Ergül Okulmuş Başvurusu (B. No: 2014/12960)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, aynı davada yargılanan ve kimliği daha sonradan

ortaya çıkan sanığın gizli tanık olarak verdiği ifadelerin hükme esas alınması,

yeterli delil olmaksızın mahkûmiyete karar verilmesi ve Yargıtay ilamında

yeterli gerekçe gösterilmemesi nedenleriyle hakkaniyete uygun yargılanma

hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 25/7/2014 tarihinde İzmir 7. Ağır Ceza Mahkemesi

vasıtasıyla yapılmıştır. Başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesi neticesinde tespit edilen eksiklikler tamamlatılmış ve başvurunun

Komisyona sunulmasına engel teşkil edecek bir eksikliğinin bulunmadığı tespit

edilmiştir.

3. İkinci Bölüm Birinci Komisyonunca 17/3/2015 tarihinde,

başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar

verilmiştir.

4. Bölüm Başkanı tarafından 25/3/2016 tarihinde, başvurunun

kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar

verilmiştir.

5. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık tarafından herhangi bir görüş bildirilmemiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

A. Olaylar

6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

7. "Kahraman" kod adlı tanık, C.O. isimli kişinin

öldürülmesi olayına ilişkin olarak 22/6/2011 tarihinde jandarma görevlilerine

ifade vermiştir. Tanık Kahraman, Bayram O.nun

kendisini telefonla arayarak göndereceği iki kişiye C.O.yu göstermesini

istediğini, bu kişiyi öldürmek istediğini anlayıp itiraz ettiğini fakat ısrar

etmesi üzerine isteğini kabul ettiğini, sonraki bir tarihte Kars'a gelen

kişilere C.O.nun buralarda olmadığını söylediğini,

bir hafta on gün sonra telefonla konuştuğu Bayram O.yu bu işe kendisini

karıştırmaması hususunda uyardığını, C.O.nun

öldürüldüğünü öğrendikten sonra Bayram O.yu aradığını, olayı sorduğunda

kendisine bu tür şeylerin telefonda konuşulamayacağını söylediğini

belirtmiştir.

8. Gizli tanığın alınan ek ifadesine göre tanık, yanına gelen

bir kişiye karşıdan geçmekte olan C.O.yu göstermiştir.

9. Aydın O. şüpheli olarak 22/6/2011 tarihinde Cumhuriyet

savcısına verdiği ifadesinde; okunan iletişimin tespiti tutanağındaki

görüşmelerde hayvan ve bal alışverişiyle ilgili konuşmalar yaptığını, C.O.nun öldürülmesine dair bir hususun konuşulmadığını

belirtmiştir.

10. Tanığın ifadesi doğrultusunda kamera kayıtları

incelenmiştir. Sonradan Aydın O. olduğu anlaşılan tanık, bu görüntüleri izlemiş

ve C.O.yu göstermesini isteyen kişiyi Fikret Ö. olarak teşhis etmiştir.

11. Fikret Ö.nün telefon kayıtlarının

araştırılması sonucunda bu kişinin başvurucu ve Süleyman H. ile irtibatlı

olduğu anlaşılmıştır.

12. Şüpheli Süleyman H. 17/9/2011 tarihinde yapılan sorgusunda,

hayvan alım satım işi için Fikret Ö.yle birlikte

Kars'a birkaç kez gittiklerini, en son seyahatlerinden dönüşte Fikret Ö.ye C.O.

ile Aydın O.yu nereden tanıdığını sorduğunu, Fikret Ö.nün

cevap olarak Ergül O.nun bir akrabasının ölümünden

sorumlu tuttuğu C.O.yu kendisine öldürtmek istediğini söylediğini, bu işten

vazgeçmesini Fikret Ö.den istediğini ve bu konuda

tartıştıklarını belirtmiştir. Süleyman H. ayrıca, verdiği sabit numaradan

sonraki bir tarihte Fikret Ö.yü aradığını ve ne

olduğunu sorduğunu, Fikret Ö.nün C.O.yu Ergül O.nun öldürdüğünü fakat kendisinin olaya karışmadığını

belirttiğini, Fikret Ö.nün devamında cep telefonunda

bu olayla ilgili ileri geri konuşmamasını ve değişik kelimelerle sormasını

istediğini ileri sürmüştür.

13. Şüpheli Bayram O. 20/9/2011 tarihinde Cumhuriyet savcısına

verdiği ifadesinde, gizli tanık Kahraman'ın ileri sürdüğünün aksine Aydın O.dan göndereceği iki kişiye C.O.yu göstermesini cinayet

amacıyla değil hayvan alım satımıyla ilgili olarak istediğini belirtmiştir.

