Ertan Karayel ve Oytun Berk Dengi Başvurusu (B. No: 2022/41434)

I. BAŞVURUNUN ÖZETİ

1. Başvuru, 8/3/2012 tarihli ve 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesi Hakkında Kanun kapsamındaki tedbir talebinin reddedilmesi nedeniyle maddi ve manevi varlığın korunması ve geliştirilmesi hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

2. Başvurucular, gayrimenkul danışmanlığı yapmaktadır. Gayrimenkul satım hizmeti nedeniyle yaşadıkları ihtilaflar sonucu hakaret ve tehdide maruz kaldıklarını ileri sürerek 6284 sayılı Kanun kapsamında tedbir uygulanmasını talep etmiştir.

Küçükçekmece 1. Aile Mahkemesi 6284 sayılı Kanun'un 5. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a), (c), (d), (e), (f) bentleri uyarınca aleyhine tedbir talep edilen M.K. ve A.T.nin başvuruculara karşı şiddet tehdidi, hakaret, aşağılama veya küçük düşürmeyi içeren söz ve davranışlarda bulunmamalarına, başvurucuların bulunduğu konuta, okula ve işyerine yaklaşmamalarına, eşinin yakınlarına, tanıklarına ve kişisel ilişki kurulmasına ilişkin hâller saklı kalmak üzere çocuklarına yaklaşmamalarına, şahsi ve ev eşyalarına zarar vermemelerine, başvurucuları her türlü iletişim vasıtalarıyla veya sair suretle rahatsız etmemelerine karar vermiştir.

3. Aleyhine tedbir talep edilen A.T. kararlara karşı itirazlarda bulunmuştur. İtiraz dilekçelerinde başvurucuları tehdit etmediğini, aksine kendisinin tehdit edildiğini belirtmiştir. Küçükçekmece 2. Aile Mahkemesi (itiraz mercii) itirazların kabulüne kesin karar vererek başvurucular lehine ve A.T. aleyhine verilen tedbir kararlarının kaldırılmasına karar vermiştir. Kararların gerekçesinde, başvurucuların 6284 sayılı Kanun kapsamında lehine koruma kararı verilecek kişilerden olmadığı ve olayların ilgili yasa kapsamında değerlendirilemeyeceği belirtilmiştir.

4. Başvurucular, nihai hükmü 7/4/2022 tarihinde öğrendikten sonra 14/4/2022 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

5. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

II. DEĞERLENDİRME

6. 2022/41946 numaralı başvurunun 2022/41434 numaralı başvuru ile birleştirilmesine karar verilmesi gerekir.

7. Başvurucular; tedbir taleplerinin gerekçesiz reddedilmesi nedeniyle gerekçeli karar hakkının, yaşam hakkının ve kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

8. Adalet Bakanlığı (Bakanlık) görüşünde, Anayasa Mahkemesinin bazı kararlarına yer verilmek suretiyle bu kararlar ve somut olayın kendine özgü şartları dikkate alınarak bir değerlendirme yapılması gerektiği bildirilmiştir. Bakanlık görüşünün ekinde sunulan Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının görüşünde 6284 sayılı Kanun çerçevesinde yapılan tanımların değerlendirmede gözetilmesi gerektiği bildirilmiştir. Başvurucular, Bakanlık görüşüne verdikleri cevap dilekçesinde başvuru formundaki iddialarını tekrarlamıştır.

9. Başvurucuların bahse konu ihlal iddialarını münhasıran mahkemeler tarafından 6284 sayılı Kanun kapsamında tedbir kararı verilmemesine dayandırdığı anlaşılmıştır. Anayasa Mahkemesinin benzer konulardaki daha önceki kararları da dikkate alınarak başvurucuların tüm şikâyetleri Anayasa'nın 17. maddesinin birinci fıkrasında düzenlenen maddi ve manevi varlığın korunması ve geliştirilmesi hakkı kapsamında incelenmiştir (Eylem Çetin Demir [1. B.], B.

No: 2014/2302, 9/11/2017, § 28; A.Z.Ö. [2. B.], B. No: 2014/546, 19/12/2017, § 60; Ö.T. [1. B.], B. No: 2015/16029, 19/2/2019, § 25; K.Ş. [2. B.], B. No: 2016/14613, 17/7/2019, § 32; Halil Mecitoğlu [2. B.], B. No: 2021/34314, 4/2/2025, § 8 ). Somut olayda tedbir talebinin reddi nedeniyle başvurucuların maddi ve manevi varlığının korunması hakkı bağlamında kamu makamlarının pozitif yükümlülükleri yönünden inceleme yapılması gerekmektedir.

