Cenk Çelik Başvurusu (B. No: 2018/13456)

I. BAŞVURUNUN

KONUSU

1. Başvuru, sigara kaçakçılığı suçuna ilişkin olarak

yürütülen ceza soruşturmasında elkonulan aracın kovuşturma sonunda hükmün

açıklanmasının geri bırakılması kararıyla birlikte müsadere edilmesi nedeniyle

mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU

SÜRECİ

2. Başvuru 18/5/2018 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden

yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvuruların kabul edilebilirlik

incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvuruların kabul

edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet

Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüşünü bildirmiştir.

7. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanda

bulunmamıştır.

III. OLAY VE OLGULAR

8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle

ilgili olaylar özetle şöyledir:

9. Başvurucu 1975 doğumlu olup Muğla'nın Datça ilçesinde

ikamet etmektedir.

A. Bireysel Başvuru Tarihinden Önceki Süreç

10. Başvurucuya ait araçta kaçak sigara sevkiyatı

yapılacağı bilgisi ve ihbarı üzerine Van Emniyet Müdürlüğü Kaçakçılık ve

Organize Suçlarla Mücadele (KOM) Şube Müdürlüğü ekiplerince yapılan arama

sırasında araçta 10.000 paket kaçak sigara yakalanmış, bu kaçak eşyalar ile

eşyaların taşınmasında kullanılan 26 RP 336 plakalı araca elkonulmuştur.

11. Van Cumhuriyet Başsavcılığının 20/12/2010 tarihli

talebi üzerine Van 1. Sulh Ceza Mahkemesinin 20/12/2010 tarihli kararı ile

soruşturma sırasında ele geçirilen kaçak eşyalara ve bu eşyaların taşınmasında

kullanılan araca elkoyma işleminin onaylanmasına karar verilmiştir.

12. Van Cumhuriyet Başsavcılığının 24/12/2010 tarihli

iddianamesiyle başvurucunun bandrol ve yasal uyarıları bulunmayan sigarayı

ticari amaçla bulundurma suçundan 21/3/2007 tarihli ve 5607 sayılı Kaçakçılıkla

Mücadele Kanunu'nun 3. maddesinin (5) numaralı fıkrası ile 13. maddesi uyarınca

cezalandırılması, ayrıca 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun

54. maddesinin uygulanması talep edilmiştir.

13. Başvurucu, savunmasında suçlamayı kabul etmediğini ve

kendisine ait 26 RP 236 plaka sayılı aracını satmak için Van'a getirdiğini,

ancak galericilerle anlaşamayınca aracını satamadığını belirtmiştir. Başvurucu

ayrıca kendisi ve eşi günde 2-2,5 paket sigara tükettikleri için ve kendilerine

getirdikleri hediyelere karşılık olarak akrabalarına vermek amacıyla sigara

satan kişilerden bir miktar sigara almaya karar verdiğini, sigaraları ticari

amaçla almadığını belirterek suçun unsurlarının oluşmadığını savunmuştur. 3/1/2002

tarihli ve 4733 sayılı Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkol Piyasasının

Düzenlemesine Dair Kanun'un 8. maddesinin dördüncü fıkrasının uygulanma

ihtimaline binaen 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun

226. maddesi gereğince başvurucunun ek savunması alınmıştır.

14. Van 1. Asliye Ceza Mahkemesince (Mahkeme) 20/1/2011

tarihinde suça konu sigaralar için keşif yapılmıştır. Uzman teknik bilirkişi

13/5/2011 tarihli raporunda; yakalanan sigaraların kaçak yollarla ülkeye

sokulduğunu, sigaraların üzerinde TEKEL bandrolünün olmadığını ve sigaraların

yurt dışı üretimi olduğunu belirtmiştir. Araç üzerinde 27/1/2011 tarihinde

yapılan keşif üzerine hazırlanan aynı tarihli bilirkişi raporunda; araçta gizli

bir bölmenin mevcut bulunmadığı, aracın yüküne göre hacim bakımından ağırlıklı

bir bölümünü tutmadığı, aracın ikinci el fiyatının 12.000 TL olduğu

belirtilmiştir. Van Gümrük Müdürlüğünün 2/6/2017 tarihli yazısına ekli

belgelere göre sigaraların gümrüklenmiş değerinin 40.568,40 TL olduğu tespit

edilmiştir. Mahkemece de bilirkişi raporlarına göre suça konu sigaraların

gümrüklenmiş değeri 40.568,40 TL olarak belirlenmiştir.

