Fahri Turan Erkek ve Diğerleri Başvurusu (B. No: 2023/23513)

I. BAŞVURUNUN ÖZETİ

1. Başvuru, ihtiyati tedbirin uzun sürmesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir. Ayrıca başvurucu Turan Erkek, bir taşınmazdaki payı üzerine konulan ihtiyati tedbirin kaldırılması için teminat olarak yatırdığı bedelin değer kaybına uğraması nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiğini ileri sürmektedir. Başvurucular aleyhine açılan tapu iptali ve tescil davalarında tapu kütüğünde adlarına kayıtlı taşınmazlara üçüncü kişiye devri önler nitelikte ihtiyati tedbir konulmasına 2014 yılında karar verilmiştir. Başvurucular 10/4/2023 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. Yargılama devam etmektedir.

2. Komisyon, 2023/23516 ve 2023/23519 numaralı başvuruda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasının başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna, mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasının kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar vermiştir.

II. DEĞERLENDİRME

3. 2023/23516 ve 2023/23519 numaralı başvuruların 2023/23513 numaralı başvuru ile birleştirilmesine karar verilmesi gerekir.

A. Mülkiyet Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia

4. Anayasa Mahkemesi, olay ve olguları somut başvuru ile benzer nitelikte olan Hesna Funda Baltalı ve Baltalı Gıda Hayvancılık San. ve Tic. Ltd. Şti. ([GK], B. No: 2014/17196, 25/10/2018), İhsan Metin ([2. B.], B. No: 2015/7044, 23/1/2019), İbrahim Geçer ([1. B.], B. No: 2014/19056, 19/2/2019) ve Şeyhmus Terece ([GK], B. No: 2017/26532, 23/7/2020) kararlarında uygulanacak anayasal ilkeleri belirlemiştir.

Bu çerçevede mülkiyet hakkını sınırlandıran bir tedbirin ölçülü olabilmesi için kapsamı ve süresi itibarıyla orantılı olarak uygulanması gerektiği ve tedbirin makul olmayan bir süre devam etmesinin mülkiyet hakkının tanıdığı yetkilerin kullanılmasının belirsiz olacak şekilde ötelenmesi suretiyle mülk sahibine orantısız bir külfet yüklediği gerekçesiyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği sonucuna ulaşmıştır.

Somut başvuruda 2014 yılında konulan ihtiyati tedbirin hâlen devam ettiği görülmüştür. Yaklaşık on bir yıldır devam eden ihtiyati tedbirin, süresi itibarıyla orantılı olmadığı anlaşıldığından anılan kararlarda açıklanan ilkelerden ve ulaşılan sonuçtan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmı hakkında Anayasa’nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

B. Diğer İhlal İddiaları

5. Başvurucu Turan Erkek, teminat olarak yatırdığı bedelin değer kaybına uğraması nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

6. Bireysel başvuru yolunun ikincil niteliği gereği Anayasa Mahkemesine başvuruda bulunabilmek için öncelikle olağan kanun yollarının tüketilmesi zorunludur. Başvurucunun bireysel başvuru konusu şikâyetini öncelikle yetkili idari ve yargısal mercilere usulüne uygun olarak iletmesi, bu konuda sahip olduğu bilgi ve delilleri zamanında bu makamlara sunması ve bu süreçte dava ve başvurusunu takip etmek için gerekli özeni göstermiş olması gerekir (İsmail Buğra İşlek [1. B.], B. No: 2013/1177, 26/3/2013, § 17).

7. Somut olayda, başvurucunun tedbir konulan taşınmazından başka bir taşınmazı üzerine de 31/7/2014 tarihinde ihtiyati tedbir konulmuş, başvurucunun karara itiraz etmesi üzerine bu taşınmaz yönünden teminat karşılığında tedbirin kaldırılmasına 30/9/2014 tarihli celsede karar verilmiştir. Başvurucunun 19/1/2015 tarihinde teminat olarak belirlenen 30.000 TL'yi nakden mahkeme veznesine yatırmasından bir gün sonra da tedbir kaldırılmıştır.

Başvurucu, taşınmazı üzerindeki tedbirin kaldırılmasını ve teminatın değer kaybına uğraması nedeniyle iadesini 16/3/2023 tarihinde talep etmiştir.

Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden yapılan incelemesi neticesinde; başvurucunun talebinin 9/5/2023 tarihli celsede reddedildiği görülmüş olup talebin reddi kararına karşı 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 396. maddesinin üçüncü fıkrası yollamasıyla 394. maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkrası uyarınca itiraz edildiğine dair bilgi ve belgeye rastlanmamıştır.

8. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

III. GİDERİM

9. Başvurucular, ihlalin tespiti ile maddi ve manevi tazminat talebinde bulunmuştur. Anayasa Mahkemesi, mülkiyet hakkına yapılan müdahaleyi ölçüsüz kılan tedbirin uzun sürmesine ilişkin olarak tedbir sürecinde mülkiyet hakkının gerektirdiği ivediliğin ve özenin gösterilmesi bakımından yargısal makamların sorumluluğu olduğuna dikkati çekmektedir (benzer değerlendirme için bkz. Hamit Alihansoy ve diğerleri [1. B.], B. No: 2017/35581, 29/9/2020, § 66).

Buna göre başvuru konusu olayda ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmamaktadır. Eski hâle getirme kuralı çerçevesinde ihlalin sonuçlarının bütünüyle ortadan kaldırılabilmesi için başvuruculara manevi zararları karşılığında net 140.000 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.

Başvurucular, uğradığını iddia ettiği maddi zarar ile ilgili olarak yeterli bilgi ve belge sunmadığından maddi tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir.

Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTEŞ İrfan FİDAN Muhterem İNCE Raportör : Gökhan SÖNMEZ Başvurucular : 1. Fahri Turan ERKEK 2. Fuat ERKEK 3. Turan ERKEK Vekili : Av. Saim BOZKURT