10. Anayasa Mahkemesi kararlarında 6284 sayılı Kanun kapsamında şiddete uğrayan veya şiddete uğrama tehlikesi bulunan kadınların, çocukların, aile bireylerinin korunması ve bu kişilere yönelik şiddetin önlenmesi amacıyla alınacak tedbirlere ilişkin usul ve esaslar ile yaptırımların düzenlendiği, gerekli yasal altyapının oluşturulduğu ve şiddete uğrayanların veya şiddete uğrama tehlikesi bulunanların korunması yönünden kurulan hukuk sisteminin yetersiz olmadığı vurgulanmıştır (K.Ş., § 39; A.Z.Ö., § 76; Ö.T., § § 25, 32).

11. Bunun yanında gerekçeli karar hakkının yargılamada ileri sürülen tüm iddialara ayrıntılı şekilde yanıt verilmesi gerektiği şeklinde anlaşılamayacağını belirtmek gerekmektedir. Bu nedenle gerekçe gösterme zorunluluğunun kapsamı, kararın niteliğine göre değişebilir (Mehmet Yavuz [1. B.], B. No: 2013/2995, 20/2/2014, § 51). Ancak ileri sürülen iddialardan biri kabul edildiğinde davanın sonucuna etkili olması hâlinde mahkeme bu hususa belirli ve açık bir yanıt vermek zorunda olabilir (Yasemin Ekşi [1. B.], B. No: 2013/5486, 4/12/2013, § 56).

12. Somut olayda başvurucular ticari işten kaynaklı ilişkide bulunduğu kişilerle aralarında yaşanan husumet nedeniyle tehdit edildiklerini, kendilerine yönelik hakaret içeren sözler söylendiğini iddia ederek mahkemelerden 6284 sayılı Kanun kapsamında tedbir uygulanmasını talep etmiştir. Yargılama makamları ise başvurucuların taleplerinin 6284 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilemeyeceği sonucuna ulaşarak kanunda aranan şartlar sağlanmadığından taleplerin reddine karar vermiştir.

13. Yargılama süreçleri bir bütün hâlinde incelendiğinde; mahkemelerce tedbir talebinin esasının incelenebilmesi için öncelikle talebin 6284 sayılı Kanun kapsamında olup olmadığının değerlendirilmesi gerektiğini söylemek mümkündür. Somut olayda da başvurucuların ileri sürdüğü iddiaların öncelikle ilgili kanun kapsamında bulunup bulunmadığı hususunun mahkemelerce incelendiği ve buna göre bir sonuca ulaşıldığı anlaşılmaktadır.

6284 sayılı Kanun'un 1. maddesinde kanunun amacı, kapsamı ve ortaya koyduğu temel ilkeler açıkça belirlenmiştir. Buna göre mahkemelerce yapılan değerlendirmelerde somut olayda ileri sürülen iddialar ve belirtilen vakalar bağlamında başvurucuların talebinin 6284 sayılı Kanun kapsamındaki şartları sağlamadığı kanaatine varıldığı görülmektedir.

Sonuçta 6284 sayılı Kanun'un 1. maddesinde düzenlenen kanunun amacı, kapsamı ve ortaya koyduğu temel ilkeler dikkate alındığında bu bağlamda kararlarda ilgili ve yeterli gerekçeye yer verilmediği söylenemez (Halil Mecitoğlu, § 12).

14. Bunun yanında başvurucuların iş ilişkisindeki sorunlardan kaynaklandığını ileri sürdüğü iddiaların talebe dayanak yapıldığı gözönüne alındığında maddi ve manevi varlığın korunması ve geliştirilmesi hakkı yönünden yargısal makamlarca kullanılan takdir yetkisinin sınırının aşılmadığı değerlendirilmiştir. Ayrıca kararlarda bariz takdir hatası veya açık keyfîlik oluşturan bir bulguya rastlanmadığı vurgulanmalıdır.

Dolayısıyla maddi ve manevi varlığın korunması ve geliştirilmesi hakkı bakımından kamu makamlarının pozitif yükümlülüklerini yerine getirmediği veyahut 6284 sayılı Kanun'un amacına aykırı şekilde hareket edildiği sonucuna ulaşılamaz. Böylelikle anılan hak yönünden açık ve görünür bir ihlalin bulunmadığı değerlendirilmiştir. (Halil Mecitoğlu, § 13). Somut başvuruda, anılan kararda açıklanan ilkelerden ve ulaşılan sonuçtan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır.

15. Açıklanan gerekçelerle maddi ve manevi varlığın korunması ve geliştirilmesi hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Recai AKYEL Selahaddin MENTEŞ Muhterem İNCE Yılmaz AKÇİL Raportör : Burak TOPALOĞLU Başvurucular : 1. Ertan KARAYEL 2. Oytun Berk DENGİ Vekili : Av. Kerem GÜRSES