15. Mahkemece 22/1/2013 tarihinde, başvurucunun ve diğer

sanık N.K.nın bandrol ve yasal uyarıları bulunmayan sigarayı ticari amaçla bulundurma

suçunu işlediği gerekçesiyle 4733 sayılı Kanun'un 8. maddesinin (4) numaralı

fıkrası uyarınca ve 5237 sayılı Kanun'un 62. maddesi de uygulanarak 2 yıl 11 ay

hapis cezası ve 25.000 TL adli para cezası ile cezalandırılmalarına, kaçak

eşyanın 5237 sayılı Kanun'un 54. maddesinin (1) numaralı fıkrasına göre

müsadere edilmesine, elkonulan 26 RP 336 plakalı nakil aracın da müsadere

edilmesine karar verilmiştir.

16. Kararın gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:

"... Yapılan yargılama, toplanılan

deliller ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, suç tarihinde

güvenlik görevlilerinin sanıkların sevk ve idaresinde bulunan 26 PR 336 plaka

sayılı araç ile birlikte seyir halinde iken yapılan kontrolde suça konu

sigaraların ele geçirildiği, sanıkların sigaralara ilişkin olarak herhangi bir

fatura veya belge ibraz etmediğinden, sanıklar hakkında 5607 sayılı yasanın 3/5 maddesi gereğince

cezalandırılmaları talebi ile mahkemeye kamu davası açılmış ise de suç tarihi

dikkate alındığında sanıkların eyleminin 4733 sayılı yasanın 8/4 maddesi

kapsamında kaldığı ve sanıklara mahkememizce 4733 sayılı yasanın 8/4 maddesi

gereğince ek savunma hakkı verildiği, sanıklar ek savunmasında önceki

savunmasını aynen tekrar ettiğinden sanıklar hakkında 4733 sayılı yasadan hüküm

kurulmuş, Bilirkişi raporuna göre suça konu sigaraların kaçak olduğundan

müsaderesine, her ne kadar bilirkişi raporunda araçta yakalanan sigaraların

aracın ağırlıklı bir bölümünü oluşturmadığını belirtmiş ise de, Yargıtay Ceza

Genel Kurulunun 27/03/2012 Tarih ve 2011/7-346 Esas, 2012/124 sayılı kararında

dava konusu kaçak sigaraların araç olmaksızın bir insan tarafından taşınması

mümkün olmadığı, aynı araç sanıklar tarafından daha önce de kaçakçılık suçunda

kullanıldığı, kaçak sigaraların miktarı, hacmi, ağırlığı, araçla kat edilen

mesafe nazara alındığında nakilde kullanılan araç suçun işlenmesine tahsis

edildiğine dair, yerel mahkemenin kararını onadığı anlaşılmakla, sanığın suçta

kullandığı aracın müsaderesine karar verilmiştir. ''

17. Karar, sanıklar müdafii tarafından temyiz edilmiştir.

Yargıtay 7. Ceza Dairesi (Daire) 28/3/2016 tarihinde hükmü bozmuştur. Daire,

ele geçen sigara miktarı ve yasada öngörülen cezanın üst sınırı gözetilerek

cezada orantılılık ilkesine göre daha yüksek miktarda kaçakçılık eyleminde

bulunan kişilere verebilecek cezaya göre hakça artırım yapılması gerektiğini

belirtmiştir. Daire ayrıca Anayasa Mahkemesinin 8/10/2015 tarihli ve

E.2014/140, K.2015/85 sayılı kararı ile 5237 sayılı Kanun'un 53. maddesinin

bazı bölümlerinin iptal edilmesi nedeniyle anılan maddenin yeniden

değerlendirilmesinde zorunluluk bulunduğunu açıklamıştır.

18. Bozma kararına uyan Mahkeme 7/3/2018 tarihinde,

sanıkların 4733 sayılı Kanun'un 8. maddesinin (4) numaralı fıkrası uyarınca ve

5237 sayılı Kanun'un 62. maddesi de uygulanarak 1 yıl 11 ay 10 gün hapis cezası

ve 10.000 TL adli para cezası ile cezalandırılmalarına hükmetmiştir. Ancak 5271

sayılı Kanun'un 231. maddesinin (5) numaralı fıkrasındaki koşulların

gerçekleştiği kanaatiyle hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına (HAGB) ve

aynı maddenin (8) numaralı fıkrasına göre başvurucunun 5 yıl süreyle denetime

tabi tutulmasına karar verilmiştir. Mahkeme bunun yanında kaçak eşyanın 5237

sayılı Kanun'un 54. maddesinin (1) numaralı fıkrasına göre müsadere edilmesine,

elkonulan 26 RP 336 plakalı nakil aracının da müsadere edilmesine karar

vermiştir. Kararın gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:

"Sanıklar N.K. ve Cenk ÇELİK

hakkında olay günü sanık Cenk'e ait 26 RP 336 plakalı araçla seyir halinde

oldukları, söz konusu araçla kaçak sigara sevkiyatı yapılacağı konusunda ihbar

üzerine aracın durdurularak Cumhuriyet Savcısınca verilen arama emri üzerine

arama yapıldığı ve suça konu araçta 10.000 paket üzerinde TAPDK bandrolü

olmayan sigara ele geçirildiği sigaraların üzerinde TAPDK bandrolünün olmaması

gözetilerek 4733 sayılı Kanun'un 8/4 maddesi kapsamındaki üzerlerinde bandrol

bulunmayan tütün mamüllerini ticari amaçla bulundurma suçu uyarınca

cezalandırılması yoluna gidilmiştir. Sanıkların daha önceden kasıtlı bir suçtan

mahkumiyetinin bulunmadığı kamu zararının giderilmesi sanıkların yeniden suç

işlemeyeceği hususunda mahkememizde kanaat hasıl olması nedenleriyle 5271

sayılı CMK'nın 231. maddesinde değişiklik yapan 5728 sayılı Kanun'un 562.

maddesi ile değişik hükmü de dikkate alınarak 5271 sayılı CMK'nın 231. maddesi

uyarınca hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ve suçta kullanılan aracın

5607 sayılı Kanunun 13/1-b maddesinde belirtilen müsadere şartlarının

bulunduğu, araç değerinin yine bilirkişi raporunda 12.000 TL olarak tespit

edildiği, oysa suça konu eşyaların değerinin çok daha fazla olduğu görülmekle

suçta kullanılan aracın şartları taşıdığından karar kesinleştiğinde

müsaderesine, adli emanetin 2011/287 sırasına kayıtlı eşyaların da dosyada

delil olarak saklanılmasına karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. ."

19. Başvurucu, karara itiraz etmiş; Van 1. Ağır Ceza

Mahkemesinin 13/4/2018 tarihli kararı ile itirazın reddine karar verilmiştir.

Kararın gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:

"... Her ne kadar sanıklar müdafii

tarafından Van 1. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 07/03/2018 tarihli ve

2016/283 Esas, 2018/213 Karar sayılı HAGB kararına itiraz edilmişse de; sanık

Cenk ÇELİK'in 18/10/2017 tarihli celsede, sanık Necdet KARAŞ'ın ise 03/11/2017

tarihli celsede alınan ifadelerinde HAGB kararını kabul ettikleri, sanıkların

sabıkasız olduğu ve Van 1. Asliye Ceza Mahkemesi'nin kararının usul ve kanuna

uygun olduğu anlaşılmakla karara yönelik itirazın reddine karar vermek gerekmiş

ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur..."

20. Nihai karar 27/4/2018 tarihinde başvurucu tarafından

öğrenilmiştir.

21. Başvurucu 18/5/2018 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

B. Bireysel Başvuru Tarihinden Sonraki Süreç

22. Müsadere kararı doğrultusunda başvurucu tarafından

suça konu araç ilgili gümrük idaresine 6/6/2018 tarihinde teslim edilmiş ve

gümrük müdürlüğünce tasfiye işlemlerine başlanmıştır.

IV. İNCELEME VE

GEREKÇE

23. Mahkemenin 21/10/2020 tarihinde yapmış olduğu

toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun

İddiaları ve Bakanlık Görüşü

24. Başvurucu; astsubay olarak görev yaptığı Muş'tan

aracını satmak için Van'a gittiğini, aracın aranması sonucu ele geçen kullanmak

için satın aldığı sigaralar ile ilgili olarak bandrol bulunmayan tütün

mamullerini ticari amaçla bulundurma suçundan açılan davada HAGB kararı

verildiğini belirtmiştir. Başvurucu, bilirkişi raporunun lehine olmasına rağmen

gerekçeli kararda bu rapora atıf yapılarak söz konusu raporun aksi yönünde

karar verilip aracın müsadere edildiğini, bu nedenle adil yargılanma ve

mülkiyet haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

25. Bakanlık görüşünde, müsadere yönündeki müdahalenin

kanuni bir dayanağının bulunduğu ve aracın müsaderesinin suçun önlenmesinin

önemi dikkate alındığında bireysel çıkardan daha üstün bir kamu yararı amacı

taşıdığı belirtilerek müdahalenin ölçülü olduğu kanaati bildirilmiştir.

B. Değerlendirme

26. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 51. maddesi ile Anayasa

Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 83. maddesi gereği başvurucunun istismar

edici, yanıltıcı ve benzeri nitelikteki davranışlarıyla bireysel başvuru

hakkını açıkça kötüye kullandığının tespit edilmesi hâlinde başvuru reddedilir

ve yargılama giderleri dışında ilgilinin 2.000 TL'den fazla olmamak üzere

disiplin para cezasıyla cezalandırılmasına karar verilir.

