarafından bazı kanser türlerinde geri ödeme listelerine dâhil olma başvurusunda bulunulduğu ve ilgili komisyonlarca bu konuda değerlendirme yapıldığı, başvurucunun gerektiği gibi muayene ve tedavi alamadığı yönünde bir şikâyetinin bulunmadığı belirtilmiştir.

16. Başvurucu vekili Bakanlık görüşüne karşı beyanda, başvuru formundaki iddiaları yineledikten sonra yargılama sürecindeki gelişmeler hakkında bilgi vermiş, başvurucunun hayatını kaybettiğini ve başvurucunun mal varlığını satarak ilaç bedelinin bir kısmını ödediğini bildirmiştir.

B. Değerlendirme

17. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 80. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:

"(1) Bölümler ya da Komisyonlarca yargılamanın her aşamasında aşağıdaki hâllerde düşme kararı verilebilir:

...

ç) Bölümler ya da Komisyonlarca saptanan herhangi bir başka gerekçeden ötürü, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir neden görülmemesi.

..."

18. Anayasa Mahkemesi Asya Oktay ve diğerleri (B. No: 2014/3549, 22/3/2017, §§ 18-21) kararında başvurucunun bireysel başvurunun yapıldığı tarihten sonra ölmesi durumunda başvurunun incelenmesine devam edilip edilemeyeceğine ilişkin ilkeleri belirlemiştir.

Asya Oktay ve diğerleri içtihadından sonraki dönemde Anayasa Mahkemesi, bireysel başvuru devam ederken başvurucunun ölmesi durumunda ölüm tarihinden sonra makul bir süre içinde kendiliğinden Anayasa Mahkemesine başvurarak başvuruya devam etmek istediğini bildiren mirasçıların -menfaatlerinin bulunup bulunmadığını da gözeterek- başvurularını incelemiştir (diğerleri arasından bkz. Ayten Yeğenoğlu, B. No: 2015/1685, 23/5/2018 [ölümden yaklaşık üç ay sonra]. Fatma Ülker Akkaya, B.

No: 2014/18979, 22/2/2018 [ölümden iki ay sonra]). Mirasçıların başvuruyu devam ettirme yönündeki iradelerini Anayasa Mahkemesine bildirmediği hâllerde ise düşme kararı verilmektedir (Ali Sedat Yücelik ve diğerleri, B. No: 2015/2574, 9/5/2018, §§ 22-25. Abbas Çelik ve diğerleri, B. No: 2014/749, 7/3/2018, §§ 26-29. Haşim Özpolat, B. No: 2014/3140, 21/9/2017, § 19; Şükran Çopuraslan, B. No: 2014/4695, 14/9/2017, § 22).

19. Anayasa Mahkemesi T.G. (B. No: 2017/21163, 9/1/2019, §§ 17-20) kararında bireysel başvuru yapıldıktan sonra ölen başvurucuların mirasçılarının başvuruyu devam ettirme yönündeki taleplerini Anayasa Mahkemesine iletebilecekleri makul süreyi -haklı mazeretler saklı kalmak kaydıyla- ölüm tarihinden itibaren dört ay olarak tespit etmiştir.

20. Başvurucunun bireysel başvuru tarihinden sonra 13/5/2021 tarihinde yaşamını yitirdiği anlaşılmıştır. Ancak başvurucunun mirasçıları ölüm tarihinden itibaren dört ay içinde başvuruyu devam ettirmek istediklerine ilişkin taleplerini Anayasa Mahkemesine iletmemiştir. Öte yandan başvurunun incelenmesine devam etmeyi gerekli kılan ve İçtüzük'ün 80. maddesinin (2) numaralı fıkrasında öngörülen nedenlerden birinin de bulunmadığı değerlendirilmiştir.

21. Açıklanan gerekçelerle başvurunun kabul edilebilirlik şartları yönünden incelenmeksizin düşmesine karar verilmesi gerekir.

M. Emin KUZ

Rıdvan GÜLEÇ Basri BAĞCI Raportör : Tuğçe TAKCI Başvurucu : A.S. Vekili : Av. Serhat YILDIZ