Bayram O., C.O.nun kaynını

öldürdüğü ve bunun yanına kâr kalmayacağı şeklinde bir konuşma yapmadığını

belirtmiştir.

14. Şüpheli Fikret Ö. 13/10/2011 tarihli Cumhuriyet Savcılığı

ifadesinde; hayvan alım satım işiyle ilgili olarak Ergül O.nun

kendisini Bayram O.ya, bu kişinin de Aydın O.yayönlendirdiğini, Kars'a Süleyman H. ile birlikte

gittiklerini ve C.O. ile görüştüklerini söylemiştir. Fikret Ö. devamında;

sonraki bir tarihte tekrar Kars'a geldiğini, hayvan almak üzere C.O. ile

birlikte bir yere gittiklerini, olay yerine vardıklarında şahsın Kürtçe bir

şeyler söylediğini ve orada bulunan binanın arkasından da bir kişinin

belirdiğini, C.O.nun silah çıkartarak üzerindeki

paraları vermesini istediğini, o esnada gelen bir araba sesiyle şahsın

irkilmesi üzerine havaya ateş etmek üzere silahını çıkarttığını, C.O.nun eline sarılması üzerine silahın patladığını ve

şahsın yere düştüğünü belirtmiştir.

15. Başvurucu 13/10/2011 tarihte alınan ifadesinde, Bayram O.yu

arayarak daha önceden tanıdığı Fikret Ö.ye hayvan alım satımından yardımcı

olmasını istediğini, Fikret Ö.nün sonradan

akrabalarının yardım etmediğini söylediğini, telefon kayıtlarında yirmi defa

Fikret Ö. ile görüştüğü görülmekte ise de sadece dört beş kez bu kişiyi

aradığını, diğer görüşmeleri kendisine yardımcı olan ve Fikret Ö.yle ailecek görüşen Şahin isimli kişinin yapmış

olabileceğini, Süleyman H.nin ifadesinin aksine C.O.yla aralarında bir husumetin olmadığını ve suçlamaları

kabul etmediğini söylemiştir.

16. Yapılan sorgusunun ardından 13/10/2011 tarihinde

başvurucunun tutuklanmasına karar verilmiştir.

17. Kars Cumhuriyet Başsavcılığı 21/10/2011 tarihinde;

başvurucu, Fikret Ö., Bayram O., Süleyman H. ve Aydın O hakkında tasarlayarak

adam öldürme, bu suça azmettirme ve iştirak etme suçlarından iddianame

düzenlemiştir.

18. Kars Ağır Ceza Mahkemesi önünde görülen 1/12/2011 tarihli

celsede Aydın O. haricindeki sanıklar ile başvurucu dinlenmiştir. Sanıklar,

soruşturma aşamasında alınan beyanlarıyla benzer yönde ifade vermişlerdir.

19. Sanık Aydın O., 29/12/2011 tarihli celsede dinlenmiştir.

Aydın O.; Bayram O.nun hayvan alım satımında iki

kişiye yardımcı olması için kendisini aradığını, Süleyman H. ve Fikret Ö. ile

iki kez bu konuyla ilgili görüştüğünü, eşinin rahatsızlanmasının ardından

yardımcı olamayacağını bu kişilere söylediğini belirtmiştir. Tanık olarak

verdiği ifadesinin okunmak istenmesi üzerine Aydın O.nun

müdafii, sanığın gizli tanık sıfatıyla alınan

beyanının okunamayacağını ve delil olarak kullanılamayacağını ileri sürmüştür.

Okunan kolluk ifadesiyle ilgili olarak ise tutanaktaki gibi beyanda

bulunmadığını, bir görevlinin ölüm olayına karıştığına ilişkin dedikodu

olduğunu söylemesi üzerine karışmadığı bir olayla ilgili suçlanmaktan

korktuğunu, şeker rahatsızlığı nedeniyle okumadan tutanağı imzaladığını iddia

etmiştir. Bu duruşmada hazır bulunan başvurucu ve müdafii,

sanık Aydın O.nun okunan ve duruşmada alınan

ifadelerine dair herhangi bir beyanda bulunmamıştır. Mahkeme Başkanı, tanık

ifadesinin 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 48.

maddesinde düzenlenen ihtarat yapılmadan alındığını

belirtmiş; beyanların okunmasına muhalif kalmıştır.

