Erkan Kumbul Başvurusu (B. No: 2016/12807)

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

ERKAN KUMBUL BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2016/12807)

Karar Tarihi: 9/6/2020

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, iş kazası sonucu maluliyetinden doğan maddi ve

manevi tazminatın ödetilmesi davasında verilen kararın hakkaniyete aykırı

olması ve yargılamanın uzun sürmesi nedenleriyle adil yargılanma hakkının ihlal

edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 18/7/2016 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar

özetle şöyledir:

6. Başvurucu, Millî Eğitim Bakanlığına bağlı İncesu Endüstri

Meslek Lisesi Metal İşleri Bölümü öğrencisi iken Y. Çelik Kapı Ltd. Şti.ye

(Şirket) ait işyerinde staj yapmaya başlamıştır. Staj sırasında 1/2/2002

tarihinde iş kazası geçirmiş ve sakatlanarak sürekli iş göremez hâle gelmiştir.

Bunun üzerine başvurucu maddi ve manevi tazminata karar verilmesi istemiyle

Millî Eğitim Bakanlığı ve Şirket aleyhine dava açmıştır.

7. Ankara 11. İş Mahkemesi (Mahkeme) 28/12/2011 tarihli kararla

maddi tazminat ve manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne karar vermiştir.

8. Temyiz üzerine Yargıtay 21. Hukuk Dairesi 8/11/2012 tarihli

kararında; hükme esas alınan kusur ve hesap raporlarının doğru hesaplanmadığını

belirterek, iş güvenliği uzmanlarından oluşan üç kişilik bilirkişi heyetinden

davaya konu iş kazasında ilgililerin kusur oranlarının tespiti için yeni rapor

alınarak ve tazminatın hesaplanması için de aktüerya hesabı konusunda uzman

bilirkişiden hüküm tarihine en yakın tarihte belli olan veriler gözönünde

bulundurulup asgari ücret esas alınmak suretiyle zarar hesabı yaptırılarak

Kurumca bağlanan gelirlerin en son peşin sermaye değerini düştükten sonra

sonucuna göre karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle, mahkeme kararını

bozmuştur.

9. Bozma kararı sonrasında yargılamaya devam eden Mahkeme

24/2/2015 tarihli karar ile bozma ilamına uyarak Millî Eğitim Bakanlığına

yönelik davanın reddine, davalı Şirket yönünden davanın kısmen kabulüne karar

vermiştir.

10. Hüküm taraflarca temyiz edilmiştir. Yargıtay 21. Hukuk

Dairesi 31/3/2016 tarihli kararla ilk derece mahkemesi kararını onamıştır.

11. Nihai kararın hangi tarihte tebliğ edildiği veya öğrenildiği

başvuru evrakından anlaşılamamakla birlikte başvurucu 18/7/2016 tarihinde

bireysel başvuruda bulunmuştur.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

12. Mahkemenin 9/6/2020 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Makul Sürede

Yargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia

1. Başvurucunun iddiaları

13. Başvurucu, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğini

ileri sürmüştür.

2. Değerlendirme

14. Bireysel başvuruda bulunulduktan sonra yürürlüğe giren

25/7/2018 tarihli ve 7145 sayılı Kanun'un 20. maddesiyle 9/1/2013 tarihli ve

6384 sayılı Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine Yapılmış Bazı Başvuruların

Tazminat Ödenmek Suretiyle Çözümüne Dair Kanun'a geçici madde eklenmiştir.

15. 6384 sayılı Kanun'a eklenen geçici maddeye göre

yargılamaların uzun sürmesi ve yargı kararlarının geç veya eksik icra edilmesi

ya da icra edilmemesi şikâyetiyle Anayasa Mahkemesine yapılan ve bu maddenin

yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla Anayasa Mahkemesi önünde derdest olan

bireysel başvuruların başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle verilen kabul

edilemezlik kararının tebliğinden itibaren üç ay içinde yapılacak müracaat

üzerine Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Tazminat Komisyonu Başkanlığı (Tazminat

Komisyonu) tarafından incelenmesi öngörülmüştür.

16. Ferat Yüksel (B.

No: 2014/13828, 12/9/2018) kararında Anayasa Mahkemesi; yargılamaların makul

sürede sonuçlandırılmadığı ya da yargı kararlarının geç veya eksik icra

edildiği ya da hiç icra edilmediği iddiasıyla 31/7/2018 tarihinden önce

gerçekleştirilen bireysel başvurulara ilişkin olarak Tazminat Komisyonuna

başvuru imkânının getirilmesine ilişkin yolu ulaşılabilir olma, başarı şansı

sunma ve yeterli giderim sağlama kapasitesinin bulunup bulunmadığı yönlerinden

inceleyerek bu yolun etkililiğini tartışmıştır.