27. Genel olarak bir hakkın öngörüldüğü amaç dışında ve

başkalarını zarara sokacak şekilde kullanılmasının hukuk düzenince himaye

edilmeyeceğini ifade eden hakkın kötüye kullanılmasının anılan düzenlemelerle

bireysel başvuru alanında özel olarak ele alındığı açıkça görülmektedir. Bu

bağlamda bireysel başvuru usulünün amacına açıkça aykırı olan ve Anayasa

Mahkemesinin başvuruyu gereği gibi değerlendirmesini engelleyen davranışların

başvuru hakkının kötüye kullanılması olarak değerlendirilmesi mümkündür (S.Ö.,

B. No: 2013/7087, 18/9/2014, § 28; Mehmet Güven Ulusoy [GK], B. No:

2013/1013, 2/7/2015, § 31).

28. Bu kapsamda özellikle Anayasa Mahkemesini yanıltmak

amacıyla gerçek olmayan maddi vakıalara dayanılması veya bu nitelikte bilgi ve

belge sunulması, başvurunun değerlendirilmesi noktasında esaslı olan bir unsur

hakkında bilgi verilmemesi, başvurunun değerlendirilmesi sürecinde vuku bulan

ve söz konusu değerlendirmeyi etkileyecek nitelikte yeni ve önemli gelişmeler

hakkında Anayasa Mahkemesinin bilgilendirilmemesi suretiyle başvuru hakkında

doğru bir kanaat oluşturulmasının engellenmesi, medeni ve meşru eleştiri

sınırları saklı kalmak kaydıyla bireysel başvuru amacıyla bağdaşmayacak surette

hakaret, tehdit veya tahrik edici bir üslup kullanılması, söz konusu başvuru

yolu kapsamında ihlalin tespiti ile ihlal ve sonuçlarının ortadan

kaldırılmasına ilişkin amaçla bağdaşmayacak surette içeriksiz bir başvuruda

bulunulması durumunda başvuru hakkının kötüye kullanıldığı kabul

edilebilecektir (S.Ö., § 29; Mehmet Güven Ulusoy, § 32; Osman

Sandıkçı, B. No: 2013/6297, 10/3/2016; Selman Kapan ve diğerleri, B.

No: 2013/7302, 20/4/2016).

29. Başvurucu, bireysel başvuru formunda başvuru konusu

olayla ilgili olarak aracında 500 paket sigara ele geçirildiğini ve değerinin

6.000 TL olduğunu ileri sürmüş ise de başvuru konusu dosya kapsamına göre

başvurucunun 40.568,40 TL değerinde 10.000 paket sigara ile yakalandığı

anlaşılmaktadır.

30. Somut olayda başvurucuya ait araçta kaçak sigara

sevkiyatı yapıldığı ihbarı üzerine emniyet görevlileri tarafından yapılan

aramada 10.000 paket kaçak sigara ele geçirildiği ve başvurucu hakkında 1 yıl

11 ay 10 gün hapis cezası ile 10.000 TL adli para cezasına hükmedilerek HAGB

karar verildiği, başvurucunun bu vaka temelinde anayasal haklarının ihlal

edildiği iddiası ile bireysel başvuruda bulunduğu ancak ihlal iddiasına konu

maddi vakalarla ilgili yanıltıcı beyanda bulunduğu anlaşılmıştır. Bu nedenle

başvurunun başvuru hakkının kötüye kullanılması nedeniyle reddine karar

verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

31. Bu durumda avukat Mesut Yıldırım aleyhine Anayasa

Mahkemesini yanıltıcı nitelikte başvuru yapması nedeniyle 6216 sayılı Kanun'un

51. maddesi ve İçtüzük’ün 83. maddesi uyarınca takdiren 500 TL disiplin para

cezasına hükmedilmesi gerekir.

A. Başvurunun başvuru hakkının kötüye kullanılması nedeniyle

REDDİNE,

B. 6216 sayılı Kanun'un 51. maddesi ve Anayasa Mahkemesi

İçtüzüğü'nün 83. maddesi uyarınca avukat Mesut Yıldırım'ın 500 TL disiplin para

cezası ile CEZALANDIRILMASINA,

C. Kararın bir örneğinin Ankara Barosuna ve Türkiye

Barolar Birliğine GÖNDERİLMESİNE,

D. Yargılama giderlerinin başvuran üzerinde

bırakılmasına,

E. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına

GÖNDERİLMESİNE 21/10/2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Kadir ÖZKAYA

Üyeler

:

M. Emin KUZ

Rıdvan GÜLEÇ Yıldız SEFERİNOĞLU Basri BAĞCI Raportör : Fatma Burcu NACAR YÜCE Başvurucu : Cenk ÇELİK Vekili : Av. Mesut YILDIRIM