20. Kars Ağır Ceza Mahkemesinin 18/9/2012 tarihli ve E.2011/261,

K.2012/236 sayılı kararıyla başvurucu, öldürmeye azmettirmekten ağırlaştırılmış

müebbet hapis cezasına mahkûm edilmiştir. Mahkeme; Aydın O.nun

gizli tanık olarak verdiği ifadesini, sanıkların savunmalarını, sanıklar

arasındaki telefon görüşmelerine ilişkin kayıtları, otopsi raporunu, sanık

Fikret Ö.den ele geçirilen silahın olayda

kullanıldığını ortaya koyan balistik raporunu dikkate alarak sanıklara atılı

suçun sübut bulduğunu kabul etmiştir. Otopsi raporunda maktulün başının

arkasından vurulduğu yönündeki tespit doğrultusunda sanık Fikret Ö.nün olayın meydana geliş şekline dair ifadesine itibar

etmemiştir.

21. Kararın ilgili kısımları aşağıdaki gibidir:

"C... O...un öldürülmesi için sanık Ergül

Okulmuş' unarkadaşı olan ... F... Ö...in yanına

gittiği, durumu F...'e anlattığı, F... Ö...'in C... O...'un öldürülmesini kabul

ettiği, ... B... O...'un sanık A... O...'u arayarak gönderdiği iki adama C...'i

göstermesini istediği, ... sanık A... O...'un ... sanıklar F... Ö...ve S... H...'a

maktül C...'i gösterdiği,sanık

A... O...'unmaktül C...'e sanıkları hayvan tüccarı

olarak tanıttığı,... sanık F... Ö...'in ... sakeigffasının

arka kısmından tek kurşun ile vurduğu tüm dosya kapsamından anlaşılmaktadır.

...

Sanık F... Ö...'in daha önce suç işleme yani maktül C... O...'u öldürme fikri olmadan Sanık E... O...'un

sanık F... Ö...i maktül C... O...'u öldürmesi

konusunda ikna ettiği[nden], sanığın bu eylemi ...

tasarlayarak kasten insan öldürme suçuna azmettirme olarak değerlendirilmiş;"

22. Başvurucu; bu kararı Aydın O.nun

hem gizli tanık hem de sanık olarak ifade verdiği, tanığın ifadesinin 5271

sayılı Kanun'un 48. ve 50. maddelerine aykırı biçimde alındığı, kovuşturma

aşamasında kimliğinin ortaya çıkması nedeniyle tanık sıfatıyla verilen beyanların

yok hükmünde olduğu, öldürme olayına azmettirdiğini gösteren somut delil

bulunmadığı gerekçeleriyle temyiz etmiştir.

23. Yargıtay 1. Ceza Dairesi, duruşmalı olarak yaptığı ve

başvurucu müdafiinin de hazır bulunduğu temyiz

incelemesinin ardından 24/6/2014 tarihli ve E.2014/1344, K.2014/3608 sayılı

ilamıyla kararı onamıştır. Yargıtay ilamında, Aydın O.nun

tanık olarak alınan ifadelerinin okunmasıyla ilgili aşağıdaki değerlendirmede

bulunulmuştur:

"1- Sanık Aydın O...’un

22.06.2011 saat 01.45’te “şüpheli” sıfatı ile Cumhuriyet Savcılığında müdafii huzurunda usulüne uygun bir biçimde alınan

ifadesinin ardından, aynı tarihte önce saat 03.15, ardından da saati

belirtilmeyen bir zamanda bu kez “tanık” sıfatı ile yine Cumhuriyet

Savcılığında müdafii bulunmadan ifadelerinin

alındığı, ancak “tanık” sıfatı ile alınan ifadelerinden önce, CMK’nın 48. maddesi uyarınca, kendisini ceza kovuşturmasına

uğratabilecek nitelikte olan sorulara cevap vermekten çekinebileceğine ilişkin

bildirimin yapılmadığı, soruşturma sırasında bu şekilde alınan ve hukuka aykırı

delil özelliği taşıyan ifadelerin, CMK’nın 206.

maddesi hükmü ihlal edilerek kovuşturma sırasında sanığa okunduğu, aynı zamanda

hükme de esas teşkil edecek deliler arasında gösterildiği anlaşılmış ise de;

HTSL raporları ve hukuka uygun olarak

iletişimin tespiti, dinlenmesi ve kayda alınmasına ilişkin karann

uygulanması sonucunda, sanıklar F... [Ö]... ve S... H... arasında tespit edilip

tutanağa bağlanan telefon görüşmeleri ile uyumluluk gösteren, diğer sanıklar

F... Ö..., Ergül Okulmuş, B... O...’un tevilli ikrar

niteliğindeki ifadeleri ile özellikle sanık S... H.’ın

tüm aşamalarda, oluşa ve dosya kapsamına uygun ifadeleri dikkate alınarak,

yazılı biçimde hükümler kurulmasında bir isabetsizlik görülmemiş,

Bu husus bozma nedeni yapılmamıştır."