17. Ferat Yüksel

kararında özetle anılan başvuru yolunun kişileri mali külfet altına sokmaması

ve başvuruda kolaylık sağlaması nedenleriyle ulaşılabilir olduğu, düzenleniş

şekli itibarıyla ihlal iddialarına makul bir başarı şansı sunma kapasitesinden

mahrum olmadığı ve tazminat ödenmesine imkân tanıması ve/veya bu mümkün

olmadığında başka türlü telafi olanakları sunması nedenleriyle potansiyel

olarak yeterli giderim sağlama imkânına sahip olduğu hususunda

değerlendirmelerde bulunulmuştur (Ferat

Yüksel, §§ 27-34). Bu gerekçeler doğrultusunda Anayasa Mahkemesi,

ilk bakışta ulaşılabilir olan ve ihlal iddialarıyla ilgili başarı şansı sunma

ve yeterli giderim sağlama kapasitesi olduğu görülen Tazminat Komisyonuna

başvuru yolu tüketilmeden yapılan başvurunun incelenmesinin bireysel başvurunun

ikincil niteliği ile bağdaşmayacağı sonucuna vararak başvuru yollarının

tüketilmemiş olması nedeniyle kabul edilemezlik kararı vermiştir (Ferat Yüksel, §§ 35, 36).

18. Mevcut başvuruda, söz konusu karardan ayrılmayı gerektiren

bir durum bulunmamaktadır.

19. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının başvuru yollarının tüketilmemiş olması nedeniyle

kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Diğer İhlal İddiaları

20. Başvurucu; tazminatı hesaplanırken teknisyen ücretinin

dikkate alınması gerektiği hâlde asgari ücret üzerinden hesaplama yapılarak

eksik tazminata ve faize hükmedildiğini, olayda Millî Eğitim Bakanlığının

denetim görevini yerine getirmemesi nedeniyle sorumlu olduğunu, bu açıdan

davanın husumet yokluğundan reddedilmesinin usul ve kanuna aykırı olduğunu

belirterek Anayasa'nın 36. maddesinde tanımlanan adil yargılanma hakkının ihlal

edildiğini ileri sürmüştür.

21. Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü fıkrasında, kanun

yolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireysel başvuruda

incelenemeyeceği belirtilmiştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde dava

konusu yapılmış maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerin

değerlendirilmesi, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanması ile

uyuşmazlıkla ilgili varılan sonucun adil olup olmaması bireysel başvuru konusu

olamaz. Ancak bireysel başvuru kapsamındaki hak ve özgürlüklere müdahale teşkil

eden, bariz takdir hatası veya açık bir keyfîlik içeren yorum, uygulama ve

sonuçlar Anayasa Mahkemesinin denetim yetkisi kapsamındadır (Ahmet Sağlam, B. No: 2013/3351, 18/9/2013,

§ 42).

22. Somut olayda Mahkemece tarafların bilirkişilerce tespit

edilen kusur oranlarına ve emsal ücrete göre yapılan hesaplama sonucu

başvurucunun iş kazası nedeniyle uğradığı maddi zarar tespit edilerek dava

kısmen kabul edilmiş, Yargıtay tarafından yukarıda açıklanan gerekçelerle (bkz.

§ 8) hüküm bozulmuştur. Mahkemece bozma ilamı doğrultusunda gerekli

araştırmalar yapılmış, yeniden alınan bilirkişi raporu doğrultusunda

başvurucunun zararı hüküm tarihine en yakın tarihte belli olan veriler

gözönünde bulundurulmak suretiyle tespit edilmiş, bir kısım davalı açısından

alacağa olay tarihinden itibaren yasal faiz yürütülerek davanın kısmen

kabulüne, davalı Millî Eğitim Bakanlığı açısından husumetten reddine karar

verilmiştir. Bu itibarla başvurucu tarafından ileri sürülen iddialar,

mahkemelerce delillerin değerlendirilmesi ve hukuk kurallarının yorumlanmasına

ilişkin olup mahkeme kararlarında bariz takdir hatası veya açık bir keyfîlik

oluşturan bir hususun da bulunmadığı dikkate alındığında ihlal iddialarının kanun

yolu şikâyeti niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır.

23. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabul edilebilirlik

koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça

dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar

verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. 1. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin

iddianın başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle

KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

2. Diğer ihlal iddialarının açıkça

dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA

9/6/2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Hasan Tahsin GÖKCAN

Üyeler

:

Burhan ÜSTÜN

Hicabi DURSUN

Muammer TOPAL

Yusuf Şevki HAKYEMEZ

Raportör

:

Fatma Burcu NACAR YÜCE

Başvurucu

:

Erkan KUMBUL

Vekili

:

Av. Mehmet SÖĞÜT