24. Yargıtay ilamı 26/6/2014 tarihinde tefhim edilmiştir.

25. Başvurucu 25/07/2014 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

B. İlgili Hukuk

26. 5271 sayılı Kanun'un 48. maddesinde, ifade alma işlemi

öncesinde kendisi ve yakınları hakkında ceza kovuşturması açılmasına yol

açabilecek nitelikteki sorulara cevap vermeme hakkı bulunduğunun tanığa

hatırlatılması gerektiği düzenlenmiştir.

27. 5271 sayılı Kanun'un 206. maddesinin (2) numaralı fıkrasının

(a) bendi uyarınca kanuna aykırı elde edilen delillerin mahkemelerce

reddedilmesi gerekmektedir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

28. Mahkemenin 16/11/2016 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

29. Başvurucu; aynı davada sanık olan Aydın O.nun

gizli tanık sıfatıyla dinlenilmesinin hukuka aykırı olduğunu, bu kişinin

menfaat çatışması ya da suçlanma korkusuyla doğru ifade vermeme ihtimalinin

yüksek olduğunu, kimliğinin ortaya çıkması nedeniyle kovuşturma aşamasında

tanık olarak dinlenilemeyecek bu kişinin beyanlarının hukuki değer

taşımadığını, mahkûmiyet hükmünün Aydın O.nun gizli

tanık olarak verdiği ifadelere dayandırıldığını, yeterli nitelikte delil

bulunmamasına rağmen mahkûm edildiğini, temyiz aşamasında ileri sürdükleri

itirazların karşılanmadığını belirterek kanun önünde eşitlik ilkesinin, hak

arama özgürlüğünün, masumiyet karinesinin, kişi hürriyeti ve güvenliği ile

etkili başvuru haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme

30. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan

hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini

kendisi takdir eder (Tahir Canan,

B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun iddialarının hakkaniyete uygun

yargılanma hakkı kapsamında incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir.

31. Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü fıkrası şöyledir:

"Bireysel başvuruda,

kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlarda inceleme yapılamaz."

32. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 48. maddesinin (2) numaralı

fıkrasının ilgili kısmı şöyledir:

"Mahkeme, … açıkça

dayanaktan yoksun başvuruların kabul edilemezliğine karar verebilir."

33. 6216 sayılı Kanun'un 48. maddesinin (2) numaralı fıkrasında

açıkça dayanaktan yoksun başvuruların Mahkemece kabul edilemezliğine karar

verilebileceği belirtilmiştir. Anayasa'nın 148. maddesinin dördüncü fıkrasında

ise açıkça dayanaktan yoksun başvurular kapsamında değerlendirilen kanun

yolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireysel başvuruda

incelenemeyeceği kurala bağlanmıştır.

34. Anılan kurallar uyarınca ilke olarak derece mahkemeleri

önünde dava konusu yapılmış maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerin

değerlendirilmesi, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanması ile derece

mahkemelerince uyuşmazlıkla ilgili varılan sonucun esas yönünden adil olup

olmaması bireysel başvuru incelemesine konu olamaz. Bunun istisnası, derece mahkemelerinin

tespit ve sonuçlarının bariz takdir hatası veya açık keyfîlik

içermesi ve bu durumun kendiliğinden bireysel başvuru kapsamındaki hak ve

özgürlükleri ihlal etmiş olmasıdır. Bu çerçevede kanun yolu şikâyeti

niteliğindeki başvurular, derece mahkemesi kararları bariz takdir hatası veya

açık keyfîlik içermedikçe Anayasa Mahkemesince esas

yönünden incelenemez (Onur Gür,

B. No: 2012/828, 21/11/2013, § 21).

35. Belirli bir davaya ilişkin sunulan delilin geçerli olup

olmadığını ve delil sunma ve inceleme yöntemlerinin yasaya uygun olup

olmadığını denetlemek Anayasa Mahkemesinin görevi kapsamında olmayıp Mahkemenin

görevi, başvuru konusu yargılamanın bütünlüğü içinde adil olup olmadığını

değerlendirmektir (Muhittin Kaya ve Muhittin

Kaya İnşaat Taahhüt Madencilik Gıda Turizm Pazarlama Sanayi ve Ticaret Ltd.

Şti., B. No: 2013/1213, 4/12/2013, § 27).

36. Başvurucu, sanık Aydın O.nun gizli

tanık sıfatıyla yaptığı beyanların delil olarak kullanılamayacağını ve

mahkûmiyetini haklı gösterecek yeterli delilin bulunmadığını ileri sürmüştür.

Dolayısıyla başvurucunun iddialarının özü, Derece Mahkemelerinin delilleri

değerlendirme ve yorumlamada isabet edemediğine; esas itibarıyla yargılamanın

sonucuna ilişkindir ve kanun yolu şikâyeti niteliğindedir.

37. Sanık Aydın O.nun gizli tanığın

kendisi olduğunu açıkladığı ve ilgili ifadenin okunduğu 29/12/2011 tarihli

duruşmaya başvurucu ve müdafii de katılmış ancak

herhangi bir itiraz dile getirmemişlerdir (bkz. § 19). Bu itibarla gizli tanık

ifadesinin okunmasına ve delil olarak kullanılmasına karşı çıkma olanağının

kovuşturma aşamasında başvurucuya tanındığı görülmektedir. Başvurucu, bu

husustaki itirazlarını temyiz dilekçesinde dile getirmiştir. Başvurucu, temyiz

aşamasında duruşma imkânından da yararlanmıştır. Yargıtay ilamında, ifadelerin

delil niteliğinde değerlendirilmesi ve usulüne uygun biçimde alınmaması

nedenleriyle duruşmada okunmasının ve karara esas alınmasının hatalı olduğu

kabul edilmiştir. Bununla birlikte dosyada mevcut diğer delillere dikkat

çekilerek anılan beyanların kullanılmasının hükmün bozulmasını gerektirmediği

sonucuna ulaşılmıştır (bkz. § 23).

38. Dolayısıyla "silahların eşitliği" ve

"çelişmeli yargılama" ilkelerine uygun biçimde aleyhindeki delillere

itiraz etmesine uygun olanakların başvurucuya sağlandığı anlaşılmaktadır.

39. Mahkemece; başvurucunun savunmasına, sanık Aydın O.nun gizli tanık olarak verdiği ifadesine, diğer

sanıkların ifadelerine, sanıklar arasındaki iletişim kayıtlarına, otopsi ve

balistik raporlarına dayanılarak karar verilmiştir(bkz. §§ 20, 21). Anılan

kararda tarafların iddia ve savunmaları, dosyaya sundukları deliller

değerlendirilerek ilgili hukuk kuralları da yorumlanmak suretiyle bir sonuca

ulaşılmıştır.

40. Somut olayda başvurucunun delillerini sunma ve delillerin

değerlendirilmesi konusunda farklı bir muameleye tabi tutulduğuna dair somut

bir olgu bulunmamakta olup mahkûmiyet hükmü, duruşmada başvurucu ve vekilinin

huzurunda tartışılmış delillere dayandırılmıştır. Yargıtay, sanık Aydın O.nun tanık sıfatıyla verdiği ifadesini hukuka aykırı delil

olarak değerlendirmiş; iletişimin tespiti, dinlenmesi ve kayda alınmasına

ilişkin kararın uygulanması sonucunda sanıklar F.Ö. ve S.H. arasında tespit

edilip tutanağa bağlanan telefon görüşmelerini, diğer sanıklar F.Ö., Ergül Okulmuş,

B.O.ve S.H.nın ifadelerini dikkate alarak bu hususu

makul gerekçelerle bozma sebebi yapmamıştır. Sonuç olarak delillerin

değerlendirilmesinde ve hukuk kurallarının uygulanmasında bariz takdir hatası

veya açık bir keyfîlik oluşturan bir bulguya

rastlanmamıştır.

41. Açıklanan nedenlerle başvurucunun kanun yolu şikâyeti

niteliğindeki iddialarının açıkça dayanaktan

yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi

gerekir.

A. Hakkaniyete uygun yargılanma hakkının ihlal edildiğine

ilişkin iddiaların açıkça dayanaktan yoksun

olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA

16/11/2016 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin

YILDIRIM

Üyeler

:

Serdar

ÖZGÜLDÜR

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Recep

KÖMÜRCÜ

Recai AKYEL

Raportör

:

Akif

YILDIRIM

Başvurucu

:

Ergül

OKULMUŞ

Vekili

:

Av. Turan

ARAS